'سایه های بلند باد' در آپارات

به روز شده:  18:39 گرينويچ - چهارشنبه 01 فوريه 2012 - 12 بهمن 1390

سایه های بلند باد در برنامه آپارات

فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا

تماشا کنیدmp4

برای پخش این فایل، نرم افزار "جاوا اسکریپت" باید فعال شود و تازه ترین نسخه "فلش" نیز نصب شده باشد

پخش ویدیو با ویندوز میدیا پلیر

این هفته در ادامه فصل مروری بر سینمای بهمن فرمان آرا در آپارات، فیلم 'سایه های بلند باد' به نمایش در می آید.

بعد از موفقیت فیلم شازده احتجاب، که داستان فیلم بر اساس قصه هوشنگ گلشیری ساخته شده بود این همکاری باز هم ادامه پیدا کرد و دومین فیلم بهمن فرمان آرا بر اساس داستان کوتاه 'معصوم' نوشته آقای گلشیری ساخته شد. اما این فیلم سرنوشتی متفاوت از شازده احتجاب پیدا کرد و نتوانست بر روی پرده سینما با مخاطبانش ارتباط برقرار کند. فیلم قبل از انقلاب توسط مقامات وقت توقیف شد به دلیل آن که فیلم را عیله حکومت وقت ارزیابی کردند. این فیلم دو سال بعد از انقلاب هم سرنوشتی مشابه یافت و حکومت گران اسلامی، پس از سه روز نمایش، آن را علیه معتقدات و حکومت اسلامی خواندند و دستور به توقیف دوباره اش دادند و فیلم پس از سه روز توقیف شد.

شناسنامه فیلم

نمایی از فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا

نمایی از فیلم سایه های بلند باد

نام فیلم: سایه های بلند باد
کارگردان و نویسنده: بهمن فرمان آرا
بر اساس داستان 'معصوم اول' ، نوشته هوشنگ گلشیری
تهیه کننده: بهمن فرمان آرا
بازیگران: فرامرز قریبیان، سعید نیکپور، آتش خیر، حسین کسبین، فریدون یوسفی ،مینو ابریشمی، ملیحه نظری، اشرف کاشانی، کیومرث ملک موتی، آنیک، اسماعیل محمدی، نادیا خلیل پور، آتین رفیعی، سامی تحصنی
مدیر فیلمبرداری: علیرضا زرین دست
تدوین: عباس گنجوی
موسیقی: احمد پژمان
زمان: ۱۱۰ دقیقه

خلاصه داستان

فیلم سایه های بلند باد داستان مترسکی است که توسط مردم ده در یک مزرعه برپا شده . اما این مترسک به تدریج ماهیتی دیگر پیدا می کند، باورهایی فرا واقعی برای مردم به وجود می آید و مترسکی که خود روستاییان ساخته اند، به تدریج صاحب ده می شود. مبارزه با مترسک در روستا، در شکلی فراواقعی آغاز می شود.

ویژگی فیلم

نمایی از فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا

نمایی از فیلم سایه های بلند باد

بهمن فرمان آرا در این فیلم، با به کار گرفتن یک فضای روستایی، به سراغ سمبل ها و نماد ها می رود و فیلمی کاملا سمبلیک درباره خرافات و باورهای مردم نیازمند می سازد، مردمی که منتظرند کسی بیاید و نجات شان دهد. مردمی که خودساخته هایشان را عبادت می کنند. فیلمساز در این فیلم به کار گیری نماهای بلند و سکانس های طولانی در کنار عنصر سکوت و ترس، فضایی متفاوت را برای بیننده به وجود آمورد. فضایی که موسیقی کاملا متمایز احمد پژمان و فیلمبرداری، گاه بسیار درخشان علیرضا زرین دست، بسیار به آن کمک می کند. عنصر رنگ در این این فیلم سمبلیک نقشی تعیین کننده دارد. فیلمساز در این فیلم به تدریج رنگ را از صحنه های فیلم می گیرد آما در آخر با یک شوک رنگی ( ورود رنگ قرمز در سکانس حمله لشکر سرخپوشا ن به مترسک ها )، قصد دارد بیننده اش را تحت تاثیر قرار دهد.
فیلم گرچه در سی و پنج سال پیش ساخته شده، اما داستان اش ربطی به هیچ زمان و مکانی ندارد و اتفاقی است که می شود آن را به هر جامعه ای که درگیر خرافه ها است، تعمیم داد. با این همه دیالوگ ها و گفتگو های بخصوص روشنفکری فیلم، که آقای مدیر آن را نمایندگی می کند، با بیننده امروزی ارتباط برقرار نمی کند.

درباره کارگردان:

بهمن فرمان آرا در سوم بهمن ۱۳۲۰ در تهران به دنیا آمد. در سال ۱۳۳۷ برای ادامه تحصیل به لندن رفت و در مدرسه هنرهای دراماتیک درس خواند، سپس برای آموختن فیلمسازی و کارگردانی راهی آمریکا شد.
در سال ۱۳۴۵ به ایران برگشت و در سال ۱۳۴۷ به استخدام تلویزیون ملی ایران درآمد.
اما تلوزیون جایی نیست که او را راضی کند. به سراغ مستند سازی می رود؛ دو مستند 'نوروز و خاویار 'و 'تهران کهنه' را می سازد و در سال ۱۳۵۱ کارگردانی را با فیلمی به عنوان 'خانه قمرخانم' تجربه می کند. تجربه ای نه چندان خوشایند که بهمن فرمان آرا هنوز هم تمایلی به یادآوری اش ندارد و آن فیلم را فیلم خودش نمی داند.

