'از باغهای نامرئی' در آپارات

به روز شده:  21:03 گرينويچ - چهارشنبه 05 سپتامبر 2012 - 15 شهریور 1391

'از باغهای نامرئی' در آپارات

این هفته در آپارات فیلم 'از باغهای نامرئی – نگاهی به آثار رضا قاسمی'ساخته المیرا رستگار به نمایش در می آید.

تماشا کنیدmp4

برای پخش این فایل، نرم افزار "جاوا اسکریپت" باید فعال شود و تازه ترین نسخه "فلش" نیز نصب شده باشد

پخش ویدیو با ویندوز میدیا پلیر

این هفته در آپارات فیلم 'از باغهای نامرئی – نگاهی به آثار رضا قاسمی' ساخته المیرا رستگار به نمایش در می آید.

بازار کتاب ایران بعد از انقلاب ، دو دوره پررونق را به خودش دیده است. یکی سال های اول بعد از انقلاب که جو برای خلق آثار هنری بسیار آزاد بود و مردم مشتاق خواندن بودند و یکی هم در اواخر دهه ۷۰ و اویل دهه ۸۰ خورشیدی ، زمانی که درها کمی باز و محدودیت ها کمتر شد. در این دوره کتابفروشی ها جان تازه ای گرفتند و نویسندگانی تازه نفس با ایده هایی نو به خصوص در عرصه ادبیات داستانی پا به میدان گذاشتند . در همین دوره کتاب هایی که نویسنده هایشان در خارج از ایران و در غربت زندگی می کردند، مجالی برای عرضه شدن پیدا کردند و تازه معلوم شد که چه شاهکارهایی در طول این سالها خلق شده و به دست مخاطب اش نرسیده است . رمان 'همنوایی شبانه ارکستر چوب‌ها' از جمله این شاهکارها و به اعتقاد خیلی ها مهم ترین شاهکار ادبیات داستانی ایران در طول سال های اخیر بوده است. نویسنده این رمان رضا قاسمی است. نمایشنامه نویس و کارگردان تئاتر، که نوازنده موسیقی هم است وسالهاست که از ایران خارج شده و در فرانسه اقامت دارد.

درباره فیلم

آپارات

نمایی از فیلم 'باغهای نامرئی'

می گویند هنرمندان ، به خصوص نویسندگانی که از وطن دور می شوند ، در غربت چشمه خلاقیت شان خشک می شود و دیگر نمی توانند آثاری در خور، خلق کنند .باور عمومی این است که این هنرمند ها وقتی از اصل شان دور می شوند، انگار در زمان متوقف می شوند و جلو نمی روند. نمونه های زیادی را هم میشود مثال آورد. اما نمونه های زیادی هم بوده که خلاف این را ثابت کرده است . در ایران به خصوص در عرصه ادبیات در طول این سال ها آثاری خارج از ایران خلق شده، که از جمله شاهکارهای ادبیات داستانی زبان فارسی به شمار می آید . رمان 'همنوایی شبانه ارکستر چوبها' از همین نمونه هاست. این هفته در آپارات با رضا قاسمی، نویسنده این رمان و چند رمان خوب دیگر، بیشتر آشنا می شویم. 'همنوایی شبانه ارکستر چوب‌ها' در همان سالها موفق شد، عمده ترین جوایز ادبی ایرانی را ازآن خودش کند و بسیاری از نویسندگان و منتقدان ادبی به تحسین این اثر پرداختند. اما رضا قاسمی که صاحب سبک ادبی خاص خودش است، در باد موفقیت های ادبی این رمان نخوابید و به عنوان یک نویسنده پرمطالعه ، دو سه رمان مدرن دیگر را هم نوشته که تازه ترین اش" پروانه ها و امکان ها" در فیس بوک و اینترنت منتشر شده است. اما این فقط بخشی از کارنامه فعالیت های هنری این نویسنده است. اشاره مفصل تر به این آثار را در فیلم 'از باغهای نامرئی' پی می گیریم. این فیلم درباره زندگی و فعالیتهای حرفه ای رضا قاسمی است از زبان خودش و نیز روای فیلم.

