بازنگری گفتمان فمنیستی؛ صد سال آثار زنان جنوب آسیا

به روز شده:  09:12 گرينويچ - 16 سپتامبر 2012 - 26 شهریور 1391

اثری از آناهیتا وثوقی هنرمند جوان ایرانی

نمایشگاه "روایت او" نگاهی است به گذشته و حال ۱۵ سال آثار "گروه خلاق زنان جنوب آسیا" و بازنگری گفتمان فمنیستی از دیدگاه این زنان هنرمند. نمایشگاه دربرگیرنده صد سال آثار، نقاشی، مجسمه سازی، موزیک، ویدیوهای هنری، عکاسی، رقص، مقاله و چیدمان زنان پروژه های مختلف این گروه است که آثار زنان فمنیست از کشورهای هند، بنگلادش، سریلانکا، ایران، نپال، افغانستان و پاکستان را در برمی گیرد. نمایشگاه در ۱۱ اوت امسال در موزه کوینز نیویورک گشایش یافت و تا ۷ اکتبر برای علاقمندان دایر خواهد بود.

خاکستری هم احساس آبی دارد

هنرمندان زن ایرانی با آثار مجسمه، نقاشی و ویدیوی هنری در نمایشگاه حضور دارند. خاکستری هم احساس آبی دارد، نام ویدیوی ۸ دقیقه ای از نگین شریف زاده است که از هر گونه ساختار داستانی و گفتاری پرهیز می کند. ما بیرون زمان ایستاده‌ایم/ با دشنه تلخی بر گرده‌هایمان...»، را شاید بتوان بن مایه این ویدیو دانست. این اثر بر اساس یکی از آهنگ های نگار بوبان از آلبوم شبانه بنا شده است و شعر آن از قطعه نوبت آخر متعلق به احمد شاملو است.

فیلم ترکیبی از تنهایی و احساس زنانه در آمیختگی و چیدمانی از عناصری مثل برگ، ماه، پرنده و شب است. خانم شریف زاده این اثر را بازتابی از بیان احساسات اجتماعی زمان میداند. از آنجا که اثر بسیار آبستره کار شده است، می تواند بی زمان نیز تلقی شود.

نگین شریف زاده، فارغ التحصیل دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران است که در شیکاگو هم به تحصیل در رشته هنرهای نمایشی پرداخت. با چنین پشتوانه ای هر چند ویدیو از زاویه فرم به صورت نقاشی متحرک پرداخت شده ولی تمام عناصر فیلم با دست ساخته شده است.

مجسمه های سمیرا عباسی

سمیرا عباسی نقاش و مجسمه ساز عرب ـ ایرانی متولد اهواز است و در انگلستان بزرگ شده.

او جایزه جون میتچل Joan Mitchell برای نقاشی و مجسمه سازی را در سال ۲۰۱۰ برده است. موزه هنرهای معاصر اسلامی بریتانیا نیز برخی از آثار او را به نمایش گذاشته است.

شیلپا فادکه، هنرمند هندی

"سوال اینجاست آیا ما (زنان) می‌توانیم خود را در فضاهای مختلف وارد کنیم، حتی اگر در آنجا فضاها و عناصر نامطلوبی وجود دارد که نیاز به مماشات، مذاکره و گفتگو دارد؟ در واقعیت بسیاری از زنان بطور وحشتناکی در خانه خود احساس امنیت و سلامتی نمی کنند، با این وجود ما نمی‌توانیم زنان را از فضاهای عمومی بازداریم. اگر ما به ساخت فضاهای عمومی بطور کلی به شکل نامطلوب و غیر دوستانه‌ای بپردازیم، آیا رقابت افراد مختلف برای ورود به فضاهای عمومی متفاوت خواهد بود؟"

آثار مجسمه سمیرا در نمایشگاه «روایت او» از موادی مانند گل، چوب، مو، مهره، میله، سنجاق و چسب تشکیل شده است. این مجسمه ها حامل حضور همین مواد است که مفهوم جدیدی برای آن خلق می کند. وی در این باره می گوید: «استفاده از قطعات انسانی و یا حیوانی مثل استخوان، مو و دندان نشان دهنده حضور سنت ها و آیین های بدوی و قدیمی مثل جادوگری و افسونگری است. من علاقمند به استفاده از ایده های مقدس و روحانی از همه مذاهب در کارم هستم. این اشیای مقدس در مفهوم نزدیکی به الوهیت است. مسیحیت در دوران قرون وسطی نمونه خوبی از آن است که در آنجا خداسازی کلیسا از انسان، سیستمی را باقی گذاشت که مبنای ارزشهایی است که صحت آن بر پایه تکیه و نزدیکی کلیسا به یادگارهای باستانی گذاشته شده است.»

فضاهای عمومی برای زنان

شیلپا فادکه Shilpa Phadke هنرمند هندی در مقاله خود به‌ نام "نوشتن در شهر، نوشتن برای شهر" چارچوبی برای درک چندگانگی مکانهایی که هنر در آنها جریان دارد، ارائه می دهد، او می نویسد: «اینکه بمبئی شهری چندگانه با تضادهای گوناگون است موضوع جدیدی نیست، سوال اینجاست که آیا ما (زنان) می توانیم خود را در فضاهای مختلف وارد کنیم، حتی اگر در آنجا فضاها و عناصر نامطلوبی وجود دارد که نیاز به مماشات، مذاکره و گفتگو دارد؟ در واقعیت بسیاری از زنان بطور وحشتناکی در خانه خود احساس امنیت و سلامتی نمی کنند، با این وجود ما نمی توانیم زنان را از فضاهای عمومی بازداریم. اگر ما به ساخت فضاهای عمومی بطورکلی به شکل نامطلوب و غیر دوستانه ای بپردازیم، آیا رقابت افراد مختلف برای ورود به فضاهای عمومی متفاوت خواهد بود؟ برخی از ما شاید مجبور به قبول این واقعیت باشیم که اتوپیایی که در فضاهای عمومی همه از هم خوششان بیاید، وجود ندارد، و احتمالا هرگز وجود نخواهد داشت. آیا ما می توانیم در میان همه این محدودیت ها زندگی کنیم و با این وجود یکدیگر را در آغوش بکشیم؟»

