آغاز جشنواره کتاب کودک و نوجوان

کودک کتابخوان حق نشر عکس BBC World Service
Image caption یاسمن می‌گوید که داستان‌های بچگانه را دوست دارد و برای پیدا کردن چنین کتاب‌ها به نمایشگاه آمده است

در دوشنبه جشنواره کتاب کودکان و نوجوانان که هشت روز ادامه‌ خواهد داشت، آغاز یافت.

این جشنواره به ابتکار وزارت فرهنگ تاجیکستان، اتحادیه نویسندگان و کتابخانه کودکانه میرسعید میرشکر، تشکیل شده است.

جشنواره کتاب، هشت روز ادامه‌ خواهد داشت و در چارچوب آن برگزاری نمایشگاه کتاب و چند ملاقات ادیبان با خوانندگان در نظر گرفته شده است.

در مراسم افتتاحیه این جشنواره، فراغت عزیزی، معاون وزیر فرهنگ تاجیکستان، ضمن سخنرانی اعلام کرد که قرار است، کتابخانه کودکان و نوجوانان به ساختمان پیشین کتابخانه ملی در خیابان رودکی، یکی از خیابان‌های مرکزی شهر دوشنبه، کوچ داده شود.

تشویق کودکان برای کتابخوانی

این پیشنهاد از سوی شرکت‌کنندگان مراسم مورد استقبال گرم قرار گرفت، زیرا کتابخانه فعلی کودکانه میرسعید میرشکر تا حال ساختمانی در اختیار ندارد و بخشی از کتابخانه شهری لاهوتی را به اجاره گرفته است.

قربان افغان‌اف، رئیس کتابخانه کودکانه که همزمان ریاست برگزاری جشنواره را بر عهده داشت، می‌گوید که کوچ دادن کتب کودکانه به بنای جدید هنوز در مرحله پیشنهاد و تصمیمگیری است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption آقای عبدالستارزاده گفت که انتشارات "ادیب" کتب زیادی را برای نوجوانان و کودکان در پنج سال اخیر به طبع رساند

آقای افغان‌اف افزود: “در یک سال اخیر شمار خوانندگان ما به ۲۵ هزار نفر افزوده است. همچنین، با برگزاری جشنواره‌ها ما قصد داریم که ناشران کتب برای کودکان و نوجوانان را معرفی کنیم و هدف دیگر ما از دایر کردن این چاره‌بینی تشویق کودکان و نوجوانان به خواندن کتاب است.”

به گفتة آقای قربان‌اف، کتابخانه کودکانه از کتب لازمه غنی است و در آن، حدود ۱۰۰ هزار کتاب محفوظ بوده است.

با این وجود، به گفته صاحب‌نظران، در دو دهه اخیر، در تاجیکستان فرهنگ کتابخوانی و کتابداری تقریباً به نابودی رسیده است. در خیابان‌های شهرها و نواحی تاجیکستان یا به هنگام سفر در وسایل نقلیه عمومی به ندرت می‌توان کسی را دید که مشغول خواندن کتاب و حتی مجله و یا هفته‌نامه باشد.

این کارشناسان علت اصلی دور ماندن ساکنان تاجیکستان از فرهنگ کتابخوانی را انتشار اندک کتاب‌های جالب، از جمله آثار برگردانده شده کلاسیکان و نویسندگان مشهور جهانی از یک سو و محدودیت توان خرید توسط افراد بنابر مشکلات اقتصادی از سوی دیگر می‌دانند.

از سوی دیگر، ناشران سبب منتشر نشدن کتاب را در ده‌ساله‌های اخیر مشکلات مالی عنوان می‌کنند. هرچند گفته می‌شود که در دهه اخیر کتاب‌های زیادی با تبلیغات فعالیت‌های سیاسی برخی از مقامات بلندپایه تاجیکستان به طبع رسیده است.

