همنوایی موسیقی سنتی ایران و موسیقی کلاسیک غرب در راه صلح

فرهاد مشکات حق نشر عکس y6
Image caption فرهاد مشکات در حال رهبری ارکستر سمفونی اورنج کاونتی

"ارکستر سمفونی پاسیفیک" اورنج کاونتی، یکی از بزرگ ترین گروه نوازندگان موسیقی کلاسیک در آمریکا با همکاری "بنیاد فرهنگ"، سازمانی که در جنوب کالیفرنیا به پژوهش، بررسی و پیشبرد فرهنگ و هنر ایرانیان اشتغال دارد، در آمیزه ای از همنوایی موسیقی کلاسیک غرب و موسیقی سنتی ایران، برای نخستین بار سمفونی "به سوی فصل صلح" ساخته آهنگساز ایرانی تبار، "ریچارد دانیل پور" را با رهبری "جان سن کلر" اجرا کرد.

دربخش اول این جشنواره موسیقی که یکی از جشن های نوروز ۱۳۹۱ بنیاد فرهنگ به شمار می رفت و از ۲۲ تا ۲۵ مارس، در سه شب پیاپی در محل سمفونی پاسیفیک – مرکز هنری "سیگستروم"- اجرا شد، رهبر ارکستر،جان سن کلر خطاب به تماشاگران ایرانی و غیر ایرانی گفت: ما سال هاست کوشیده ایم تا فرهنگ غنی جوامع مختلف اورنج کاونتی را با همه گوناگونی از طریق برنامه های موسیقی درهم بیامیزیم و به نظر من که آرزویم غنا بخشیدن به زندگی با استفاده از زیبایی و قدرت موسیقی است، این یکی از بهترین شیوه های ایجاد ارتباط بین مردم است.

در این برنامه فرهاد مشکات، پس از سال ها کناره گیری از صحنه موسیقی، قطعه ای به نام "رقص های گالانتا"، یک کنسرتو برای ارکستر، از "زولتان کدای" آهنگساز مجار را رهبری کرد. این قطعه که تحت تاثیر موسیقی فولکلوریک اروپای شرقی، با فراز و نشیب ها و جهش های شادی آفرین فراوان همراه بود، آغاز شورانگیزی برای برنامه ای محسوب می شد که هدف اصلی آن رساندن پیام صلح و دوستی بود.

فرهاد مشکات، زاده آلمان و فارغ التحصیل کنسرواتوار ژنو، آهنگساز و رهبر ارکستر پس از بازگشت به ایران در اواخر دهه چهل، از سال ۱۳۵۱ تا ۵۷ با تجدد گرایی، دگرگونی های چشمگیری در ارکستر سمفونی تهران ایجاد کرد.

او در آن زمان گفته بود که "تمام ایده آل من همانندسازی ارکستر سمفونیک تهران با ارکستر های بزرگ دنیا و ایجاد فضای رقابتی میان موزیسین های ایرانی و سرافرازی موسیقی سمفونیک ایرانی در کوتاه ترین زمان ممکن" بوده است.

آقای مشکات درباره احساس خود از حضور در جمع ایرانی آمریکایی های جنوب کالیفرنیا گفت: در مرحله اول همیشه هیجان هست و تنش هست ولی خوشحال بودم که موسیقی را با مردم تقسیم می کردم. چون موسیقی زمانی که به شکل نت و روی کاغذ هست هنوز موسیقی نشده و درحقیقت اجرای آن در حضور تماشاگر است که ابعاد دیگری به آن می بخشد."

حق نشر عکس i
Image caption گروه آنسامبل شمس به همراه ارکستر سمفونی اورنج کاونتی

این رهبر ارکستر در مورد انتخاب و اجرای قطعه "رقص های گالانتا" گفت: قطعه ای است پر از کنتراست و تضاد. کار، بسیار خوب نوشته شده و موسیقی محلی در آن وجود دارد که مردم خیلی آسان می توانند با آن ارتباط برقرار کنند. رقص دارد،نوستالژی دارد، همه چیز دارد. فکر می کنم که حالت نوروز را خیلی خوب می رساند. فراموش نکنید که موسیقی کولی های مجارستان هم مانند موسیقی فولکلوریک ایران ،ریشه هایش از هند آمده و بعدها از طریق عرب ها به غرب و به خصوص اسپانیا رسیده. بنابراین ریشه ها خیلی شبیه هم هستند."

در ادامه بخش اول برنامه، گروه شمس با رهبری کیخسرو پورناظری، به اجرای چند قطعه به همراه ارکستر سمفونی پاسیفیک به رهبری "جان سن کلر" پرداخت. یکی از این قطعات، فیوژنی از ساخته های "سهراب پورناظری" با نوای ساز تنبور بود که با تنظیمی از "شهرداد روحانی" آهنگساز و رهبر ارکستر ساکن لس آنجلس در زمینه ای شکوهمند از همنوازی بیش از صد نوازنده موسیقی کلاسیک همراه با سازهای کوبه ای، دف و تنبک اجرا شد.

دربخش دوم برنامه، سمفونی "به سوی فصل صلح" اثر ریچارد دانیل پور آهنگساز ایرانی تبار که آثار او توسط ارکستر سمفونی هایی همچون سانفرانسیسکو، نیویورک، فیلادلفیا، برلین و وین، توسط نوازندگان برجسته ای چون "یویوما" و "سارا چانگ" اجرا شده در هفت بخش (موومان) در سه قسمت اجرا شد.

اولین قسمت برگرفته از اندیشه "جنگ، تخریب، نابودی" است که با موضوع انتخاب انسان ها بین "جنگ و صلح " ادامه می یابد و در قسمت پایانی به سه بخش "مصالحه، بخشش، شفقت و گذشت" می رسد.

بخش کلامی این قسمت که با اپراخوانی "هیلا پلیتمن" خواننده سوپرانوی برنده جایزه "گرمی" و گروه "کر" همراه بود، به زبان های فارسی، انگلیسی، عبری، عربی و آرامی، ریشه در اسطوره های نهفته در آفرینش، زایش و پیدایش در نطفه ای از نور و هستی دارد و در آن از اشعار مولانا استفاده شده است.

آقای دانیل پور که از پدر و مادری یهودی – ایرانی در آمریکا به دنیا آمده درباره این سمفونی گفت: ما در جهانی بیمارگونه زندگی می کنیم که نیازمند درمان است. در طول زمان دریافته ام که انسان ها نباید دستاویز بازی های سیاسی دیگران بشوند.

این آهنگساز آمریکایی _ ایرانی در ادامه گفت که "امیدوارم در شرایط حساس کنونی ایران این کار بیش از هر چیز، یادآور این مسئله باشد که ما همه انسانیم. انسان هایی از نوع بشر با ریشه هایی یکسان."