زن، دریا، آزادی در 'گرده افشانی' لارنس فرلینگتی

حق نشر عکس Kalman Muller
Image caption ---عکس ها را موزه سونوما در اختیار بی بی سی فارسی قرار داده است

نمایشگاهی از آثار لارنس فرلینگتی، شاعر و نقاش ۹۳ ساله آمریکایی و صاحب انتشارات و کتابفروشی غیر متعارف «سیتی لایت» درشهر سن فرانسیسکو، در "موزه هنری سونوما" در نواحی شمال کالیفرنیا، به نمایش گذاشته شده است. این نمایشگاه تا ۲۳ سپتامبر ادامه خواهد داشت.

این مجموعه آثار شعر و نقاشی که عنوانش «گرده افشانی دوسویه ای از هنرهای نقاشی و شعرسرایی لارنس فرلینگتی» است، براساس نگاه او به موضوع هایی چون زن، دریا، آزادی، احتراز از جنگ و صلحجویی، هنر و ادبیات، می پردازد.

لارنس فرلینگتی، ناشر کتاب های زیرزمینی نویسندگان و شاعران موج نوی آمریکا و یکی از پایه های جنبش "بیت"به شمار می رود. جنبشی یاغی و طرفدار "حس های انسانی در لحظه" که بعدها، در دهه ۶۰ میلادی، به آن به عنوان انگیزه اصلی نهضت هیپی گری نگاه شد.

او آخرین بازمانده دوران نسل روشنفکرانی است که پرچمداران آن را جک کرواک، نیل کسیدی و ویلیام باروز تشکیل می دادند. هرچند شیوه های نگارشی فرلینگتی با دایره "بیت" نیویورکی تفاوت های فاحشی دارد اما وقتی این گروه به سن فرانسیسکو می آمدند، "سیتی لایت" به محل حشر و نشر آنها تبدیل می شد.

فرلینگتی پس از ازدواج با سلدان کربی اسمیت در "دووال کاونتی" فلوریدا، در سال ۱۹۵۳ به سن فرانسیسکو نقل مکان کرد و کتابفروشی و انتشارات کوچک زیرزمینی "سیتی لایت" را در محله "نورث بیچ" سن فرانسیسکو دایر کرد و به نقاشی و سرودن شعر پرداخت.

او برای نخستین بار آثار کلاسیک انقلابی چون "معشوق لیدی چترلی" اثر دی اچ لارنس و آثار مدرن و موج نویی چون "ناهار عریان" ویلیام باروز و "مدار راس السرطان" هنری میلر را به چاپ رساند.

حق نشر عکس Ron Jones
Image caption پابلو، 1992

لارنس فرلینگتی در سال ۱۹۵۷ به جرم فروش کتاب های غیر اخلاقی محاکمه شد اما طبق رای دادگاه و به دلیل "تاثیر رهایی بخشی که این کتاب ها برروی جامعه داشته " تبرئه شد. انتشاراتی کوچک "سیتی لایت" اولین ناشر مجموعه اشعار "هاول" (جیغ) آلن گینزبرگ است. اشعاری که هنوز هم نموداری از جنبش های ضد جریان اصلی در تلاش برای پیشبردن فرهنگی غیرمتعارف و دگرگونه به شمار می رود.

فرلینگتی ناشر و شاعری با استعدادهای چند گونه است که در سال ۲۰۰۵ به دریافت جایزه «بنیاد ملی کتاب آمریکا»، یکی از بزرگترین جوایز ادبی نیویورک، نائل شد. او در آن زمان، هنگام دریافت این جایزه، خود را "هنوز هم مخالف جهت و عقاید عمومی" خواند.

او از فرهنگ مصرفی و جنگ انتقاد می کند و معتقد است که آلن گینزبرگ، شاعر"جیغ"، یکی از بزرگ ترین نیروهای پیشرو شعر معاصر آمریکا بوده است که همواره تا پایان عمر مورد بی مهری و بی توجهی اغلب موسسات و جوایز ادبی جهان از جمله پولیتزر و نوبل قرارگرفته است.

این روزها به فرلینگتی بیش از هر زمان دیگری به عنوان یک شاعر اسطوره ای آمریکا نگاه می شود. شاعری که مجموعه اشعار او به نام «چرخ و فلک ذهن» (۱۹۵۸) تاکنون تنها در آمریکا بیش از یک میلیون نسخه فروش داشته است. این کتاب که به ۹ زبان زنده دنیا ترجمه شده یکی از محبوب ترین دیوان های شعر معاصرآمریکا به شمار می رود.

لارنس فرلینگتی که از مادری فرانسوی- پرتغالی ویهودی تبار و پدری ازمهاجران ایتالیایی در یانکرز نیویورک به دنیا آمده، با موفقیت انتشارات سیتی لایت، بعدها شعبه ای را نیز در شهر فلورانس ایتالیا نیز دایر کرد و به ترجمه مجموعه "اشعار رمی" پیرپائولو پازولینی، فیلمساز فقید ایتالیایی به زبان انگلیسی پرداخت.