ویژگی فیلم

'از باغهای نامرئی' ساخته المیرا رستگار به ظرافت داستانش را باز می گوید. رضا قاسمی در فیلم ، چه نشسته در قطار و در حال سفر و چه در کنج آپاتمان اش در پاریس، به تنهایی تصویر شده است و این حس یک نویسنده تنها و منزوی و جدا افتاده از موطنش را به خوبی القا می کند. این فیلم از معدود فیلمهای تهیه شده درباره رضا قاسمی و جنبه های ادبی و تاتری اوست.

درباره منتقد

آپارات

علی امینی نجفی ، مترجم و منتقد هنری

علی امینی نجفی متولد ۱۳۳۵ در ایران است ولی بیش از ۲۵ سال است که در خارج از ایران زندگی می کند و با برخی از رسانه‌های فارسی همکاری دارد. تحصیلات او در رشته های هنری و سیاسی بوده است. از سالهای جوانی در دهه ۱۳۵۰ با نوشتن نقد سینما و تئاتر، همکاری با مطبوعات را شروع کرده است. از آقای امینی مقالات بی شمار و چند کتاب منتشر شده است که همه در رشته‌های هنری هستند. از او درباره برتولت برشت، واسلاو هاول، لوئیس بونوئل و پیر پائولو پازولینی آثاری منتشر شده است.

نگاه منتقد

'از باغ های نامرئی' در نگاه اول، فیلم جمع و جور و خوبی است زیرا اگر بیننده کوچکترین اطلاعاتی از رضا قاسمی نداشته باشد با دیدن این فیلم می تواند اطلاعات لازم را در این مورد به دست آورد.

من دوست داشتم رابطه ادبیات رضا قاسمی و تاترش در این فیلم بیشتر رویش کار می شد و من به عنوان بیننده بفهمم که این تغییر مدیوم بیانی هنری برای او آیا با یک تحول فکری و درونی هم همراه بوده یا فقط تصادف بوده است.

من خیلی دوست داشتم که این فیلم اینقدر مجال داشت که به این می پرداخت که رضا قاسمی چه تاثیری از دیگر نویسندگان گرفته است. چه طور روی کارهایش کار می کند و آنها را پرورش می دهد. او تا آنجا که من می شناسم، نویسنده خیلی آگاهی است ، مواد کارش را خیلی خوب می شناسد. مطالعه کننده خیلی خوبی است . جزو آن دسته از نویسندگان است که درباره شان می گویند که ده برابر آن چه می نویسند ، مطالعه می کنند . این در مورد رضا قاسمی خیلی بیشتر هست. کتاب از دستش نمی افتد.

فیلم به خوبی نشان می دهد ، رضا قاسمی کسی است که در غربت و انزوا است .

بسیار خوب است که فیلم بر خلاف کلیشه های رایج با تصاویر توریستی از پاریس، محل زندگی رضا قاسمی شروع نمی شود.

ما با دیدن این فیلم شناخت عمیق تری از رضا قاسمی به دست نمی آوریم و آغاز و پایان فیلم و موتیف تصاویر گذرنده او در کنار پنجره قطار از یک طرف جالب است و فیلم را به جلو می برد ولی از طرف دیگر با شخصیت درونی و حرفه ای او که شخصی است که دائم پشت کامپیوترش نشسته و از خانه اش بیرون نمی آید، سازگار نیست.

به یک قول معروف 'نویسنده کسی است که زندگی خودش را ویران می کند تا از آن یک رمان بسازد' منتقد کار بر عکس را انجام می دهد 'رمان را ویران می کند تا برسد به سر نخ های زندگی نویسنده'. رضا کسی نیست که زیاد مایل باشد که از زندگی خصوصی خودش صحبت کند.

یکی از کمبود های فیلم نبود تصاویر آرشیوی است که برای فیلمهای کارگردانانی که در خارج از ایران کار می کنند، قابل انتظار است. ما متاسفانه یک آرشیو تصویری خیلی مهمی نداریم. ما حتی یک تصویر چند ثانیه ای از صادق هدایت نداریم.

