تصویری از مدرنیسم آلمان؛ هنر برای زندگی

Image caption دایره ها درون یک دایره اثر واسیلی کاندینسکی

مدرسه هنری «باوهاوس» (Bauhaus) را مهمترین و تاثیرگذارترین دانشکده در زمینه معماری، هنر و طراحی در قرن بیستم دانسته اند؛ مدرسه ای که در سال ۱۹۱۹ در وایمار در شرق آلمان شکل گرفت، در سال ۱۹۲۵ به دسائو منتقل شد و پنج سال بعد به برلین، و بالاخره در سال ۱۹۳۳ زیر فشار نازی ها تعطیل شد.

فعالیت های این مدرسه و نمایش شمایی از آثار آن، موضوع نمایشگاه این روزهای مرکز هنری باربیکن لندن است که با عنوان «باوهاوس: هنر به عنوان زندگی» سعی دارد با جمع آوری آثار مربوطه، بزرگ ترین نمایشگاه درباره این مدرسه طی چهل سال اخیر در بریتانیا را رقم بزند و با نگاهی تاریخی روند حرکت این مدرسه و چگونگی خلق آن را مورد بررسی قرار دهد؛ حاصل آن نمایشگاهی است تخصصی که بیش از نمایش آثار هنری خلق شده در این مدرسه، شکل یک مرور تاریخی به خود گرفته است.

مدرسه باوهاوس را تصویری از مدرنیسم آلمان قلمداد می کنند؛ مدرسه ای که با هنر آوانگارد و خلق هنرهای دستی متفاوت به محملی برای تولید آثار رادیکال و ترکیب هنر و تکنولوژی بدل شد. در واقع مدرسه باوهاوس نتیجه منطقی تاثیر جنگ اول جهانی بود: تلاش برای تغییر جامعه و یافتن راهی نو برای زیستن. شاید به همین دلیل این مدرسه متکی بر بودجه دولتی نبود و سعی داشت با فروش محصولات خود (که هر درآمدی از فروش اثر، بین مدرسه، استاد و شاگرد تقسیم می شد) و شهریه اندک شاگردان به طور مستقل به کار خود ادامه دهد.

نمایشگاه باربیکن سعی دارد بازتابی از فعالیت چهارده ساله این مدرسه باشد و تصویری از هنرهای تجسمی و طراحی ها و عکس های خلق شده در بستر جامعه و فرهنگ آن زمان آلمان را با مخاطب اش قسمت کند.

باوهاوس با مفهوم هنر/صنعت و تکنولوژی گره خورده است. والتر گروپیوس، بنیان گذار این مدرسه، می گوید: «تکنولوژی به هنر نیاز ندارد، اما هنر به تکنولوژی نیازمند است.»

شاید همین نوع نگاه است که باوهاوس را با زندگی روزمره پیوند می زند. در واقع باوهاوس مرز هنرمند- صنعتگر را از بین می برد و بین صنایع دستی و هنر تفاوتی قائل نیست.

در این نمایشگاه بیش از چهارصد اثر شامل اسنادی درباره این مدرسه، نقاشی، مجسمه، ماکت های معماری، فیلم، عکس، طراحی، طراحی های گرافیکی، مبل و سرامیک از مدرسه باوهاوس گرد آمده است؛ از استادانی چون واسیلی کاندینسکی، پل کلی، هانس مه یر، جوزف آلبرز، هربرت بایر، ماریان براندت و مارسل بروئر، و شاگردانی چون آنی آلبرزو کرت کرانز.

Image caption ثبت بازی در مدرسه، اثر یکی از شاگردان

با این حال اگر کسی برای تماشای آثار هنری و لذت بردن از آنها به این نمایشگاه برود، قطعاً سرخورده می شود؛ چرا که تعداد آثار هنری ارائه شده در این نمایشگاه بسیار اندک است و شاید دلایل آن باز می گردد به این که نازی ها بسیاری از تولیدات هنری این مدرسه را از بین بردند و بعدتر کمونیست ها هم آثار باوهاوس را به خاطر بورژوایی بودن و تکیه بر فرم، ممنوع کردند. شاید به همین دلیل نمایشگاه بیش از نمایش آثار هنری، بر مرور تاریخچه و روند حرکت این مدرسه تاکید دارد.

در میان معدود آثار هنری چشم نواز در این نمایشگاه، اثری از کاندینسکی خودنمایی می کند: «دایره ها در درون یک دایره» اثری از سال ۱۹۲۳ که در آن ۲۶ دایره در رنگ ها و اندازه های مختلف در درون یک دایره سیاه قرار گرفته اند و فضاهای آشنای آثار کاندینسکی را با مخاطب قسمت می کنند.

جهان کاندینسکی، فارغ از فضایی که در آن زیسته- روسیه و آلمان- و جدا از قرن ها تاریخ نقاشی، جلوتر و پیشتر از همنسلانش از هنر مدرن قرن بیستم حرف می زند و جهان آبستره و انتزاعی اش پیشتر- و نه کامل تر- از پیکاسو ، راه را برای تجربه های ژرف تر باز می کند.

اثری از پل کلی با نام (Doppeltrurm (۱۹۲۳ هم با اشکال هندسی و رنگ های صورتی و سبز، در زمان مدرسه باوهاوس در وایمار خلق شده و تاثیر زیادی بر شاگردانی چون آنی آلبرز و گونتا اشتولز داشته است.

برای تاکید بر تاثیر و ادامه روند باوهاوس، از دانشجویان دانشکده هنر و طراحی سنت مارتین لندن خواسته شده است تا با الهام از باوهاوس، آثاری را خلق کنند؛ و این آثار همچون تولیدات خود باوهاوس انواع متفاوتی را در برمی گیرد؛ از جواهرات و صندلی تا نقاشی و مجسمه.

این نمایشگاه تا دوازدهم ماه اوت ادامه خواهد داشت.

مطالب مرتبط