در سال ۱۳۴۸ هوشنگ گلشیری داستانی به نام 'شازده احتجاب' را منتشر می کند و بهمن فرمان آرا این رمان را می خواند و شیفته بیان تصویری این اثر می شود. او 'شازده احتجاب' در سال ۵۳ می سازد، فیلم برای سازنده اش جوایز جشنواره ای بسیار، از جمله جایزه بهترین فیلم در سومین جشنواره جهانی فیلم تهران را به همراه می آورد و در جشنواره کن سینمای ایران را نمایندگی می کند.

بهمن فرمان آرا اما بعد از این موفقیت، ریاست تولید شرکت گسترش صنایع سینمای ایران را بر عهده می گیرد و رو به تهیه کنندگی می آورد. این شرکت در این زمان نقشی مهم را در گسترش موج نو سینمای ایران ایفا می کند و با مسوولیت بهمن فرمان آرا بسیاری از فیلم های مهم این سینما تهیه می شود. فیلم های 'کلاغ' ساخته بهرام بیضایی، 'گزارش' ساخته عباس کیا رستمی، 'شطرنج باد' ساخته محمدرضا اصلانی، 'ملکوت' ساخته خسرو هریتاش از جمله این این فیلم ها هستند.

در فضای سیاسی و روشنفکری آن روزگار، در سال ۱۳۵۶ بهمن فرمان آرا بار دیگر جذب قصه ای کوتاه از هوشنگ گلشیری می شود و بر اساس داستان 'معصوم اول'، فیلم 'سایه های بلند باد' را می سازد. فیلمی پر از سمبل ها و ایهام ها که در هر دو حکومت شاهنشاهی و جمهوری اسلامی توقیف می شود.

بهمن فرمان آرا ،فیلمساز

بهمن فرمان آرا ،فیلمساز

بعد ازانقلاب بهمن فرمان آرا درسال ۱۳۵۹، با خانواده اش به کانادا می رود و یک فستیوال بین المللی فیلم کودکان در ونکوور راه می اندازد. بعد با تاسیس یک شرکت به پخش فیلم روی می آورد و فیلم های مهمی را پخش می کند از جمله 'باغ وحش شیشه ای' (پل نیومن)، 'مادام سوزاتسکا' (جان شله زینگر)، 'تاک رادیو' (الیور استون) ، 'آخرین وسوسه مسیح'(مارتین اسکورسیزی) و بسیاری دیگر .

مقصد بعدی آقای فیلمساز، لس آنجلس است در آمریکا. بهمن فرمان آرا در این دوره در کار تولید فیلم فعال می شود و با فیلمسازان بزرگی مثل ماتین اسکورسیزی، جیمز آیوری، استیون فریرزو ژان کلود لوزان همکاری می کند. بعد به ایران برمی گردد. اما ده ساله اجازه فیلم ساختن نمی یابد سرانجام پس از روی کار آمدن دولت اصلاحات اجازه کار می گیرد و به این ترتیب 'بوی کافور، عطر یاس ' در سال ۱۳۷۹ساخته می شود تا بهمن فرمان آرا باز متولد شود. فیلم بیشتر جوایز و سیمرغ های اصلی جشنواره فجر را درو می کند و راه برای ساختن 'خانه ای روی آب ' در سال ۱۳۸۱هموار می شود. این فیلم هم که تصویری می دهد از تضادهای جامعه ایرانی، جایزه بهترین فیلم را از جشنواره فجر می گیرد اما در عین حال برای بهمن فرمان آرا مخالفان و منتقدان بسیاری هم دست و پا می کند.

تا این زمان بهمن فرمان آرا با چهار فیلمش، سه بار جایزه بهترین فیلم در ایران را به دست آورده، اما فیلم بعدی اش 'یک بوس کوچولو' که در سال ۱۳۸۶ و دوران زمامداری محمود احمدی نژاد و همفکران اش می سازد، برای او موفقیتی درپی ندارد.

علاقه بهمن فرمان آرا به ایران و فرهنگ ایرانی که در این سالها به تدریج در فیلم هایش با وضوح بیشتری به نمایش در می آید در فیلم 'خاک آشنا ' به اوج می رسد. این آخرین فیلمی است که بهمن فرمان آرا در سینمای ایران تا این لحظه ساخته است. فیلم در سال ۱۳۸۶ ساخته شد اما مقامات ممیزی اداره ارشاد رغبتی به فیلم نشان ندادند و 'خاک آشنا' دو سال در محاق توقیف گرفتار شد. سرانجام فیلم در سال ۱۳۸۸ با حذف چهار سکانس اصلی، به شکلی نامفهوم به نمایش درآمد. آن هم در شرایطی که خیابان های ایران در تب و تاب اعتراضات به نتایج انتخابات و صحنه برخوردهای شدید با تظاهرکنندگان بود.