با این وجود، در مراسم افتتاحیه جشنواره کتاب کودکان و نابالغان، اکثر سخنرانان به جایگاه کتاب و ادبیات کودکانه در زمینه تربیت کودکان در روحیه میهن‌پرستی تأکید می‌کردند.

داستان برای کودکان

اما اکثر کودکانی که مشغول تماشای نمایشگاه کتاب کودکانه بودند، می‌گفتند که در جستجوی داستان‌های مردمی و کتاب‌های فنی به زبان فارسی تاجیکی هستند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption در تالار اکثراً کودکان و نوجوانان نشسته بودند

این نمایشگاه قبل از آغاز مراسم افتتاحیه جشنواره در نزد بنای اتحادیه نویسندگان تاجیکستان، مکان برگزاری جشنواره، پیشکش کودکان و مهمانان شد.

یاسمن ده‌ساله، شاگرد درسه است و می‌گوید که در جستجوی داستان‌های بچگانه است.

وی افزود: “من حالا کتاب را پیدا نکرده‌ام، ولی اگر افسانه (داستان) خوبی را بینم، به مادرم می‌گویم که برایم خریداری کند."

ریحانه بلال‌اوا، مادر یاسمن می‌گوید که باز دو دختر دیگر دانش‌آموز دارد.

وی می‌گوید، که به این نماشیگاه آمده است، تا کتاب‌های جالب کودکانه را به زبان فارسی تاجیکی خریداری کند.

خانم بلال‌اوا افزود: “فرزندان من در مکتب به زبان روسی تحصیل می‌کنند. ما با درنظرداشت آن که تدریس در مکاتب روسی بهتر به راه مانده شده است، دخترهایمان را به مکتب روسی برای تحصیل فرستادیم. ولی این جا می‌خواهم کتاب‌هایی به زبان تاجیکی را برای فرزندانم خریداری کنم. ما تاجیک هستیم و فرزندانمان باید زبان مادری را خوب دانند.”

این بانو افزود که آثار نوشته شعرا و نویسندگان باید به زبانی برای کودکان و جوانان نوشته شود که کودکان معنی آن را به آسانی درک کنند.

عبدالسلام عبدالستارزاده، یکی از مسئولان انتشارات “ادیب” گفت که اخیراً این انتشارات برای کودکان و نوجوانان کتب زیاد را از آثار بزرگان ادبیات فارسی-تاجیکی منتشر کرده است.

وی افزود: “ما یک سلسله کتب را برای کودکان و نوجوانانان با حمایت رئیس جمهوری تاجیکستان به نشر رسانیدیم و قرار است که در آینده کتاب‌های کودکانه را هم به زبان تاجیکی (فارسی) و هم زبان‌های دیگر رایج در تاجیکستان به طبع رسانیم.”

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption ریحانه گفت که برای خریداری کتاب‌هایی به زبان فارسی تاجیکی برای کودکانش آمده است

اما با این وجود، اکثر کتاب‌هایی که در این نمایشگاه به نظر می‌رسیدند، تاریخ استقلال تاجیکستان، پند و اندرزها و شعرهای میهندوستی و عشقی شعرای معاصر تاجیکستان بودند.

یک جوان تقریباً پانزده ساله که ظاهراً دانش خوب فنی داشت می‌گوید که در نمایشگاه کتاب، وی برای برادرش کتاب فنی به زبان فارسی تاجیکی را می‌جست، ولی وی افزود که متأسفانه چنین کتاب را در این نمایشگاه پیدا نکرد.

کارشنسان عرصه کتابداری می‌گویند که اشتیاق کودکان و نابالغان را برای کتابخوانی با انتشار کتاب‌های جالب و با درنظرداشت درخواست‌های امروزی جوانان و کودکان باید بیدار کرد.

زیرا در زمانی که اینترنت امکان پاسخ به تمام پرسش‌های کودکان و نوجوانان را فراهم می‌کنند، جلب کودک و نوجوان به کتابخوانی با کتاب‌های شعرهای میهندوستی و اندرزها مشکل خواهد بود.