جشنواره‌ای متولد می‌شود؛ کن و فیلم‌های مهمش

حق نشر عکس AP
Image caption ماریون کوتیار (چپ) و ماتیاس شونارتز، بازیگران فیلم 'زنگار و استخوان' در برابر دوربین خبرنگاران در روز افتتاحیه

جشنواره جهانی فیلم کن، روز چهارشنبه ۱۶ مه با فیلم "قلمرو طلوع ماه" ساخته فیلمساز آمریکایی، وس آندرسن، در سواحل لاجوردی کوت آزور و در شهر زیبا و توریستی کن در جنوب فرانسه، افتتاح شد.

پوستر بزرگی که مریلین مونرو را در حال خاموش کردن شمع روی کیک جشن تولدش نشان می دهد و بر سردر کاخ جشنواره و بر در و دیوارهای کن به چشم می خورد، خبر از تولد جشنواره ای می دهد که شصت و پنج سال قبل، اعلام موجودیت کرد و به سرعت به یکی از معتبرترین جشنواره های فیلم و از مهم ترین رویدادهای سینمایی دنیا تبدیل شد.

در مراسم افتتاحیه بت دیتو از گروه گاسیپ، ترانه Candle in the Wind را که التون جان در سال ۱۹۷۳ برای مریلین مونرو خواند، دوباره اجرا کرد.

"قلمرو طلوع ماه" فیلمی مفرح، شاد و سرگرم کننده از کارگردان فیلم های "دارجیلینگ لیمیتد" و "آقای فاکس شگفت انگیز" درباره دنیای کودکان و عشق کودکانه است که از زاویه دید بچه ها ساخته شده و به تضاد دنیای آنها و دنیای بزرگسالان می پردازد.

روز چهارشنبه از سینمای مصر هم فیلمی در بخش مسابقه پخش شد به نام "پس از نبرد" از یسری نصرالله که شاگرد یوسف شاهین، فیلمساز برجسته و فقید مصری است و به همان سبک و سیاق او فیلم می سازد. این فیلم، ملودرامی درباره بهار عربی و انقلاب مصر است و شاید تنها دلیل حضور آن در بخش مسابقه کن هم همین موضوع بود که اولین فیلم داستانی است که درباره بهار عربی و جنبش بیداری کشورهای شمال آفریقا ساخته شده است اما فیلم بسیار پرگو، طولانی و کشداری بود و خیلی از منتقدان سالن نمایش را ترک کردند.

امسال نیز برخی از سینماگران کهنه کار و پیش کسوت جهان مثل آلن رنه، کن لوچ، میشل هاناکه، دیوید کروننبرگ، والتر سالس و عباس کیارستمی، با تعدادی از سینماگران جوان تر و نوظهور جهان که بیشتر آنها قبلا با فیلم هایشان برای نخستین بار در جشنواره کن شرکت کرده اند، برای دریافت نخل طلا با یکدیگر رقابت خواهند کرد.

حق نشر عکس Reuters
Image caption بازیگران فیلم "قلمرو طلوع ماه" روی فرش قرمز

بره‌نیس بژو، ستاره فیلم "آرتیست"، امسال مجری مراسم افتتاحیه بود و مراسم شب اختتامیه را هم اجرا خواهد کرد. بژو در مراسم افتتاحیه از جشنواره کن که او را به عنوان یک ستاره با فیلم صامت آرتیست به دنیا معرفی کرد، تشکر کرد.

نامزدهای نخل طلا

از میان سینماگران قدیمی، کن لوچ با فیلم «سهم فرشتگان» و آلن رنه با فیلم «هنوز چیزی ندیدی»، در بخش مسابقه اصلی کن شرکت دارند. کن لوچ پس از چندین بار شرکت در کن، سرانجام توانست در سال ۲۰۰۶ نخل طلای جشنواره را به خاطر فیلم «بادی که خوشه های جو را لرزاند» به دست آورد.

