از طبلای هندی تا آکاردئون فرانسوی؛ مروری بر فستیوال جاز لندن

موسیقی جاز در اواخر قرن نوزدهم و اواخر قرن بیستم در میان سیاهان آمریکا در جنوب ایالات متحده پدید آمد و از دهه بیست میلادی بود که رفته رفته جهانی شد. این فرم موسیقی با زندگی نوازندگانش چنان گره خورده که نمی شود یکی را از دیگری جدا کرد.

نت آدرلی نوازنده ترومپت می گوید: "هیچ وقت نشنیدم که نوازنده جاز بازنشسته شود. از عشق نمی شود بازنشسته شد." لویی آرمسترانگ جاز را این جور تعریف می کند: "دو جور موسیقی در دنیا هست. موسیقی خوب و موسیقی بد. ما موسیقی خوب می زنیم."

چت اتکینگ هم می گوید: "اگر در موسیقی قابل پیش بینی بشوی دیگر کسی به موسیقی ات گوش نمی کند." این جمله آخر توصیف کاملی از موسیقی جاز است. جاز فرمی از موسیقی است که به راحتی نمی توان آن را پیش بینی کرد.

جشنواره جاز لندن

برای آنها که معتقدند فستیوال موسیقی یعنی اجرای زنده در فضای باز به همراه فست فود (غذای حاضری)، آبجو در لیوان پلاستیکی و توالت سیار، فستیوال جاز لندن ناامیدکننده است؛ نه رانندگی به سمت دشت و صحرا دارد، نه چادر زدن در دل کوه و نه دست و پا زدن در گل و لای و باتلاق.

این فستیوال جشنی است برای بزرگداشت موسیقی جاز. جشنی که در ده ها سالن در محله های مختلف شهر لندن بر پا می شود و به جای پیروی از قاعده رایج، یعنی موسیقی برای سرگرمی و تفریح، رویکردی هنری به فرم جاز دارد.

حق نشر عکس LondonJazzFestival.org.uk
Image caption یکی دیگر از کسانی که در فستیوال امسال اجرای چشمگیری داشت، ریچارد گالیانو، آکاردئونیست فرانسوی بود

امسال مثل سال های گذشته، فستیوال جاز لندن در ماه نوامبر برگزار شد و در آخرین روز ۲۰ نوامبر با سی و سه اجرا که مهمترین آن اجرای اورنت کلمن در سالن رویال فستیوال مرکز ساوت بانک بود به پایان رسید.

اورنت کلمن ۸۱ ساله از دهه چهل میلادی، ماجراجویی در سبک جاز را آغاز کرد و هنوز هم به خطر کردن در روی صحنه و هنگام اجرای زنده ادامه می دهد. اجراهای او در فرم جاز آزاد، جا را برای تخیل- در لحظه- باقی می گذارد. کلمن اجرای خودش را در فستیوال امسال با اقتباسی از سوئیت شماره یک باخ برای چلو آغاز کرد و به همراه سه نوازنده دیگر کوارتتش بدون وقفه نزدیک به دو ساعت نواخت.

اورنت کلمن یکی از دو نفری بود که فستیوال جاز امسال به نام آنها در خاطر جازدوستان ثبت می شود.

دومین نفر، روی هاینس ۸۶ ساله بود. او در ۱۷ سالگی فعالیت حرفه ای خودش رو به عنوان درامر آغاز کرد و گفته می شود که کمتر نام بزرگی در موسیقی جاز وجود دارد که از همکاری با روی هاینس بی بهره مانده باشد.

هاینس ۷۵ سال پیش از طرف لویی آرمسترانگ دعوت به کار شد و در گروه او درام زد، بعد با بیلی هالیدی کار کرد و در طی سالها، پشت سر چارلی پارکر، جان کارلتون، مایلس دیویس و خیلی های دیگر درام زد. هاینس در سال جاری جایزه گرمی را برای یک عمر فعالیت هنری دریافت کرد.

یکی دیگر از کسانی که در فستیوال امسال اجرای چشمگیری داشت، ریچارد گالیانو، آکاردئونیست فرانسوی بود. او به همراه کوینتت اش- گروه پنج نفره- تم هایی از نینو روتا را دستمایه کار خودش قرار داد و قطعات معروفی از او را بازسازی کرد.

یکی از این قطعات آهنگ متن معروف فیلم "پدر خوانده"، ساخته فرانسیس فورد کاپولا بود. قطعات دیگر از فیلمهای فدریکو فلینی، از جمله آمارکورد و زندگی شیرین، برداشت شده بودند.

فستیوال امسال مثل سالهای گذشته میزبان موسیقیدانانی در سبک های تلفیقی هم بود. نوازندگانی از شرق و غرب دنیا که مستقیم به جاز نمی پردازند. از کیهان کلهر آهنگساز و نوازنده کمانچه تا ذاکر حسین، نوازنده طبلای هندی، و از استفانو بولانی، پیانیست ایتالیایی، تا امیر کاستاریکا، فیلمساز صرب.

حضور چنین گروه هایی با عنوان جشنواره همخوانی چندانی ندارد ولی این گروه ها ادویه فستیوال جاز لندن هستند و به آن رنگ و بوی بین المللی بیشتری می دهند.

هر چند که تفاوت فستیوال جاز لندن با باقی فستیوالهای موسیقی زیاد است اما تشابهاتی هم وجود دارد. در هنگام برگزاری فستیوال نام های بزرگ و نوازندگان سرشناس در کانون توجه قرار می گیرند و همان ها هستند که صفحات مطبوعات را پر می کنند، در حالی که گروه های کوچک و تازه به میدان آمده بار اصلی فستیوال را به دوش می کشند و تحولات هر ساله موسیقی جاز را رقم می زنند.

امسال گروه های جوان تر مثل کایروس فورتت و یارد دیو و امپریکال بیشتر به چشم آمدند که همگی انگلیسی هستند.

با اینکه فستیوال به پایان رسیده ولی سایت این جشنواره هنوز فعال است و به نشر نظرات مردم در ارتباط با اجراهای امسال می پردازد.

مطالب مرتبط

لینک های اینترنتی مرتبط

بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست