«آه، ای اورگانیک!»

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption ماست کم چربی وانیلی بدون قسم باور کنید اُورگانیک!

«اورگانیک! آه، ای اورگانیک!» بله، این دوره ای که ما توش هستیم، نه فقط موادّ غذایی، بلکه عشق و اقتصاد و شعر و دوستی و موسیقی و بانک و فلسفه و حرف و چی و چی، همه اش صنعتی و تکنولوژیکی، یعنی «بازاری» شده است. به طبیعی هر چیز می گویند «اورگانیک» که آن را هم نمی توانیم به راستی و درستیش صد در صد اطمینان داشته باشیم و تازه همه جور چیزش هم پیدا نمی شود.

لابد شما هم مثل من ایمیلهای خیرخواهانه زیاد دریافت می کنید. یکی از آنهایی که تا حالا صد بار خواسته است مو به تن من راست بکند، دربارۀ ضررهای خوردن گوشت مرغهای «غیر اورگانیک» است.

این را تقریباً همه می دانند که شرکتهای مرغداری مرغهای بدبخت را از موقعی که توی ماشین جوجه کشی سر از تخم در می آورند تا موقعی که سر نبریده، جانشان را می گیرند و پوست کنده یا نکنده، درسته یا تکّه تکّه، بسته بندیشان می کنند و به بازار می فرستند، توی قفسهای تنگ انفرادی نگه می دارند، و برای اینکه بیماری میانشان نیفتد، آنتی بیوتیک به خوردشان می دهند، و برای اینکه زود چاق بشوند و به اندازۀ نصف وزن طبیعیشان آب زیر پوستشان بیفتد، کلّی هورمون رشد به شان ترزیق می کنند.

خوب، البتّه مرغی که این بلاها را به سرش نیاورند و بگذارند تو فضای باز، برای خودش آزاد بگردد، و دانه های مقوّی و مرغوبی را که برایش می پاشند، در معاشرتی دلخواه و دلپذیر با خروس، برچیند و با آرامش خاطر پروار بشود، خرجش بیشتر است و گوشتش هم، مسلّماً، گرانتر.

آنوقت در کنار این مرغداریهای پرفروش و پرمنفعت، مرغداریهای کم فروش و پرمنفعت تری هستند که برای شما که از مصرف آن جور مرغها ترسانیده شده اید، از این جور مرغها پرورش می دهند و به اسم «اورگانیک» راهی بازار می کنند.

حق نشر عکس no credit
Image caption این نارنگی را اگر شما بخرید، از کجاش می فهمید اورگانیک است یا غیر اورگانیگ؟ از قیمتش!

و حالا شما توی شهر به هر فروشگاه بزرگی که بروید، گوشت مرغ که هیچ، از گوشت گاو و گوسفند و خوک گرفته تا لبنیات و میوه جات و سبزیجات و چیچیجات و هرچیجات در مقابل نوع معمول و ارزانترش، نوع نامعمول و گرانترش را هم پیدا می کنید که روی بسته بندیش، قانون شاهدی، نوشته اند: «اورگانیک»!

تعریف و توضیح این کلمۀ «اورگانیک» خیلی مفصّل است، امّا خلاصۀ خلاصه اش این است که به مادّۀ غذایی ای که در کشت یا پرورش یا تهیه اش برای ارزان تمام کردنش «تقلّب قانونی علمی و صنعتی» به کار نبرده باشند، می گویند «اورگانیک».

امّا من و شما ندانیم، تاریخ می داند که تا همین شصت هفتاد سال پیش که «علم» هنوز خودش را دربست به «صنعت» و «تکنولوژی» یا خلاصه اش، به «بازار» نفروخته بود، هیچکدام از موادّ غذایی ای که تو بازار پیدا می شد، «اورگانیک» و «غیراورگانیک» نداشت.

حق نشر عکس no credit
Image caption گوشت فرد اعلای بسته بندی نشدۀ اورگانیک در یکی از علفزارهای «ویلز»

آنوقتها صحبت از کود شیمیایی و خوراندن آنتی بیوتیک و تزریق هورمون رشد سریع به مرغ و حیوانهای دیگر و دستکاری ژنتیکی گیاهها، یا صاف و پوست کنده، «تقلّبهای قانونی» در کار نبود. جنسهای خوراکی چه خوب، چه بد، همه اش «طبیعی» بود و فقط از حیث «مرغوبیت» درجه بندی می شد. شما می توانستید مثلا «نخود کوره» بخرید، ارزان، یا «نخود زود پزِ فرد اعلا» بخرید، گرانتر، امّا در هر دو حال خاطر جمع باشید که جنس طبیعی است و خوردنش برای سلامتتان ضرری نخواهد داشت.

امّا گذشت آن روزگار. حالا دیگر حتّی دروغها هم دو نوع است، بازاری و اورگانیک!