یکی از ایرادهای فنی فیلم این است که وقتی از تولد نویسنده صحبت می شود ، ما عکس ۱۵ سالگی او را می بینیم، در حالی که آدم انتظار دارد که حتی اگر عکس بچه گی او را نبینیم ، حدلااقل عکس اصفهان ، محل تولد او را ببینیم.

رضا قاسمی با یک آزادی مطلق شروع کرد. در شرایطی که در ایران تاتر کار می کرد، فشار خیلی زیادی را تحمل کرد. با این عزم و نیت ایران را ترک کرد که به هیچ کرسی و مرجعی پاسخ گو نباشد و این متاسفانه در کار منعکس نشده است.

چنین فیلمی درباره، پرتره یک نویسنده باید مواد تصویری بیشتری در اختیار داشته باشد. عمده کمبود فیلم این است که از تصاویر متنوعی برخوردار نبوده است.

درباره کارگردان

المیرا رستگار متولد لندن و تحصیل کرده هنرهای نمایشی است. او علاقه زیادی به ادبیات و شعر دارد و پیشینه ای در بازیگری و کارگردانی تاتر دارد. فیلم 'از باغ های نامرئی' اولین تجربه فیلمسازی او است.

نگاه کارگردان

ده سال پیش با رضا قاسمی آشنا شدم. نه باخودش، با رمان 'همنوایی شبانه ارکستر چوب ها' یش؛ که با زبان منحصر به فرد و توصیفات شاعرانه، تاثیری جاودانی بر من گذاشت.

حتی حالا که دیگر تمام داستان را دقیق به یاد ندارم تصاویر، لحظه ها و شخصیت هایی از این داستان برایم بسیار زنده اند و هر از گاه جلوی چشمم مجسم می شوند.

بعدها کارهای دیگرش را هم خواندم، آنها هم همین طور بودند. همیشه یک چیزی از داستان هایش با آدم می ماند و گاهی وقت ها مفهوم و ماهیت یک چیز را برای همیشه در ذهن آدم تغییر می دهد.

این خاصیت کار هنرمند است که به اشیا و اتفاقات روزمره ماهیتى دیگر ببخشد، و فکر می کنم این ماهیت جدید ریشه در باغى دارد که خاکش حقیقت است. باغى که هر کسى به آن راه نمی یابد. باغى که گاه درهاى خود را به روى هنرمند مى گشاید و مى گذارد که در سایه درختانش بنشیند و در خاکش نهال بکارد.

در این فیلم سعى شده است علاوه بر مرور کارنامه هنرى رضا قاسمى، آن لحظه بی نظیر سفر به این باغ هاى نامرئى زیر ذره بین قرار گیرد، بطوری که کل فیلم وصف این لحظه باشد.

شاید یکى از دلایلى که مستقیما به زندگى روزمره او نپرداختم همین بود. زندگى روزمره یک هنرمند، زندگى چندان آسانى نیست و گاه تلخى هاى بسیار دارد. اما من دلم مى خواست از لحظه زیباى زندگى رضا قاسمى بگویم. از لحظه اى که در هر کجا که باشد، می تواند آزادانه برود به هر زمان و مکانى که می خواهد، و جهانى را ببیند که هیچ گاه هیچکس دیگرى آنرا آنگونه ندیده است. دلم می خواست کاری کرده باشم در ستایش این همه آزادی و از خود گذشتگی (که شاید در ذات هنرمند است) برای خلق یک اثر هنری؛ آنهم در شرایطی که خودش باید همه الهامات و انرژی ها را برای کار فراهم کند.

زندگی رضا قاسمی شاید تمثیلی باشد از سرگذشت هنر سرزمینش؛ تنها، غریب، در انزوا، و در حالی که تمام بستر ها را از او گرفته اند، در تلاشی مدام برای خلق بستری تازه برای جاری شدن.