بعد از خاک آشنا بهمن فرمان آرا، که با توجه به سیاست های سینمایی دولت امکان یا تمایلی برای ساخت فیلم سینمایی در ایران نیافت یا نداشت، رو به ساخت فیلم مستند آورد و فیلمی ساخت درباره پرویز یاحقی با عنوان 'کنسرتی که اجرا نشد'. او از آن پس کوشیده که در این سالها فیلمنامه ای به نام 'سفر به تاریکی' را در خارج از ایران تبدیل به فیلم کند، اما هنوز این امکان فراهم نشده است. ضمن آن که به دلایلی که اعلام نشده، بهمن فرمان آرا ممنوع الخروج شده و نمی تواند از ایران بیرون بیاید.

نمایی از فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا

  • نمایی از فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا
  • نمایی از فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا
  • نمایی از فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا
  • نمایی از فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا
  • نمایی از فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا
  • نمایی از فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا
  • نمایی از فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا

معرفی ها

در فصل مروری بر فیلم های بهمن فرمان، دو صاحب نظر و منتقد در برنامه آپارات دیدگاه های خود را درباره این فیلم مطرح می کنند. حمید دباشی و پرویز جاهد:

حمید دباشی

حمید دباشی متولد اهواز و دانش آموخته مقطع دکترا در رشته‌های جامعه‌شناسی فرهنگ و اسلام‌شناسی از دانشگاه پنسیلوانیا و استاد ایرانی دانشگاه کلمبیا در امریکا است. وی علاوه بر تدریس، در زمینه‌های هنری نیز فعالیت دارد. از وی کتب، مقالات و گفتگو های متعددی درباره سینمای ایران و جهان منتشر شده است. او در جشنواره های فیلم معتبر جهانی هم چون لوکارنو به عنوان عضو هیئت داوران شرکت داشته است. از طرف دیگر، او به عنوان مشاور در تولید چند فیلم سینمایی در امریکا مشارکت داشته است. وی مشاور ارشد ریدلی اسکات، کارگردان امریکایی، در ساخت فیلم 'پادشاهی بهشت' و نیز مشاور فیلم 'اینک بهشت' هانی ابو اسعد، برنده جایزه گلدن گلوب، بوده است. آخرین پروژهٔ او، 'رویای یک ملت' مربوط به سینمای فلسطین است.

نگاه منتقد

حمید دباشی

حمید دباشی، جامعه شناس و منتقد هنری

حمید دباشی:

  • من در زندگیم تا به حال فیلمی را ندیدم که اول داستانش را خوانده باشم و فکر کنم فیلم خوبی است، چون وقتی آدم قصه را می خواند دارد در ذهنش تصویر را می سازد در نتیجه رابطه ای مثلثی بین نیت نویسنده، نیت خواننده و نیت متن بوجود می آید. خیلی زود به خودم یاد دادم که وقتی دارم یک فیلمی را می بینم که بر اساس داستانی ساخته شده ارتباطم را با سابقه ذهنی ام از داستان قطع کنم، چون در واقع متن تغییر ماهوی کرده است.
  • مهمترین موضوع درباره 'سایه های بلند باد' این است که این فیلم در سپهر عمومی به نمایش در نیامده است، بنابر این، ما تجربه دست جمعی دیدن آن را بر خلاف 'شازده احتجاب' نداریم و تنها یک تجربه انتزاعی از آن داریم. خود فیلم جنبه نمادینی است از گذار از پیش از انقلاب به انقلاب و پس از آن. اصلا این که این فیلم (سایه های بلند باد) به نمایش در نیامده است بخشی از اسطوره ای است که پیرامون فرمان آرا و گلشیری شکل گرفته است.

فیلم یک فیلم تمثل گرایانه است و فیلمساز برای گریز از تیغ سانسور آن زمان رو به نمادها آورده است. در 'سایه های بلند باد' فیلمساز برای بیان حرفش یه سراغ یک جامعه بدوی رفته است تا راحت تر بتواند حرف هایش را بزند.

  • این ژانر تمثیلی دهه ۴۰ و ۵۰ ایران نه فقط در سینمای ما بلکه در شعرهامان و در قصه هامان هم موجود است. یک جنبه اش به مسئله سانسور برمی گردد که هنر مند را مجبور به استفاده از نمادها و تمثیلها می کرد. تمثیل با واقعیت یک رابطه تنگاتنگ دارد. هر فیلمی مولفه های نقد خودش را خودش خلق می کند.
  • اگر ارزشهای تمثیلی فیلم را در استفاده از رنگ به این تعبیر کنیم که رنگ سیاه و سرخ و سفید هر کدام نشانه چیست فیلم را ارزان فروخته ایم و ارزشهای فیلم را تقلیل داده ایم.

این فیلم محصول یک دوره فکری است و از شعر شاملو و اخوان ثالث گرفته تا قصه های هدایت و گلستان و چوبک و گلشیری در آن دیده می شود.

