برنامة تفریحی تاجیکی، 27 ژانویه

درود به علاقه‌مندان برنامه تفریحی تاجیکی.

محتوای برنامه این هفته‌ ما از این قرار است:

صحبتی داریم با دوران رحمت‌زاد، آهنگساز جوان،

عالم مینیاتورهای عالم کمالاو، نقّاش معروف،

درگذشت زبرشا عالماو، پهلوان کُشتی.

آهنگساز دوران رحمت زاد

دوران می‌گوید، که از اواخر دهة ۱۹۸۰ به ایجاد موسیقی آغاز کرده است، امّا چند سال قبل آوازخوانهای موسیقی ایستردی (غیر سنتی) تاجیک، از هنر آهنگسازی او آگه شده‌اند و حالا بازار دوران گرم است.

چند روز قبل در مهمانخانة برنامة تفریحی در شهر دوشنبه، صحبتی داشتم با دوران رحمت‌زاد. نخستین سؤال من از دوران این بود، که چه باعث شد، تا او به ایجاد آهنگ و موسیقی شروع کند؟

دوران گفت: "از کودکی هر گاهی موسیقی گوش می‌کردم، وقتی این آهنگها را زمزمه می‌کردم، همیشه آنها را تغییر می‌دادم و کوشش می‌کردم، که با تغییراتی، خودم آهنگهای آوازخوانهای مشهور را اجرا کنم. بعداً در خانواده‌ای، که من آنجا بزرگ شدم، پدرم و عمکهایم همیشه آوازخوانی می‌کردند. شاید این نیز یک ذرّه سبب دلبستگی من به موسیقی شده باشد.”

حق نشر عکس BBC World Service

دوران می‌گوید در آفریدن بیشتر آهنگهایش از گیتار استفاده می‌کند.

او می‌گوید که چند مدّت دوران در مهاجرت کاری در روسیه بود، غربت و دوری از وطن باعث شد، که آهنگی را با نام “پدر” ایجاد کند.

بیش از ده سال آهنگ “پدر” در انتظار سراینده خودش در دفتر آهنگهایش بود. یک روز نازیة کرامت‌الله برای اجرای برنامة کنسرتش آمادگی می‌گرفت و از دوران خواست، تا آهنگی با نام “پدر” برایش بنویسد.

دوران می گوید: “من این آهنگ را به نازیه پیشنهاد کردم، او آهنگ را گوش کرد و از این آهنگ خوشش آمد و در برنامة کنسرتی‌اش آن را اجرا کرد.”

به ‌نظر دوران، موفقیّت آهنگهایش در انتخاب درست سازهای موسیقی بوده است. او افزود: “اگر موضوع آهنگ شاد و رقصی باشد، من از سازهایی مثل آکاردئون و یا پیانو بیشتر استفاده می‌کنم و اگر آهنگ غمگین یا ریتم تیز نداشته باشد، از سازهایی مثل کمانچه و دودوک بیشتر استفاده می‌کنم.”

دوران، همکاریهای تنگاتنگی با تمام آوازخوانهای تاجیک دارد. سه-چهار سال قبل چند آهنگ برای منیژه دولت، آوازخوان پرآوازه، که چند سال شده از صحنة هنر دور شده است، نوشته بود.

حق نشر عکس BBC World Service

دوران می‌گوید: “نمیدانم، برای چه منیژه ترک آوازخوانی کرد و اکثر آهنگهای آلبوم جدیدش نیز آماده بودند، تنها می‌بایست در استودیو آوازش را ثبت کند و خلاص.”

به گفته دوران، وی بیش از صد آهنگ ایجاد کرده است، که اکثر آنها را آوازخوانها نازیه و محمّدرافیع کرامت‌الله، ولیجان عزیزاو، شبنم ثریا، شبنم صابری، مهر‌نگار رستم، حبیب حکیماو، نگینه امان قولاوه و دیگران اجرا می‌کنند.

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

در برابر آوازخوانهای تاجیک، چند آهنگ دوران را یولدوز عثمانوه، آوازخوان سرشناس ازبک، نیز اجرا می‌کند. “باز آمدی دوبار” از جملة آهنگهایست، که در آخرین آلبومش یولدوز عثمانوه اجرا کرده است.

دوران خودش نیز آوازخوانی می‌کند و سه آهنگ اجرا کرده است: “هنگامی، که سراینده‌ها از من آهنگ درخواست می‌کنند، من مسئولیت احساس می‌کنم و کوشش می‌کنم، تا در زودترین فرصت به وعده‌ام وفا کنم، امّا برای خودم چنین مسئولیتی احساس نمی‌کنم.”

جهان مینیاتورهای عالم کمالاو

بیش از ۲۰ سال است، که عالم کمالاو به نقّاشی مینیاتور مشغول است. وی می‌گوید: “یکی از مینیاتورهای کمال‌الدّین بهزاد، بزرگترین مینیاتورساز مشرق زمین را دیدم و عاشق و شیدای این نوع هنر شدم و قلم به دست گرفته، شروع کردم به نقّاشی."