وقتی که کار فیلمبرداری شروع شد و این تلاش پیوسته را از کمی نزدیک تر دیدم راز موفقیت او را در نبوغش یافتم، نبوغی که باعث می شود به هر کاری که دست می زند هنری باشد در سطح عالی. رضا قاسمی در ایران کارش را شروع کرد و بعد از سالها فعالیت در زمینه تئاتر و موسیقی به پاریس مهاجرت کرد و در آنجا نوشتن رمان را آغاز کرد. در مورد او می توان گفت که به هیچ سرزمینی تعلق ندارد، بلکه به سرزمین بی جغرافیای هنر راه یافته و در آنجا ساکن است.

خلاصه فیلم های هفته گذشته 'کورسو' و 'آخرین فریاد'

آپارات

نمایی از فیلم 'کورسو'

'کورسو' این طور شروع می شود: آقای بهلولی به اتفاق خانواده اش به سفری چهار روزه می روند و کلید آپارتمان مسکونی اش را به نگهبان ساختمان، نعمت می سپارد تا در روزهایی که آنها در سفر هستند مراقبش باشد، به گلدانها آب دهد و به پرنده ای که در خانه مانده آب و دان دهد. همسر نعمت از او درخواستی دارد که او را بر سر دو راهی قرار می دهد.

آپارات

نمایی از فیلم انیمیشن ' آخرین فریاد'

قهرمان های قصه 'آخرین فریاد' ساخته سید علیرضا سجادی دوعدد چوب کبریت هستند در یک فضای غریب. اما ماجرای این فیلم خیلی آشناست.

نظرات بینندگان درباره فیلم هفته گذشته

راکی

اصلا نمیشد فیلم را تحمل کرد. فیلم سر و ته نداشت . همین طور تدوین، دکوپاژ ، داستان و بازیگر نداشت. برای انتخاب و نمایش این قبیل فیلم ها متاسفم.

جی می

کورسو فیلم فوق العاده آموزنده ای برای من بود.

حامد

فیلم های خوبی بودند. ولی هیچ کدام از این ها فیلم مستند نبود.

علی

فیلم اول جلوه های بصری قوی داشت ولی ابتدای فیلم را زیاد تائید نمی کنم ولی آخر فیلم که مفهوم گذشت و فداکاری را می رساند خیلی عالی بود.

فیلم دوم هم که کار یک کارگردان افغان بود از لحاظ سوژه کاملا تکراری بود ولی تدوین خوبی داشت.

محسن

فیلم 'کورسو' باید طوری تمام می شد که نگهبان از فهمیدن و گذشت آقای بهلولی خبر دار می شد تا به اشتباهش پی‌ ببرد و دیگر تکرار نکند. انیمیشن 'آخرین فریاد' عالی‌ بود ولی تدوین بسیار بدی داشت. صحنه‌ها خیلی‌ طولانی بودند. اگر تدوینگر قسمتهای اضافه را حذف می کرد. خیلی‌ بهتر بود. فیلم کوتاه می شد ولی‌ داستان جذابیت بیشتری داشت.

علی

نمی دانم چرا کارگردان یک شخصیت ترکمن را در نقش نگهبان و آن هم خلافکار گذاشته است .

آیا منظورش تعمیم شخصیت نگهبان به یک اقلیت قومی است؟

آرمان

شما باید از از اقلیتهای قومی حمایت کنید نه این که با این فیلم بی سر و ته آنها را مسخره کنید.

بهزاد

شخصیت آقای بهلولی در فیلم "کورسو" فوق العاده بود. چقدر انسانیت داشت این مرد.

علی

فیلم "کورسو" مضمون واقعا عالی داشت ، مفهوم انسانیت و بزرگواری به خوبی نشان می داد.

مهرداد

در مورد فیلم "آخرین فریاد" باید بگویم کمی ناپخته و سر در گم و کم اندیشه کار شده بود.

حسن

واقعاً نمی دانم که زیبایی جهان را نجات می دهد یا نه‌ ولی‌ زیبا بود و من را شاد کرد.