پرویز جاهد

پرویز جاهد متولد قائم شهر و تحصیل کرده رشته مطالعات فیلم در دانشگاه وست مینستر لندن و فارغ التحصیل کارشناسی ارشد سینما از دانشکده سینما و تئاتر تهران است. وی علاوه بر نوشتن درباره سینما چندین فیلم مستند و داستانی نیز کارگردانی کرده است ولی بیشتر وی را برای نقدهای سینمایی اش و کتاب 'نوشتن با دوربین' که حاصل گفتگوی طولانی او با ابراهیم گلستان است، می شناسند. از فیلم های آقای جاهد می توان به 'تعزیه، به روایت دیگر'، ' روز به خیر آقای غفاری'، 'قراول'، '۲۴ ساعت صلح'، 'سلیمان میناسیان-مردی با دوربین فیلم برداری' و فیلم داستانی 'روز بر می آید'، اشاره کرد.

آخرین کار پژوهشی وی تالیف راهنمای سینمای جهان: ایران جلد اول توسط انتشارات اینتلکت در بریتانیا منتشر شده است.

نگاه منتقد

پرویز جاهد

پرویز جاهد، منتقد سینمایی

پرویز جاهد:

  • تبدیل قصه ده دوازده صفحه ای 'معصوم اول' به فیلم 'سایه های بلند باد' و تبدیل داستان بیش از یکصد صفحه ای 'شازده احتجاب' به فیلم و همکاری خلاقه گلشیری و فرمان آرا در این دو فیلم، دو مقوله جداگانه است و من فکر می کنم که نتیجه این همکاری در فیلم اول درخشان تر بوده است. 'سایه های بلند باد' به عنوان یک اقتباس سینمایی از یک اثر ادبی قبل از انقلاب، قابل تامل است ولی به هر حال نسبت به شازده احتجاب اقتباس موفقی نیست و نسبت به آن ضعفهایی دارد.
  • چارچوب قصه همان است که در داستان گلشیری بود. کاراکترها عیناً از قصه می آیند.
  • داستانها هم همان توالی زمانی داستان را دارند. مایه های داستانی هم همان توالی زمانی قصه را دارند. آقای فرمان آرا تغییر زیادی روی خط روایی ساده و کلاسیکی که در داستان 'معصوم اول' هست نداده است. عمده ترین تغییری که فرمان آرا نسبت به داستان در فیلم ایجاد کرده، تعویض زاویه دید روایت داستان است. زاویه دید اول شخص قصه، خیلی دست فرمان آرا را در روایت فیلمش می بست و محدودش می کرد ولی او با تغییر دید اول شخص به سوم شخص، نوعی تنوع به کار می دهد طوری که ما بتوانیم در صحنه های مختلف حضور داشته باشیم.
  • یکی ازمولفه های اصلی سینمای موج نوی ایران، همین نمادگرا بودن و تمثیل گرایی همراه شاعرانگی است. یکی از اشکالات اصلی این فیلم هم، همین نمادگرایی اش است. در قصه گلشیری این طورنیست. آن قصه، یک قصه ساده از دید یک آدم باورمند است که به متافیزیک معتقد است، خودش متوهم است و قصد دارد که این وهم را به برادرش هم منتقل کند ولی مشکل فیلم 'سایه های بلند باد' این است که در آن، این باور پذیری وجود ندارد. فرمان آرا به عنوان فیلمساز هنوز قبول نکرده که این وهم چیست؟ و این نیروی متافیزیکی آیا هست یا نیست؟ برای همین فیلم دو پاره است، در قسمت هایی حماسی، اپیک و انقلابی است و یک جاهایی در دسته فیلمهای ژانر وحشت می گنجد. این دو گانگی لحن به شدت به فیلم آسیب زده است.

برای دیدن مشروح نقد و بررسی فیلم با کارشناسان کلیک اینجا زیر کلیک کنید.

خلاصه فیلم هفته گذشته 'شازده احتجاب'

شازده احتجاب (جمشید مشایخی)، آخرین بازمانده ی خاندان قاجار، به سل موروثی مبتلا است. مراد (حسین کسبیان)، پیشکار سابق شازده، و همسرش هرازگاه نزد شازده می روند و مراد خبر مرگ افراد خانواده و خویشانش را به او می دهد. شبی شازده مراد را در کوچه می بیند و وقتی در می یابد که او فقط برای گرفتن پول نیامده گمان می کند که خبر مرگ خودش را آورده است. شازده، در آخرین شب زندگی خود، خاطرات خانوادگی را مرور می کند، و آنچه را که اجداد خونریز او و خودش بر سر رعایا ونزدیکان شان آورده اند از نظر می گذراند: ماجرای کشته شدن مادر بزرگ (پروین سلیمانی) به دست جد بزرگ (ولی شیراندامی)، به گلوله بستن تعدادی از رعایا که به دادخواهی برخاسته اند، و زجرکش کردن همسرش فخرالنساء (نوری کسرائی). وقتی شب به پایان می رسد مراد، سوار بر صندلی چرخ دار، به کمک همسرش حسنی نزد شازده احتجاب می رود و خبر مرگ خود شازده را به او می دهد.