فیلم جدید لوچ ( سهم فرشتگان)، همانند همه کارهای قبلی اش، درونمایه ای اجتماعی دارد. جوانی که سابقه جنایی و زندان دارد، برای کار به یک گروه خدمات اجتماعی ملحق می شود. او به دنبال بازدید از یک کارخانه تقطیر الکل، به فرآیند تهیه ویسکی علاقمند می شود و به نظرش می رسد که می تواند از این راه خود و خانواده اش را از فقر و نکبت نجات دهد.

حضور آلن رنه کهنه کار که هنوز در ۹۰ سالگی همانند جوان ها فیلم می سازد نیز اغلب در کن، جنجال برانگیز بود. رنه از سال ۱۹۵۶ با فیلم مستند درخشان "شب و مه" درباره هولوکاست و اردوگاه های مرگ نازی ها در زمان جنگ جهانی دوم، بارها در کن حاضر بوده اما جز در سال ۱۹۸۰ که به خاطر فیلم "عموی آمریکایی من" با بازی ژرار دو پاردیو، جایزه بزرگ جشنواره کن را به دست آورد و در سال ۲۰۰۹ برای فیلم "علف وحشی" از دستاوردهای سینمایی او در کن تقدیر شد، تاکنون موفق به دریافت نخل طلای کن نشده است. به همین دلیل پیش بینی می شود که جشنواره کن امسال برای جبران گذشته، به فیلم جدید او یعنی "تو هنوز چیزی ندیدی"، که عنوان طعنه آمیزی دارد و می تواند کنایه ای از بی توجهی کن به فیلم هایش باشد، توجه خاصی نشان دهد.

فیلم جدید رنه، برداشتی آزاد از نمایشنامه ژان آنوی به نام اوریدیس (الهه نور و همسر اورفه، شاعر و نوازنده اساطیری یونان باستان) است و داستان آن در یک عمارت مجلل قدیمی متعلق به یک نمایشنامه نویس تازه درگذشته فرانسوی در دهکده ای کوچک در مرکز فرانسه اتفاق می افتد. ماتیو آمارلیک، لمبرت ویلسون، آن کونسینی و میشل پیکولی، از بازیگران فیلم جدید آلن رنه اند.

Image caption کن لوچ با فیلم سهم فرشتگان نامزد دریافت نخل طلای کن است

دیوید کراننبرگ کانادایی نیز با تریلر "کاسموپلیس" (با بازی ویگو مورتنسن) در کن حاضر است. فیلم جدید کروننبرگ که بر اساس رمانی از دان دلیلو ساخته شده، داستان مرد ثروتمندی را در منهتن نیویورک در طی یک شبانه روز، روایت می کند.

گفتن از عشق

امسال فقط عباس کیارستمی نیست که با فیلمی درباره عشق در بخش رسمی کن شرکت کرده است بلکه میشل هانکه اتریشی نیز با فیلمی به نام "عشق"، ‌به کن آمده است. ایزابل هوپر، ستاره فرانسوی در این فیلم، نقش زنی را بازی می‌کند که مادرش سکته مغزی کرده است. میشل هانکه تا کنون دو بار، یک بار در سال ۲۰۰۱ به خاطر فیلم "معلم پیانو" جایزه بزرگ جشنواره کن و بار دیگر در سال ۲۰۰۹ به خاطر فیلم "روبان سفید"، جایزه نخل طلای این جشنواره را دریافت کرد.

والتر سالس سینماگر برزیلی نیز با فیلم "در جاده" که اقتباسی از رمان جک کرواک است در بخش مسابقه رسمی کن شرکت دارد.

از سینمای استرالیا، دو فیلم در این بخش شرکت دارد: فیلم "بی قانون" ساخته جان هیلکات (سازنده فیلم "جاده" بر اساس رمان کورمک مکارتی) و فیلم گانگستری "آنها را با ملایمت بکش" ساخته اندرو دامینیک سازنده وسترن درخشان " ترور جسی جیمز به روایت رابرت فورد بزدل".