فرلینگتی ۹۳ ساله که هنوز هم هر روز سوار بردوچرخه به سرکار خود در کتابفروشی «سیتی لایت» می رود معتقد است: "از فرهنگ حاکم تکنولوژی، تجارت بزرگ و دولت قدرتمند چیزی در تمدن ما باقی نخواهد ماند. بلکه آیندگان دوران ما را به خاطر فرهنگ ادبی، هنری و خرد فکری ما به یاد خواهند آورد. به نظر من جریان اصلی یعنی همین و من خوشحالم که به این چنین جریان اصلی تعلق دارم."

رشته های شعر و نقاشی

فرلینگتی سال ها پیش از آن که اولین شعر خود را منتشر کند، به کار نقاشی اشتغال داشته است. او در دهه ۱۹۴۰ و زمانی که در پاریس در دانشگاه سوربن به تحصیل در رشته ادبیات اشتغال داشت آثارش را به گالری های پاریس می فروخت و چندی پیش هم مجموعه ای از آثار ۶۰ سال نقاشی های خود را در نمایشگاهی در ایتالیا به معرض نمایش گذاشت.

حق نشر عکس Ron Jones
Image caption گودو، 2008

رشته های شعر و نقاشی، در طول زندگی حرفه ای چند دهه ای فرلینگتی، مثل پیچک هایی جدایی ناپذیر به هم گره خورده اند. در میان کاغذهای طراحی فرلینگتی همیشه نشانی از اشعاری با شتاب نوشته شده دیده می شود و در کتاب های یادداشت های شعر او نیز خطوط درهم و برهم طرح های تازه به چشم می خورد.

نمونه هایی از نشانه های این شکوفایی هنری در بخش هایی از نمایشگاه تازه "موزه هنری سونوما" به نمایش گذاشته شده است. شعرهایی درباره فرانسیسکو گویا (نقاش اسپانیائی)، پرتره ای به شیوه اکسپرسیونیسم از ازرا پاوند بر روی بوم با چهره ای تیره و اصلاح نشده که روی آن نوشته شده: "من بر تبعیدم پیروز شدم".

شعرهای فرلینگتی، ازجمله شعرهای اولیه او در «چرخ و فلک ذهن» که نسخه خطی از آن در موزه به نمایش درآمده، اغلب درباره حس شدید خلق کردن است:

"آفریدن،

آفرینش آن دسته آز آثار نقاشی هایی

که هرگز محو یا فراموش نمی شوند

..اما

رنگ زدن روی بوم

بی فایده است

وآن زیرنمای ذهنی

همچنان

از درون چوب و بوم

حق نشر عکس n
Image caption پرنده، 1958

خودنمایی می کند..."

ویدئوها و شعرخوانی

بخشی از نمایشگاه "گرده افشانی" به نمایش ویدیوهایی از فرلینگتی درحال خواندن اشعارش اختصاص داده است. شعرخوانی هایی به شیوه بداهه سرایی های دوران "بیت نیک ها" با همراهی موسیقی "جاز".

در فیلم کوتاهی از سال ۱۹۵۷ به نام «آیا گل سرخ هایت را فروختی؟» فرلینگتی درحال بازیگری نشان داده شده است. درگوشه ای دیگر، نقاشی به نام "قایق سواران" با رنگ های شاد و زنده قایق کوچکی حامل جمعیت پناهندگانی را با چشم بند و دهان های بسته به نمایش می گذارد.

درخلق آثار هنری، سیاست همواره یکی از تم های مورد علاقه فرلینگتی بوده است. نقاشی به نام "پرچم ناتمام ایالات متحده آمریکا" که نشان می دهد پرچم آمریکا مثل پرده ای روی نقشه دنیا کشیده شده است. فرلینگتی این نقاشی را برای روی جلد کتاب مایکل پارنتی به نام "ضد امپراتوری" طراحی و سیتی لایت آن را منتشرکرده است.

نقاشی های اولیه فرلینگتی تحت تاثیر نقاش های انتزاعی شیوه های نقاشی اکسپرسیونیسم بوده است. اما بعدها او بیشتر به کارهای "فیگوراتیو" روی آورد.

برای مثال نقاشی "موجودی از تاریکی" مونتاژی است از زنانی از نقاشی های "دکونینگ" با نقاشی از خود فرلینگتی به نام "غیب گوی دلفی" که به شدت از آمریکا بخاطر صادر کردن فرهنگ تک گوی خود به سراسر جهان انتقاد کرده است.

روی این نقاشی با خط رنگینی نوشته شده است:"رویای آمریکایی دیگری به ما بده و اسطوره های تازه ای از زندگی برای ما بخوان."