نظرات بینندگان درباره فیلم هفته گذشته

مرتضی قریب

نمایی از فیلم شازده احتجاب ساخته بهمن فرمان آرا

نمایی از فیلم شازده احتجاب ساخته بهمن فرمان آرا

خواستم همراه با سپاسگزاری از کوششتان برای افزایش فرهنگ سینمایی هم میهنان یادآوری نمایم که میهمانان شما برای نقد فیلم شازده احتجاب چندان موفق نبودند.
بویژه آقای جاهد که فیلم را دور ازکتاب معرفی کردند. شایسته گفتن است که آقای فرمان آرا با کمک خود نویسنده سناریو را نوشته اند و حتی آقای گلشیری در جریان ساخت فیلم هم بودند. بنابراین اگر فیلم راه دیگری جز داستان اصلی را پی می گرفت بی گمان با نظر نویسنده نمی توانست همراه باشد. اما شاید شما نیز اگاه باشید که شادروان گلشیری از فیلم بسیار راضی بود.
خوشبختانه آقای دباشی تا اندازه ای با توضیح خود جبران مافات نمودند.
می خواهم نکته ویژه ای را برایتان آشکار سازم که شاید بسیاری ندانند! و آن بیمار شدن استاد جمشید مشایخی است _به مدت چند ماه_پس از پایان بازی در این فیلم.
انسانی که فطرتا مهربان و نازک دل است_جناب مشایخی_بی گمان رنج بسیاری برده تا آن گونه که باید و شاید از عهده نقش یک بیمار ستمگر براید.

بهترین معرفی و نقد از آن خود آقای فرمان آراست،که آقای دباشی بدان اشاره ای کردند و آن مقایسه دونسل بود که با توجه به شرایط زمان به دوگونه ستم می کردند. پدر جان آدمیان را می گرفت و پسر به آزار و شکنجه روانی آنان می پرداخت.
با تمام اینها گمان می کنم خود شما_ با آشنایی که پس از دیدن برنامه هایتان پیدا کرده ام_ برای نقد و معرفی فیلم شایسته تر هستید.
نکته دیگر اینکه اگر قرار باشد هر منتقدی با واژگان تخصصی و بیگانه به نقد بپردازد نا گزیر بیینده هایی که آموزش بالای دانشگاهی ندارند از آن بهره مند نخواهند شد که حس می کنم با خواسته شما مغایر باشد.

به نظر من نقد فیلم کمک شایانی یه درک درست و در نتیجه پسند بیشتر فیلم می نماید. دریغ نفرمایید سپاسگزارم که برای بالا بردن شناخت فرهنگی مردم اینگونه کوشش می نمایید.
در فیسبوک نیز از کوشش شما برای آگاه ساختن مردم و آشنایی بیشتر با سینمای ارزنده سپاسگزاری نموده ام.
برایتان ماندگاری تندرستی همراه با شادمانی آرزو دارم.

رکسانا از کرج

ضمن تشکر از برنامه ی خوب آپارات وظیفه ی خود می دانم چند نکته را در مورد برنامه ی آخر که در مورد فیلم شازده احتجاب بود گوشزد کنم.
اول اینکه قسمت پایانیه فیلم یعنی همان قسمتی که شازده به طرف آن سرداب تاریک به طرف پایین می رود و اتفاقا صحنه ی مهمی هم هست خیلی سریع قطع کردید و به سرعت مشغول صحبت با مهمانانتان شدید که این کار بسیار غیر حرفه ای بود و از شما بعید. بعدا هم اصلا در مورد این صحنه اصلا صحبتی نشد.
دوم هر فیلمی نقد خاص خودشو دارد بخصوص اینکه فیلمی اقتباس ادبی باشد. برای این فیلم یک منتقد سینمایی و یک منتقد ادبی میخواهد نه یک جامعه شناس. فکر می کنم اگر کسانی مثل مسعود آذر و امثالهم می آمدند بسیار بهتر بود. ببینید نقد جامعه شناختی برای این نوع فیلمها محلی از اعراب ندارد.اگر این برنامه سینماییست پس باید نقدهایش هم مختص این برنامه باشد. حتی متاسفانه آقای جاهد هم به خوبی از عهده بر نیامدند و مدام اصطلاح پلی فنیک را بدون بسط و توضیح ابراز کردند.
یا باید در برنامه نقد باشد یا اگر امکان نقد مناسب نیست اصلا نباشد. ببینید امروزه ما اصطلاحی بنام مخاطب عام و خاص نداریم. مخاطبان ما به دو دسته حرفه ای و غیر حرفه ای تقسیم می شوند. یعنی کسانی که آن رشته مرتبط را خوانده اند و کسانی که به آن رشته علاقه دارند و خود پیگیرند. بنابراین نقد های فیلمها باید حساب شده باشد. منتقد جامعه شناس شما نقد را کاملا در حیطه ی جامعه شناسی محبوس کرد و با اینکه می خواست از نقد مارکسیستی بدور باشد نقد را به طرف نقد پسا استعماری و از نوع ادوارد سعیدی کشاند.
آقای جاهد هم که بیشتر نقد سنتی کردند و زمان ساخت فیلم را مورد بررسی قرار دادند.
ولی مگر نمی گوییم که این فیلم برای همه دورانهاست؟ این فیلم براحتی می توانست از نظر نقد روانشناختی یا ساختار گرایی مورد بررسی قرار گیرد یا حتی بهتر روایت شناسی. شاید بگویید ما می خواستیم نقد برای همه قابل فهم باشد ولی آیا نقدهایی که آقای منتقد جامعه شناس شما می کرد برای همه قابل فهم بود؟
من می دانم که شما محدودیت زمان و مهمان دارید که شاید همه نتوانند و یا نخواهند به برنامه بیایند ولی گاهی نقدهای غلط و به بیراهه رفتن برای آگاهی دادن به مخاطب بسیار ویرانگر است.