طبق سنت هر ساله جشنواره کن، معمولا چند فیلم از محصولات سینمای فرانسه، در بخش مسابقه کن شرکت می کند. امسال علاوه بر فیلم آلن رنه، لئو کاراکس با فیلم "هولی موتورز" و ژاک اودیار (کارگردان فیلم شاخص "پیامبر") با فیلم "زنگار و استخوان" (با بازی ماریون کوتیار)، برای نخل طلا رقابت می کنند.

رومانی، کره، مکزیک

سینمای رومانی یکی از پویاترین سینماهای اروپا در حال حاضر است. سینمایی که همانند سینمای یونان در سال های اخیر، از نظر مضمون و فرم، بسیار غافلگیرکننده بوده است.

کریستیان مونگیو، یکی از خلاق ترین سینماگران امروز رومانی است که در سال ۲۰۰۷ با فیلم "چهار ماه، سه هفته و دو روز"، برنده نخل طلای کن شد و به شهرت رسید. وی امسال با فیلم "آن طرف تپه‌ها" به کن باز گشته است.

امسال از سینمای شرق آسیا، دو فیلمساز با نام خانوادگی مشترک در بخش مسابقه کن با هم رقابت می کنند. فیلمسازانی که گویا هیچ خویشاوندی ای با هم ندارند: ایم سانگ-سو از کره جنوبی با فیلم تریلر جنایی "طعم پول" و هونگ سانگ-سو هنگ کنگی با فیلم "در کشور دیگر".

ایم سانگسو، از مطرح ترین فیلمسازان امروز کره است که در سال ۲۰۱۰ با فیلم "کلفت" در بخش مسابقه کن شرکت داشت. ملودرامی جنایی با محور خیانت، شهوت و انتقام که ساختار ضعیفی داشت و حضور آن در بخش رسمی کن، تعجب همه را برانگیخته بود. امسال ایم سانگسو با ملودرام جنایی دیگری به نام "طعم پول" که هشتمین فیلم اوست، در کن شرکت کرده است.

"شکار" ساخته توماس وینتربرگ از دانمارک، "در مه" ساخته سرگئی لوزنیتسا، "بهشت: عشق" به کارگردانی اولریش سیدی، "پست تنبراس لوکس"(Post tenebras lux) ساخته کارلوس ریگاداس از مکزیک، «واقعیت» به کارگردانی ماتئو گارونه از دیگر رقبای نخل طلای شصت و پنجمین دوره جشنواره فیلم کن هستند.

کارلوس ریگاداس، از خلاق ترین سینماگران سینمای نوین مکزیک است که با هر سه فیلم قبلی اش، شگفتی آفریده است. او را در حقیقت باید پدیده جدید سینمای امروز مکزیک به حساب آورد.

فیلم جدید ریگاداس مجموعه ای از رویدادهای واقعی زندگی این فیلمساز و احساسات، خاطرات و رویاهای او را دربر می گیرد. ریگاداس این بار دوربین اش را روی زندگی شخصی خود متمرکز کرده و ترس‌ها، نگرانی ها و دغدغه های خود را تصویر کرده است.

به گفته ریگاداس، فیلمسازی برای او همانند نقاشی است و هر فیلم او، تکمیل‌کننده آثار قبلی اوست.

"پست تنبراس لوکس" را شرکت فیلمسازی خود ریگاداس تهیه کرده است. هزینه تولید این فیلم حدود سه میلیون دلار بوده که در سینمای مکزیک، مبلغ نسبتا بالایی است.

ریگاداس همچنین یکی از اپیزودهای فیلم ده اپیزودی "انقلاب" را درباره تأثیر انقلاب مکزیک بر روی مردم مکزیک و آمریکای لاتین ساخته است.