حق نشر عکس BBC World Service

آقای کمالاو می‌گوید که در آغاز از روی مینیاتورهای بهزاد نسخه‌برداری می‌کرد و نازکیهای (ظرافتهای) این هنر را می‌آموخت.

وی می‌گوید: “در حالی که من به آموختن این نوع هنر نقّاشی شروع کردم، به جز چند نمونة مینیاتورهای کمال‌الدّین بهزاد دیگر هیچ اطّلاعی در این زمینه در تاجیکستان نبود."

حق نشر عکس BBC World Service

آن زمان دسترسی به مینیاتورهای ناتکرار نقّاشان ایران و افغانستان و هند و آذربایجان نداشتیم، حتّی اطّلاع اندکی در بارة مینیاتوره‌های سمرقند و بخارا در دسترس ما نبود.”

نمایشگاه مینیاتورهای عالم کمالاو در سفارتخانة ترکیه در شهر دوشنبه به معرض تماشا گذاشته شده‌اند.

در این نمایشگاه آقای کمالاو بیش از ۵۰ نمونة کارهای خود را به نمایش گذاشته است، تا یک هفتة دیگر علاقه‌مندان این نوع هنر می‌توانند دنیای رنگین و ناتکرار مینیاتورهای او را تماشا کنند.

درگذشت زبرشا عالماو، پهلوان کُشتی

زبرشا عالماو، پسر ازلشا عالماو، اوّلین قهرمان جهانی کُشتی "سمبا" از میان کشورهای آسیای مرکزی در سال ۱۹۵۷ و استاد درجة بین‌المللی بود. زبرشا نیز مثل پدرش کُشتی‌گیر باتجربه‌ای بود، که راه پدر را اختیار کرد.

حق نشر عکس BBC World Service

زبرشا سال ۱۹۶۸ در شهر دوشنبه به دنیا آمده، از صنف ۵ در مکتب مخصوص ورزشی نزد استادان باتجربه هنر کُشتی‌گیری را آموخت. در صنف ۱۰ زبرشا عنوان استاد ورزش اتّحاد شوروی را کسب کرد.

گلمست پلّه‌یف، استاد ورزش، مربّی رهبر مرکز ورزش “نور نو” و استاد کُشتی زبرشا، می‌گوید: “و یکی از بهترین کُشتی‌گیران بود و در مدّت کوتاه توانست چه در مسابقات جمهوری و چه در مسابقات بین‌المللی به کامیابیهای نظررسی نایل شود."

وی از جمله شش مرتبه قهرمان مطلق کُشتی آزاد در تاجیکستان شده بود. سال ۱۹۹۰ برندة جام اتّحاد شوروی در شهر مسکو شد.

حق نشر عکس BBC World Service

سال ۱۹۹۲ زبرشا در مسابقات بین‌المللی در شهر مشهد ایران سزاوار مقام اوّل شد و با م‌دال طلا به وطن برگشت.

آقای پلّه‌یف افزود که هنگام خدمت سربازی‌اش در واحد مخصوص ورزشی تسسک در شهر مسکو زبرشا در چندین مسابقات بین‌المللی کُشتی آزاد شرکت نموده، مقام اوّل را کسب کرد.

زبرشا تا آخرین لحظات عمرش در مرکز ورزشی “نور نو” و تالار ورزشی مکتب رقم ۳۷-ا شهر دوشنبه برای شاگردان نازکیهای کُشتی را آموزش می‌داد.

طبیبان سبب مرگ زبرشا را از کار ماندن (افتادن) کلیه‌ها (گُرده‌ها) و بیکار شدن جگرش (کبد) می‌دانند.

آگهی:

روز ۳ فوریه آخرین برنامة تفریحی تاجیکی در رادیوی بی بی سی پخش خواهد شد. از این به بعد، این برنامه که روزهای جمعه رویی موج متوسط ۱۲۵۱ کیلوهیرز پخش می‌شد، متوقف خواهد شد.

همچنین، برنامه‌های موسیقی تاجیکی، که همه‌روزه از ساعت ۱۵ تا ۱۵-۳۰ رویی موج متوسط ۱۲۵۱ کیلو هرتز پخش می‌شدند، از ۵ فوریه دیگر قابل دریافت نخواهند بود.

امّا علاقه‌مندان برنامه‌های تفریحی و موسیقی می‌توانند خبر و گزارشهای جالب و مصاحبه‌ها با چهره‌های سرشناس جهان سینما، هنر و موسیقی را در صفحة اینترنتی ما در www.bbctajik.com پیدا کنند.

نظرات و پیشنهادهای خود را به امییل ما، bbc_dushanbe@yahoo.com، بفرستید.

تا برنامة آینده، بیدروووووووود.....!