شما در چند برنامه پیش خانم افغانی الاصلی را به برنامه دعوت کرده بودید بنام صحرا اگر اشتباه نکنم که این خانم بسیار در رشته خود تبحر داشت و بسیار زیبا تحلیل می کرد که با نقد های حال حاضر هم کاملا مطابقت داشت.ولی وقتی ایشان در مورد فیلم دوم حرف می زدند و تحلیلشان کاملا حرفه ای بود شما به دلیل نبود وقت حرف ایشان را قطع کردید و به دفاع از فیلم پرداختید. امیدوارم محافظه کاری تلویزیون بی بی سی به شما هم سرایت نکرده باشد. در پایان هر چه گفته شد برای بهتر شدن کیفیت برنامه بود.

توضیح: متاسفانه در نسخه شازده احتجاب که ما در اختیار داریم همین پایان فیلم است.

فرشید از بروجرد

با تشکر از پخش فیلم شازده احتجاب.
اگر تشخیص می دهید که صحنه هایی از فیلم ممکن است برای همگان مناسب نباشد، به جای بزرگنمایی یا حذف این صحنه ها و لطمه زدن به فیلم، این موضوع را در ابتدای فیلم عنوان کنید و تصمیم برای دیدن یا ندیدن فیلم را به عهده بیننده بگذارید. این کار علاوه بر اینکه نوعی توهین به فیلم ساز و بیننده محسوب می شود، به شدت سطح برنامه آپارات را تنزل می بخشد.
با سپاس فراوان و امید دیدن آثار ارزشمند سینمای ایران در برنامه آپارات.

توضیح: فیلم در ساعات مختلفی و برای بینندگان مختلف به نمایش در می آید، امکان نمایش کامل چند نما وجود ندارد چون کودکان هم ممکن است بیننده این برنامه باشند. سعی کردیم بدون حذف تا آنجا که ممکن است برهنگی ها را نمایش دهیم.

عباس از بهبهان

نمایی از فیلم شازده احتجاب کار بهمن فرمان آرا

نمایی از فیلم شازده احتجاب کار بهمن فرمان آرا

چگونه از شما تشکر کنم؛ آخه می دونید، من سالها بود تکه های فیلم شازده احتجاب را در برنامه های نقد فیلم دیده و آرزو داشتم این فیلم را کامل ببینم تا دیشب که شما این فیلم را آنهم با کیفیت خوب پخش کردید و من هم با اجازه تون آنرا ضبط کردم.
آخر زمانی که این فیلم در ایران ساخته شد من ده دوازده سال سن داشتم، و از این نوع فیلمها چیزی نمی فهمیدم اما حالا باید بگم که هم از شما و هم ازجناب بهمن فرمان آرا بسیار بسیار سپاسگزارم و در کل باید بگم که برنامه های بی بی سی بخصوص آپارات حرف نداره .

دهقان

مرسی خیلی دوست داشتم این فیلم را ببینم.

فرشاد

از زحماتتون ممنوم فیلم این هفته خیلی زیبا و بجا بود.

حسن مرتضایی

اگر تحلیل عالی بعد از فیلم نبود من لذتی و درک خوبی نداشتم.

کاوه مظفری

هر چند کتابش خیلی جذاب تره، ولی از اون جایی که فیلمش اصطلاحا تونست بگیرتم، یقینا فیلم با ارزشیه.

خسرو جوان

فیلم را یک بار سی وچند سال پیش در سینما کاپری دیدم و حالا ...بازی زیبا شیر اندامی . فخری خوروش و جمشید مشایخی. فیلم برداری موسیقی. میزانسنها و حتی به خاطر رنگ فیلم می خواهم اول از فرمان آرا تشکر کنم و هم از شما. کار بسیار جالبی کردید.

سحر عرب پور

مرســـی آپارات گل: روحم تازه شد، برای من چیزی که خیلی جالبه اینه که نویسنده و مخصوصا کارگردان در سی سالگی! و در اون زمان چه بلوغی در شناخت انسان داشتند، فرمان آرا فهم روان شناسانه ی خودش رو به رخ کشیده بود.

غزاله

تشکر ویژه به خاطر اینهمه زحمت شایسته، نقد انتهای فیلم عالی بود.
داشتن یک برنامه ۲ ساعته در تلویزیون بی بی سی خودش نشونه شایستگی شما ست.
لذت دیدن برنامه های شما غیر قابل توصیفه.

فرید کاشفی

فیلم چیزی برای گفتن نداشت، کند و بدساخت بود، غیر از خانم خوروش بازی بقیه ضعیف بود. تعجب می کنم از کارشناسان برنامه، انگار مجبورند از هر فیلمی تعریف کنند!

