برنامه تفریحی تاجیکی، 7 اکتبر

درود به علاقه‌مندان برنامه تفریحی تاجیکی از رادیوی بی بی سی.

قسمت اصلی برنامه این هفته را صحبتها اطراف زبان به خود اختصاص می‌دهد، چون که 5 اکتبر در تاجیکستان همچون "روز زبان تاجیکی" جشن گرفته می‌شود.

داریوش رجبیان که در گذشته مؤسس و مجری برنامه تفریحی تاجیکی بی بی سی بود، از احساسات خود در روز جشن عروسیش به ما می‌گوید.

در برنامه این هفته همچنین صحبتی داریم با زیب‌النسا سنگعلی یوا، آوازخوان گروه “فلک” کمیته رادیو و تلویزیون دولتی تاجیکستان.

و در نهایت، از پیروز‌ی انور یوسف اف، مشت‌زن تاجیک در باکو خواهیم گفت.

آیا زبان را از مطبوعات باید آموخت؟

سال دوم است که 5 اکتبر از "روز زبان تاجیکی" در سراسر کشور تجلیل می‌شود. 5 اکتبر سال 2009 پارلمان تاجیکستان قانون دوم زبان دولتی را تصویب کرد.

بر اساس این قانون، "روز زبان تاجیکی" از 22 ژوئیه به پنجم اکتبر تحویل شد. مقامات می‌گویند که دولت در دو دهه گذشته برای بر مسند نشاندن زبان فارسی تاجیکی در کشوری که در طول 70 سال شوروی زبان روسی بر آن حاکم بود، کارهای زیادی انجام داده است.

حق نشر عکس BBC World Service

اما مردم در این باره چه نظر دارند؟ برای پاسخ به این سؤال با چند نفر در خیابانهای شهر دوشنبه هم‌صحبت شدم. بعضیها از تصویب قانون زبان اظهار قناعتمندی کرده و گفتند که در مقایسه‌با زمان شوروی سطح زباندانی مردم خیلی بهتر شده است.

اما برخی دیگر از هم‌صحبتانم گفتند که هنوز هم در این زمینه کارهای زیادی باید انجام شود، اشتباهات زیادی در زبان برنامه‌های رادیو و تلویزیون دولتی جا دارد. در مطبوعات دوری نیز کلمه و عباره‌های پا در هوا کم نیستند. از نگاه هم‌صحبتان ما، همه این بر وضع زباندانی مردم اثرات منفی می‌گذارد.

در صحبتهای جداگانه که با فخر‌الدین خالبیک و رجب میرزا، دو روزنامه‌نگار شناخته، داشتم، آنها گفتند که دانستن زبان در سطح عالی وظیفه جانی هر شخص است.

فخر‌الدین می‌گوید: “روز زبان تاجیکی” برای من جشن ویژه‌ای نیست، زیرا هر روز و هر ساعت من با این زبان حرف می‌زنم و همیشه کوشش می‌کنم که چیز تازه‌ای باموزم، تا مطلب جالبی برای مخاطبانم تهیه کنم.”

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

از فخرالدین پرسیدم که بعد استقلال تاجیکستان وضع زبان آیا بهتر شده است؟ او می‌گوید که البته تغییراتی در این زمینه دیده می‌شود. مثلاً، کلمه و عبارتهای روسی که در زبان تاجیکی جا داشتند، مردم از کاربرد آنها دست کشیده‌اند.

فخر‌الدین همچنین معتقد است که تا اندازه‌ای کمرنگ شدن توجه به مکاتب روسی نیز باعث شده است که اعتبار زبان تاجیکی در جامعه بیشتر گردد. اما این تنها در آغاز کار بوده، ولی بتدریج رشد زبان در تاجیکستان با مشکل روبرو شده است.

علت این وضع را فخر‌الدین در آن می‌بیند که خبرنگاران رسانه‌های دولتی و حکومتی و رادیو و تلویزیونها حقوق کم می‌گیرند و بعد فارغ‌التحصیل شدن از دانشگاه و اندوختن تجربه در رسانه‌های دولتی برای دریافت حقوق بهتر به خبرگزاریها و رسانه‌های خارجی و غیردولتی می‌روند، تا نیاز خود و خانواده هایشان را تأمین کنند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption فخر‌الدین خالبیک (از راست )و رجب میرزا (از چپ)

فخر‌الدین می‌گوید: “بعضا، پیرزنی که در یک روستای دورافتاده به سر می‌برد، از این خبرنگاران رادیو و تلویزیون و یا خبرنگاران هفته‌نامه‌های ما بهتر صحبت می‌کند."

اما رجب میرزا بر این نظر است که مطبوعات و رادیو و تلویزیون هرگز این گونه مسئولیت و این گونه رسالت را نداشته‌اند که به مردم زبان بیاموزند.

او می‌گوید: “متاسفانه، امروز یگانه محور، یگانه واسطه تأثیر‌گذار، رسانه‌های خبری شده‌اند و اکثر مردم چنین فکر دارند که زبان را باید از متبوعات بیاموزند."

وی افزود: "ما در زمانی به سر می‌بریم که همه در پی منفعتها هستند و اگر ما می‌خواهیم که واقعا هم زبان واضح و روان داشته باشیم، باید زبان ما زبان منفعتهای ما نیز باشد."

رجب این سؤال را مطرح کرد که چرا مردم تلاش می‌کنند که زبان انگلیسی بآموزند؟ و خودش پاسخ داد: "زیرا با آموختن این زبان آنها امکان گفتگو با مردم دنیا را دارند، می‌توانند کار پیدا بکنند و حقوق ماهیانه خوبی بگیرند."