نشاط

در فیلم 'کورسو' اشتباهاتی وجود داشت. درست است که مرد صاحبخانه از خودش معرفت نشان داد اما مستخدم برعکس بی معرفتی کامل نشان داد. اصلا کار درستی نیست که آدم از وسایل شخصی دیگران مثل حمام و وان و رختخواب و بشقاب استفاده کند.به نظر من صاحبخانه نباید ساکت می ماند.

هاله

هردوتا فیلم عالی بود. لذت بردم. چه حس خوبی داشت. آخر فیلم 'کورسو' آقای بهلولی رفتار زیبایی نشان داد. چه فهمی.،چه شعوری و چه آرامشی نشان داد.

یلدا

فیلم 'کورسو' پایانی دور از انتظارداشت. آن قدر دنیا از بدی پر شده که خوبی این چنینی دور از تصور است.

ستار

درباره فیلم ،فکر می کنم فرهنگ گذشت و اغماض، تنگ نظری را کم می کند.

ستاره

آخر فیلم 'کورسو' با خودم گفتم اگر من جای پدر خانواده بودم بعدش می رفتم به سرایدار یک چیزی می گفتم، مثلا این که من آمدم دیدم خانه را و خجالت بکش و یا به خانواده ام موضوع را می گفتم . خلاصه اگر با طرف دعوا هم نمی کردم، امکان نداشت بی سر و صدا از موضوع سو استفاده از اعتمادی که به او کردم، رد بشوم اما همیشه این بهترین و تنها راه نیست. بعضی وقت ها سکوت و گذشت بهتر و بیشتر جواب می دهد. فیلم کورسو را دوست داشتم.

آناهیتا

من یک سوال برایم پیش آمد و آن هم این که زمانی که پدر از آسانسور بالا رفت چرا خانواده اش پایین منتظر ماندند؟ دلیلی نداشت که آنها پایین منتظر بمانند.

فریبا

در فیلم "کورسو"مرد به خانواده اش حقیقت را نگفت تا کور سوی اعتماد بین آدم ها خاموش نشود. باید از او یاد بگیریم.

ژینوس

خیلی تحت تاثیر داستان فیلم "کورسو" و ساختارش قرار گرفتم ولی آن قسمت کلید (آخر فیلم)،جا داشت بهتر ساخته می شد.

یلدا

'کورسو'عالی بود. پایانی دور از انتظار، آن قدر زشتی در دنیا زیاد شده که به سختی می شود بزرگواری آقای بهلولی را درک کرد.

سارا

باورم نمی شود فیلم 'کورسو' این طور تمام شود. شاید دلیلش این است که چشمهایم به زشتی عادت کرده است.

مریم

آفرین به این همه گذشت در فیلم'کور سو' . من اگر به جای آقای بهلولی بودم این کاری که ایشان کرد را نمی کردم.

میترا

با دیدن فیلم 'کورسو' فکر می کنم که اینک زیبایی دنیا را نجات می دهد.

آدرس پست الکترونیک برنامه آپارات: کلیک aparat@bbc.co.uk

زمان پخش برنامه آپارات

به وقت تهران به وقت کابل به وقت دوشنبه به وقت گرینویچ
پنجشنبه

۲۱:۰۰

۲۱:۰۰

۲۱:۳۰

۱۷:۳۰

تکرار جمعه

۱۱:۰۰

۱۱:۰۰

۱۱:۳۰

۰۷:۳۰

تکرار جمعه

۲۴:۰۰

۲۴:۰۰

۰۰:۳۰روز بعد

۱۹:۳۰

تکرار شنبه

۱۳:۰۰

۱۳:۰۰

۱۳:۳۰

۰۸:۳۰

تکرارچهارشنبه

۲۴:۰۰

۲۴:۰۰

۰۰:۳۰روز بعد

۱۹:۳۰

تکرار پنج شنبه

۱۶:۰۰

۱۶:۰۰

۱۶:۳۰

۱۱:۴۰

*ممکن است هنگام پخش خبر فوری، محتویات این صفحه و این برنامه بدون اعلام قبلی تغییر کند.

صفحه کلید مجازی

تماس با ما

* بخش های ستاره دار باید پر شوند

در این زمینه بیشتر بخوانید

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.