امید بهروزی

نمایی از فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا

ی از فیلم سایه های بلند باد ساخته بهمن فرمان آرا

فیلمی که با زبان بی زبانی می خواست یه یک انتقاد ساده از حکومت دیکتاتور وقت داشته باشد.
واقعا که دیکتاتورها و افراد زور گو، چقدر با بستن فضا بخود و به مردم و هنرمندان ظلم کرده اند.

فاطیما آتش سخن

راستش من بیشتر کتابخونم تا اینکه فیلم ببینم. این فیلم باعث شد بگردم دنبال کتاب گلشیری عزیز.

پیام صالحی

فیلم عالی بود.

امیر آزاد

واسه اون سالها واقعا فیلم آوانگاردی بود.

ناصری

بسیار عالی بود لذت بردم.

عباس حسینی

شازده احتجاب را دیدم از برنامه آپارات بی بی سی فارسی.
به نظرم آپارات تازه داره به یک برنامه ایده آل نزدیک می شود.
با بحث در مورد فیلم و غیره.
کاش همیشه برای آپارات از نه شب تا یازده یعنی دو ساعت وقت اختصاص دهید و لازم هم نیست حتما فیلم مستند پخش شود.
این هفته آپارات برایم لذت بخش بود کاش این روند ادامه پیدا کند و آن پوسته قدیمی را از هم بدرد.

جواد دادوند

سپاس از پخش شازده احتجاب. آثارکلاسیک وماندنی سینمای دنیا را نیز پخش و تفسیرکنید.

محمد رضا صدیقی

به سهم خودم تشکر می‌کنم از پخش این فیلم و بحث خوب دو کارشناس برنامه. نقاط دید آقای دباشی عزیز و تصاویری که ایشان از شرایط حاکم بر روزگار نمایش فیلم ارائه داد برای من خیلی جالب و ارزشمند بود. زمان طولانی شده برنامه کمک می‌کرد که مطالب با تفکر و بدون عجله متداول برنامه های تلویزیونی بیان شوند. امیدوارم در کارتان موفق باشید.

پریسا نهاوندی

فیلمش اصلا جای ‌نقد و بررسی‌ نداشت آپارات از بی‌ برنامگی به چه فیلمهایی رو آورده.

تینا پارسا

بار سوم بود می‌دیدم ، امیدوارم باز هم از این برنامه‌ها داشته باشید . سپاس

علیرضا صلواتی

فیلم و کارگردانی بخصوص داستان یک شاهکار محسوب می شود هر چند که نکات ظریف قابل انتقادی رو می شود در آن یافت ولی نکته ی اساسی من استفاده از منتقدی بنام دباشی هست که این روزها همه جا هست. جامعه شناس، سیاستمدار، منتقد سینما، اقتصاد دان، مبارز ضدجنگ و تحریم و هرگونه فشار علیه رژیم. چرا ایشان؟

توضیح : آقای دباشی بیشترین آثار مکتوب را درباره سینمای ایران در خارج از ایران دارد. توضیحات درباره ایشان را در بالا مطالعه بفرمایید.

ارمغان

به دنبال معرفی آثار 'بهمن فرمان آرا ' عرضه آثار او، کاریست در خور ستایش. خود گلشیری 'شازده احتجاب' را خوش اقبال ترین کتابش می خواند. و این فیلم نیز گویا اقتباسی ست موفق از این رمان خوش اقبال! بنظر می رسد همکاری گلشیری و فرمان آرا در نگارش سناریو، در رعایت امانت داری و ماندگاری اثر بی تاثیر نبوده ست.
خلاف انتقاد آقای جاهد که اقتباس را مونوفونیک می خوانند و این در حالیست که خط روائی اصیل رمان پلی فونیک است! باید گفت که ساخت چنین فیلمی از چنین کتاب سنگینی در دهه پنجاه ، و با آن لحن تند انتقادیِ نویسنده اش، به حد و اندازه خود خطر کردن بوده است و شاید در همین ساختار روائیِ خود هم ، بیننده آن روزگار را به چالش کشیده باشد! و فراموش نکنیم که شاید رعایت کامل شرط وفاداری و امانت داری به عریان کردن پیام داستان و رساندن آن صدمه می زده است. بنابراین آشکار است که ساده سازیِ اثر ، هوشمندانه و با هم داستانی نویسنده و فیلمساز صورت گرفته است. همین بس که این اثر کلاسیک که به رقم واقعی و تلخ بودنِ خط اصلیِ قصه، رگه های سورئالیسم را که در همه نوشته های گلشیری قابل لمس است را خیلی ماهرانه به تصویر در آورده است و اثری باور پذیر، دردناک و در عین حال جذاب را به بیننده ارائه می دهد. بازی های درخشان، سکانس های هوشمندانه، موسیقی زیبای متن 'احمد پژمان' که ای کاش به آن نیز پرداخته می شد، هنوز جلوه دارد و تماشاگر را مسحور می کند.در واقع می شود اذعان داشت که 'فرمان آرا' با خلق اولین اثرش، نامش را محکم در تاریخ سینمای ایران حک کرده است !
سپاس بی پایان از برنامه وزین و جذاب ' آپارات'.

