جوزف اسکورتسکی، نویسنده چک و ناشر کتابهای ممنوعه درگذشت

حق نشر عکس AFP
Image caption جوزف اسکورتسکی، در سال ۱۹۸۲ نامزد جایزه نوبل شده بود

جوزف اسکورتسکی، نویسنده چک، که با منتشر کردن کتاب های ممنوعه، با مقامات کمونیستی در کشور زادگاهش مبارزه می کرد، در ۸۷ سالگی درگذشت.

بر اساس گزارش خبرگزاری سی تی کی، آقای اسکورتسکی سه شنبه در تورنتو درگذشت.

او پس از حمله شوروی در سال ۱۹۶۸ از کشورش به کانادا گریخت و موسسه انتشاراتی را تاسیس کرد که به انتشار کتاب های نویسندگان مخالفی چون واسلاو هاول می پرداخت.

هاول، اولین رئیس جمهور جمهوری چک، که در ماه دسامبر درگذشت، در سال ۱۹۹۰ به اسکورتسکی نشان شیر سفید، معتبرترین نشان افتخار کشورش را اهدا کرد.

این یکی از جایزه های فراوانی بود که اسکورتسکی که به داشتن نثری مبتکرانه شهرت داشت، دریافت می کرد.

آثار اسکورتسکی موضوعاتی همچون خطرات استبداد و سرکوب مردم را می کاوید.

او در سال ۱۹۸۲ نامزد جایزه نوبل شد و دو سال بعدتر، از دولت کانادا جایزه ادبی داستان به زبان انگلیسی را دریافت کرد.

آقای اسکورتسکی در سال ۱۹۹۶ نشان شوالیه هنر و ادبیات فرانسه و در سال ۱۹۹۹ جایزه ادبی جمهوری چک را از آن خود کرد.

او از هنگام بازنشستگی در سال ۱۹۹۰ در دانشگاه تورنتو به تدریس ادبیات مشغول بود.

بهار پراگ

سه سال پس از رسیدن به کانادا، در سال ۱۹۷۱ اسکورتسکی و همسرش سالیواروا، نویسنده و هنرپیشه، انتشارات ۶۸ را تاسیس کردند.

نام این انتشاراتی یادآور جنبش بهار پراگ در سال ۱۹۶۸ بود.

اسکورتسکی با انتشار آثار خودش کار را شروع کرد. نخست به زبان چک و سپس به زبان انگلیسی. او همچنین آثار کسانی چون آرنوست لوستیگ و میلان کوندرا را نیز منتشر کرد.

رمان جنجالی "سبکی تحمل ناپذیر هستی" (بار هستی) نخستین بار از سوی انتشارات ۶۸ در سال ۱۹۸۵ به زبان چک منتشر شد.

کتاب های این انتشاراتی اغلب به داخل خاک چکسلواکی قاچاق می شد.

ایوان کلیما، دیگر نویسنده تبعیدی چک به اسکورتسکی ادای احترام کرده و او را "نویسنده ای عالی" نامیده است.

او که با خبرگزاری رویترز گفت و گو می کرد، گغت: "خوب بود که کتاب ها به زبان چک چاپ می شد، چاپ خوبی داشت و برای اینکه هزاران نفر بخوانند، به داخل کشور قاچاق می شد."

به گفته ایوان کلیما "آنها (اسکورتسکی و همسرش) حرفه نویسندگی خودشان را در این کار، قربانی کردند."

بیشتر آثار داستانی اسکورتسکی، از جمله "ترسوها"، "گذشته خانم سیلور" و "بازی معجزه" به زبان انگلیسی هم در دسترس است.

"ترسوها" نخستین رمان او در فاصله سال های ۱۹۴۸ تا ۱۹۴۹ نوشته شد، زمانی که او هنوز در وطنش به سر می برد.

این رمان فضای شهر زادگاه اسکورتسکی را در دوران رهایی از نازیسم در سال ۱۹۴۵ توصیف می کرد.

با این حال، حکومت کمونیستی از به تصویر کشیده شدن این دوران راضی نبود. انتشار این کتاب تا سال ۱۹۵۸ به تعویق افتاد و پس از چاپ بلافاصله توقیف شد. "ترسوها" بعدتر به بیش از ۲۰ زبان ترجمه شد.

اسکورتسکی به نوشتن رمان های کارآگاهی نیز شهرت داشت و چند اثر غیرداستانی هم داشت، از جمله خاطراتش از نویسندگی در دوران سرکوب های سیاسی.

مطالب مرتبط