سرگئی لوزنیتسا، کارگردان اوکراینی نیز در سال ۲۰۱۰ با فیلم "لذت من"، تماشاگران جشنواره کن را غافلگیر کرد. اگرچه داوران کن به ارزش های سینمایی کار لوزینتسا، توجه نکردند اما سبک سینمایی ویژه، نگاه ناتورالیستی بدبینانه او به زندگی و ذات انسان که تا حد زیادی ملهم از سینمای بلاتار و میشل هانه که بود، تاثیر عمیقی بر منتقدان سینمایی گذاشت.

نوعی نگاه و بخش های جنبی

در بخش "نوعی نگاه" که بعد از بخش مسابقه رسمی، مهمترین بخش جشنواره کن به شمار می رود و معمولا به آثار غیرمتعارف اختصاص دارد، ۱۴ فیلم از فیلمسازان عمدتا جوان و خلاق سینمای جهان از جمله فیلم اپیزودیک "هفت روز در هاوانا" به کارگردانی بنیسیو دل تورو، پابلو تراپرو، خولیو مودم، الیا سلیمان، خوان کارلوس تابیو، گاسپار نوئه و لورن کانته، به نمایش درمی آید.

در بخش خارج از مسابقه نیز فیلم های "من و تو" ساخته برناردو برتولوچی، "همینگوی و گلهورن" ساخته فیلیپ کافمن و "ماداگاسکار ۳" ساخته اریک دارنل، تام مگراث و کنراد ورنون به نمایش در می آیند. در فیلم "همینگوی و گلهورن"، کلایو اوون، نقش همینگوی و نیکول کیدمن نقش گلهورن، سومین همسر او را بازی می‌کنند.

فیلم "دراکولا سه‌بعدی"، ساخته داریو آرجنتو کارگردان برجسته ژانر سینمای وحشت و فیلم "افسانه عشق و صداقت" ساخته تاکشی میکه کارگردان ژاپنی در بخش نمایش های نیمه شب نمایش داده خواهند شد.

در بخش نمایش‌های ویژه نیز فیلم هایی از فاتج آکین (سینماگر ترک مقیم آلمان)، و آپیچاتپونگ ویراستاکول (برنده نخل طلای کن ۲۰۱۰ به خاطر فیلم "عمو بونمی که زندگی های قبلی اش را به یاد می آورد") شرکت دارد.

همچنین نسخه ترمیم شده فیلم "روزی روزگاری در آمریکا" در ۲۶۹ دقیقه، ساخته فیلمساز ایتالیایی سرجیو لئونه، هم از برنامه های جنبی کن امسال است. فیلمی گانگستری با شرکت رابرت دونیرو و جیمز وودز که لئونه در سال ۱۹۸۴ ساخت و آخرین فیلم او و یکی از شاخص ترین فیلم های این ژانر محسوب می شود. پیش از این تنها نسخه ۲۲۹ دقیقه ای این فیلم در جهان توزیع شده بود و اکنون نسخه کامل آن زیر نظر فرزندان لئونه در لابراتورای در ایتالیا برای نمایش آماده شده است.

سینمای ایران در کن

حق نشر عکس ISNA
Image caption "همچون یک عاشق" ساخته عباس کیارستمی و محصول مشترک فرانسه و ژاپن است

امسال نیز همانند چند سال گذشته، هیچ یک از تولیدات سینمای ایران در هیچ یک از بخش های رسمی جشنواره فیلم کن (مسابقه نخل طلا و بخش نوعی نگاه)، حضور ندارد.

عباس کیارستمی به عنوان تنها سینماگر ایرانی است که با فیلمی که محصول مشترک فرانسه و ژاپن است، در بخش رسمی جشنواره حاضر است.

کیارستمی که چند سال است به خاطر محدودیت ها و ممیزی های رایج در سینمای ایران، ترجیح داده است که خارج از ایران فیلم بسازد، این بار دوربین اش را به شرق دور برده و در تازه ترین فیلمش، "همچون یک عاشق"، داستان عاشقانه غیرمتعارفی را در فضای ژاپن با بازیگران ژاپنی (رین تاکاناشی و تاداشی اوکونو)، روایت کرده است.