مهرنوش حریرچیان

اگه منظور ایجاد بهم ریختگی ذهنی بیننده بود، فیلم به هدفش نائل شد.
اما سوالی دارم: حتی امروزه روز با پیشرفت سینمای سمبلیک و متفاوت، فکر می کنید چنین فیلمهایی چقدر مخاطب خاص داشته باشن؟
حالا زمان رو برگردونیم به ۳۸ سال قبل، فکر می کنین اون موقع با سطح فرهنگی و نگرش خاص عامه مردم، این مخاطب خاص خاص خاص، چقدر بودند؟ و آیا این فیلم تونسته بوده منظورش رو که آگاهی دادن نسبت به اوضاع زیرپوستی پادشاهان، به بطن جامعه بوده، انتقال بده؟ چون مطمئنا اون درصد بسیار کم روشنفکران و از جامعه پیشروترها، نیازی به دیدن این فیلمها نداشتن که بتونن بفهمن زیر ظاهر تجمل گرایانه و زیبا و بدون نقص چی می گذره و اون طبقه عامه و عادی هم که مخاطب چنین فیلم سنگین و کندی نبودند.

علیرضا اقریاد

فیلم شازده احتجاب رو اگر بدون مقایسه با رمانش نگاه کنیم، فیلمی خوب، خوش ساخت و گیرا بود. اما اگر رمان رو خونده باشی، خواه ناخواه این مقایسه ذهنی شکل می گیره و شاید مانع لذت بردن از فیلم بشه. کلا فیلم های اقتباس شده از روی آثار شاخص ادبی، خیلی سخت بتونند از زیر سایه ی اصل اثر دربیان و مقایسه نشوند. شاید برای همینه که خیلی از کارگردان ها سراغ ساخت فیلم های اقتباسی نمی رند.

سینا پیروتی

فیلم بی سرو ته ای بود.

پاپک

این فیلم همین الانش هم زبانی الکن برای ارتباط با مخاطب عام داره، چه برسه به اون زمان. مخاطب خاص هم که به اوضاع جاری در مملکت واقف هست و نیازی به چنین آگاهی رسانی، یا جایی برای دل خوش کردن به چنین تیکه و گوشه و کنایه‌های گنگ به قدرت نداره.

فاطمه احمدیان

مرسی، با دیدن فیلم درد کلیه ام یادم رفت و چقدر زیبا بود.

حسین اثاران

برنامه ی 'شازده احتجاب' دیشب تان عالی بود. مخصوصا آنجا که جناب 'دباشی' گفت: تمام بارمعنایی و یا حتی سیاسی رمان در فرم آن است و یا آنجا که آقای 'جاهد' از تقلیل در روایت در فرآیند تبدیل کلام به تصویر گفتند. اما یک مساله به نظرم فراموش شده و آن اینکه فرمان آرا با سکانس ساعت ها در واقع کلید ورود به دنیای فیلم را به تماشاگر می دهد. 'ورود به زمان های مختلف به صورت اتفاقی و دفعی' ... با اطمینان می گویم اگر وقت بود از صحنه آرایی' ملک جهان خزایی' و موسیقی ذهنی 'احمدپژمان' هم می گفتند. دست مریزاد! امیدوارم این اتفاق برای دیگر فیلم ها و دیگر آثار مهجور سینمای ایران هم اتفاق بیفتد. خسروهریتاش، میرلوحی، شهیدثالث و...

سروش

کارشما در پخش ساخته های آقای فرمان آرا با اقتباس از نوشته های شاهکار هوشنگ گلشیری عالی است و لایق دست مریزاد. پس لطفا با اطلاع رسانی مکرر و دقیق وهمچنین پخش مجدد این آثار این حرکت عالی راتکمیل کنید. برقرارباشید.

ژندارک

جالب بود، ممنون.اما نمی دونم چرا هیچ ارتباطی باهاش نگرفتم، شاید امروز دیگر تصاویر تهران قدیم ؛ دیدنی تر از داستان تاریخی اش بود.

الهام رستمی

فیلمی که در این هفته بنام شازده احتجاب گذاشتید، بسیار زیبا بود و خیلی لذت بردم. فیلمی که در دهه ۵۰ ساخته شده باشد به این سبک ندیده بودم.
امیدوارم از ابن گونه فیلمهای کارگردانان کشورمان که ندیده ایم را بیشتر بگذارید. مثلا از کیارستمی و مخملباف و...

آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات:

کلیک aparat@bbc.co.uk

زمان پخش برنامه آپارات

به وقت تهران به وقت کابل به وقت دوشنبه به وقت گرینویچ
پنجشنبه

۲۱:۰۰

۲۲:۰۰

۲۲:۳۰

۱۶:۳۰

تکرار جمعه

۱۱:۰۰

۱۲:۰۰

۱۲:۳۰

۰۶:۳۰

تکرار شنبه

۱۳:۰۰

۱۴:۰۰

۱۴:۳۰

۰۸:۳۰

تکرار چهارشنبه

۲۴:۰۰

۰۱:۰۰

۰۱:۳۰

۱۹:۳۰

تکرارپنج شنبه

۱۵:۰۰

۱۶:۰۰

۱۶:۳۰

۱۱:۳۰

در این زمینه بیشتر بخوانید

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.