تکنولوژی و انسان

آناهیتا وثوقی، هنرمند جوان ایرانی در نیویورک بزرگ شده. او در رشته هنرهای تجسمی در دانشگاه ییل تحصیل کرده و هم اکنون در این دانشگاه به تدریس تکنولوژی مشغول است. از نظر او استفاده از تکنولوژی دوگانه است. نوعی شیفتگی و تنش در استفاده از آن وجود دارد. این دوگانگی در دنیای بیرون نیز آشکار است. از سویی ما در زندگی روزمره به آن نیاز داریم و این جنبه توانای تکنولوژی است و از سوی دیگر تکنولوژی نیروی مخرب و آزاردهنده نیز هست. مثلا روزانه ده ها نفر بر اثر تصادفات رانندگی کشته می شوند و هزاران مثال دیگر از زندگی روزمره وجود دارد که این دوگانگی را نشان می دهد.

آناهیتا وثوقی بر این باور است که نمایش بدن انسان، تطبیق و تغییر شکل آن، جاذبه رسانه ای دنیای امروز است و در عین حال نقطه عزیمت آثار فعلی او نیز هست. تصاویر کامپیوتری، بدنی بی شکل و تغییر یافته را ارائه می دهد، در حالیکه فیگورهای معاصر طیف بزرگی از مصرف بیشتر و نامتعادل را نشان می دهد.

او معتقد است: «اغلب از تاریخ مجسمه سازی بعنوان عاملی برای نشان دادن ایده آینده استفاده می شود، بویژه در مورد فیزیک و پیکر زن از طریق خیالپردازی، رویاپردازی و داستان های تخیلی و علمی. مفهوم گنگ اختلافات فرهنگی مهر خود را برای تزیین این بدن ها کوبیده است.»

خانم وثوقی درمورد سه مجسمه کوچکی که از او در نمایشگاه «روایت او» به نمایش گذاشته شده می گوید: «از طریق تغییر و تبدیل وسایل روزانه زندگی مثل سکه های پول، وسایل آشپزخانه و مواد دیگر من وارد یک دیالوگ با نمایش غیرعادی وسایل پیش پا افتاده شده ام. از طریق، اضافه کردن، تغییر، کم کردن و مجاورت، پرسش تجربه با ناشناخته ها را مطرح می کنم، از طریق تکرار دستکاری و تغییر با گل، رنگ و صمغ کاج، به خلق بدن ها و پیکرهایی آبستره و بی شکل پرداخته ام. در اساس این اسکلت ها از مواد بسیار مبتذل و پیش پا افتاده درست شده و تلاش دارد خود را در پرده ای از زیبایی ساختگی، زیبا و خواستنی عرصه کند.»

آثار آناهیتا وثوقی با استفاده از آثار ساده و پیش پا افتاده و سپس دستکاری در آن، به نوعی تعبیر تکنولوژی در زمانه ماست که چگونه با استفاده از ابزار ساده، واقعیت را دگرگون کرده و طور دیگری به نمایش می گذارد و بنابراین این سوال مطرح می شود که تا چه حد زیبایی های اطراف ما ساخته تکنولوژی واقعی یا دستکاری شده است.

گاو سمبل ایده بخشش

روبی چیشتی Ruby Chishti سازنده‌ مجسمه گاوی است که بر روی یک پارچه قرمز در وسط نمایشگاه نشسته است. روبی مسلمان و اهل پاکستان است. طراح نمایشگاه جایشیر آبیشندانی، هندی است. هندی ها گاو را مقدس می دانند و گوشت آن را نمی خورند. در حالیکه در پاکستان گوشت گاو خورده می شود. طراح نمایشگاه معتقد است آنان با اینکه در دو آیین متفاوت بزرگ شده اند و دیدگاه متفاوتی در مورد گاو دارند ولی در یک مورد نظرات نزدیک به هم دارند و ادامه می دهد: «به نظر من حیوانات به نوعی زنان را نمایندگی می‌کنند. این مجسمه نوعی بیان شاعرانه در پیوند با مبارزه برای حقوق برابر است».

روبی چیشتی خالق این مجسمه آنرا از مواد بسیار گوناگونی مثل قطعات روزنامه، انگم کاج، گچ، پارچه و تورهای سیمی ساخته است. روبی چیشتی در مورد ارتباط این مجسمه با موضوع زنان می‌گوید:

«این گاو برای من سمبل ایده بخشش است. مثل زمین که می‌بخشد. به این دلیل من از این سمبل برای کارم استفاده کردم. گاو همواره همه چیز خود را می‌بخشد. مثل شیر، گوشت خود و حتی در پایان پوست خود را عرضه می کند. به نظرم از این منظر به طور سمبلیک مثل زنان عمل می‌کند.»

این نمایشگاه نشان دهنده فرهنگ های مختلف با مضامین گوناگون در نقاط متفاوت جهان است و نشان دهنده این واقعیت است که سمبل ها تا چه حد در فرهنگ های گوناگون نقاط مشترک و نقاط افتراق می توانند داشته باشد.

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.