"پدر برنامه تفریحی"

این هفته در یکی از رستورانهای شهر دوشنبه عروسی داریوش رجبیان، همکار سابق ما که مؤسس و نخستین مجری برنامه تفریحی تاجیکی محسوب می‌شود، با دل‌آرام بانو برگزار شد.

حق نشر عکس BBC World Service

هفت سال قبل در یکی از برنامه‌های تفریحی تاجیکی که آن زمان از لندن اجرا می‌شد و داریوش مجری آن بود، در شب جشن عروسی‌ام او صحبتی تلفنی با من داشت و از حال و هوای آن روز از من پرسیده بود.

حالا دیگر نوبت من بود که از داریوش تاثوراتش را از جشن عروسیش بپرسم.

حق نشر عکس BBC World Service

داریوش از جمله گفت: "برای من این یک روز غیرمعمولیست، زیرا برای نخستین بار واقعا خودم (همسرم را) انتخاب کردم و دارم ادواج می‌کنم. خوشحالم، خیلی خوشبختم، بیش از این نمی‌توانم این روز را توصیف کنم.”

حق نشر عکس BBC World Service

داریوش می‌گوید که هرگز قسمت برنامه تفریحی برایش بیگانه نبود و "مثل فرزند خودم این برنامه را دوست دارم" و همیشه این برنامه را دنبال می‌کند.

ضمناً، دل‌آرام بانو، همسر داریوش، دختر گلنظر کلدی، شاعر معروف و نویسنده سرود ملی تاجیکستان است.

حق نشر عکس BBC World Service

برای داریوش و عروس نازنینش دل‌آرام بانو خوشبختی و کامگاری آرزومندیم.

"معلمه فلک‌سرا"

قهرمان دیگر برنامه این هفته ما زیب‌النسا سنگعلی یوا، آوازخوان جوان، است.

زیب‌النسا از روی تخصص استاد زبان روسی است، اما چنانچه خودش می‌گوید، اهل خانواده‌اشان همیشه سازهای موسیقی را می‌نواخته‌اند. هم پدر و عموهایش و هم برادرانش آوازخوانی می‌کرده‌اند. در جشنها و عروسیها گاها پدرش با دومبره آوازخوانی می‌کرده است.

حق نشر عکس BBC World Service

اما چرا با این همه عشق و علاقه به آهنگ و موسیقی زیب‌النسا بعد فارغ‌التحصیل شدن از مکتب راه به سوی دانشکده آموزگاری را در پیش گرفت؟

وی می‌گوید: "بله، من می‌خواستم که به دانشکده هنرهای زیبا، در شعبه آوازخوانی سنتی تحصیلم را ادامه‌دهم، اما مادرم آرزو داشت که دخترش استاد زبان روسی شود. نمی‌دانم، شاید این آرزوی دیرینه خودش بود که موعلّیمه شود، امّا پدر و مادرش ظاهراً در آن زمانها به او اجازه تحصیل نداده بودند."

حق نشر عکس BBC World Service

به هر حال، با خواهش زیاد مادرش زیب‌النسا به دانشکده آموزگاری پذیرفته شد و بعد فارغ‌التحصیل شدن از آن جا باز چند سال در مکتب دهه همچون استاد زبان روسی کار کرده است.

ولی کاسه صبر زیب‌النسا لبریز شد و رفت به دسته “فلک” به نزد استاد دولتمند خال.

وی می‌گوید: “مادر دید که هیچ از دلم مهر آوازخوانی کنده نشد، بعد گفت که “دختر عزیزم، خیلی ببخش که این همه سال به حرف من گوش کرده، به آرزوی دیرینه‌ات نرسیدی”. و مرا دعای خیر داد و من به کمیته رادیو تلویزیون به دسته “فلک” رفتم و با خواندن چند تکه آهنگ استاد دولتمند گفت که “میتوانی از فردا به کار شروع کنی.” این بود قصه آوازخوان شدن من.”

ادامه‌این قصه و ترانه‌های زیب‌النسا و مطالب دیگر برنامه این هفته را با پخش لینک صدایی برنامه‌امان اینجا بشنوید

انور یوسفاف به المپیک راه یافت

انور یوسف اف، مشت‌زن تاجیک، در مسابقات بین‌المللی بوکس در شهر باکوی آذربایجان بعد پیروز‌ی بر لیوک باید از استرالیا، فورهان می‌میس از ترکیه، و سرگی واداپین اف از روسیه، روز 7 اکتبر در دور نهایی با لزه را ایسترده از کوبا دست به گریبان شد.

از میان رقیبان انور سرگی واداپین اف، قهرمان جهان در سال 2007، تنها نامزد روسیه در وزن 56 کیلوگرم برای شرکت در بازیهای المپیک لندن 2012 بود، اما مشت‌زن تاجیک سرگی را از پای درآورد و از فرصت رسیدن به این آرزویش محروم کرد.

حق نشر عکس BBC World Service

اما در مسابقه 7 اکتبر انور مسابقه مشت‌زنی با لزه را ایسترده از کوبا را با تفاوت پنج امتیاز باخت. با این وجود، انور در این مسابقه در وزن 56 کیلوگرم مقام سوم را گرفته و به مسابقات المپیک لندن در سال 2012 راه یافته است.

بعد دلشاد نظراف، گرز‌انداز شناخته، انور یونس اف دومین ورزشگر از تاجیکستان است که به بازیهای المپیک لندن در سال 2012 راه‌خط گرفته است.

این جا رسیدیم به پایان برنامه تفریحی تاجیکی. من، زیورشاه، مجری و تهیه‌کننده این برنامه، تا جمعه دیگر با شما پدرووووود... می‌گویم

مطالب مرتبط