فیلم کیارستمی قبلا "پایان" نام داشت اما او عنوان یکی از آهنگ های الا فیتزجرالد خواننده بزرگ موسیقی جاز به نام "مثل یک عاشق" (Like Someone In Love) را برای آن برگزید. شخصیت محوری آن، دختر دانشجویی است که برای تامین مخارج تحصیل و گذران زندگی اش، خودفروشی می کند اما به تدریج بین او و یکی از مشتری هایش رابطه عاشقانه ای به وجود می آید.

روشن است که کیارستمی، چنین داستانی را با توجه به شرایط کنونی جامعه و محدودیت های حاکم بر سینمای ایران، هرگز نمی توانست در فضای ایرانی بسازد. کیارستمی تا کنون پنج بار با فیلم های "زیر درختان زیتون"، "ده" و "رونوشت برابر اصل" در بخش مسابقه کن شرکت داشته و یک بار در سال ۱۹۹۷ به خاطر فیلم "طعم گیلاس، نخل طلای کن را به دست آورده است. ژولیت بینوش نیز در سال ۲۰۱۰، به خاطر بازی در فیلم "رونوشت برابر اصل"، برنده جایزه بهترین بازیگر زن این جشنواره شد.

علاوه بر کیارستمی، مسعود بخشی نیز با فیلم "یک خانواده محترم" در بخش جنبی دو هفته کارگردانان شرکت کرده است.

فیلم "یک خانواده محترم"، نخستین فیلم بلند داستانی مسعود بخشی است که پیش از این چند فیلم مستند در کارنامه خود دارد. در این فیلم که داستان آن در بستر حوادث بعد از انقلاب و آزادی خرمشهر روی می‌دهد، بابک حمیدیان، مهرداد صدیقیان، آهو خردمند، مهران احمدی، پریوش نظریه، بهناز جعفری، مهرداد ضیایی و داوود فتحعلی‌بیگی، بازی می‌کنند. "یک خانواده محترم"، نامزد دریافت جایزه دوربین طلایی این دوره جشنواره کن نیز هست.

روز بیستم مه، کمیسیون اتحادیه اروپا در جشنواره کن، نخستین جایزه رسانه‌ای این اتحادیه را به اصغر فرهادی، سینماگر سرشناس ایرانی اهدا خواهد کرد. فرهادی و الکساندر ماله-گی، تهیه‌کننده فرانسوی فیلم جدید او از شرکت "ممنتو فیلمز» جایزه رسانه‌ای اتحادیه اروپا را برای این فیلم که پاییز امسال و به زبان فرانسوی در فرانسه فیلمبرداری خواهد شد، دریافت خواهند کرد. فیلمی که هنوز عنوانی برای آن تعیین نشده است. این جایزه به منظور تسهیل در ایجاد ارتباط فرهنگی بین عوامل حرفه‌ای سینما به کمک تکنولوژی دیجیتال، تعیین شده است.

داوران کن

امسال ریاست هیئت داوران بخش مسابقه رسمی کن (نخل طلا)، به عهده نانی مورتی، فیلمساز شهیر ایتالیایی است و یوان مگ گرگور، بازیگر بریتانیایی، دایان کروگر بازیگر آلمانی، الکساندر پین، کارگردان آمریکایی، هیام عباس بازیگر فلسطینی، آندرا آرنولد فیلمنامه‌نویس و کارگردان بریتانیایی، امانوئل دوو بازیگر فرانسوی، ژان-پل گوتیه طراح مد فرانسوی و رائول پک، کارگردان اهل هائیتی، او را همراهی می کنند.

تیم راث بازیگر آمریکایی نیز رئیس داوران بخش "نوعی نگاه" و ژان پی‌یر داردن کارگردان بلژیکی، رئیس داوران بخش فیلم‌های کوتاه و سینه‌فونداسیون خواهند بود.

مطالب مرتبط