نخستین جشنواره جهانی ادبی توییتر در کبک سیتی برگزار شد

به روز شده:  17:31 گرينويچ - چهارشنبه 17 اکتبر 2012 - 26 مهر 1391

دستنوشته جنیفر اگان، برنده پولیتزر ادبی؛ داستانی به صورت توییت

نخستین جشنواره جهانی ادبی توییتر در کبک سیتی برگزار شد.

"توییتراتور" (Twitterature) هنری ادبی‌ است که در سال‌های اخیر در شبکه توییتر توسعه یافته است.

در ۱۶ مه امسال، روز داستان‌های کوتاهِ کوتاه، یا برق‌آسا و به اصطلاح انگلیسی آن Flash fiction برای نخستین بار در سراسر بریتانیا جشن گرفته شد. حالا نوبت به اولین جشنواره بین المللی توییتراتور رسیده است. این جشنواره یک روزه که مدتش در مقایسه با جشنواره‌های دیگر به کوتاهی همان داستان‌های برق‌آسا بود روز سه‌شنبه ۱۶ اکتبر در کتابخانه گابریل روی در کبک سیتی کانادا برگزار شد.

نام جشنواره "حداکثر ۱۴۰" کلمه اشاره به تعداد حروفی است (از جمله فاصله ها) که می توان در جعبه پیام توییتر جا داد. برنامه جشنواره شامل میزگرد، سخنرانی، بحث و تبادل نظر درباره کارگاه‌های فرهنگی و ادبی در توییتر، و یک مسابقه کوتاه نویسی با شرکت هزار و سیصد داوطلب حاضر در جشنواره و دیگر نقاط دنیا بود که متن‌های خود را از راه دور بر روی صفحه نمایش داخلی جشنواره توئیت می‌کردند.

در بخش پرطرفدار دیگری از جشنواره مناظره کنندگانی که از سراسر جهان آمدند به تجزیه و تحلیل وضعیت رسمی و زیبایی شناسی این نوع جدید و پررونق ادبی پرداختند.

جدی یا شوخی؟

آیا می توان توییتراتور را جدی گرفت؟ بعضی از منتقدان این شیوه نوین موجز نویسی تا آنجا پیش رفته‌اند که توییتراتور را مرگ ادبیات خوانده‌اند، اما مدافعان توییتراتور ضمن طبیعی شمردن مقاومت‌هایی از این دست که در مقابل هر پدیده نوظهوری بروز می‌کند، توئیتراتور را فقط شکل تازه‌ای از کم‌‌گویی و گزیده‌گویی می‌خوانند.

ضرب‌المثل، کلمات قصار یا یوفوریزم، ماکسیم و هایکو از جمله نمونه‌هایی از سبک‌های ادبی کوتاه‌اند. مختصر نویسی ادبی تاریخ پر قدمتی دارد که در آن می‌شود از افسانه‌های ازوپ در یونان باستان یاد کرد. فیلسوفانی مثل بلز پاسکال، فریدریش نیچه، و امیل سیوران از شناخته شده ترین شخصیت هایی هستند که از این قالب برای بیان افکار خود استفاده کردند. فرانتس کافکا هم قطعات بسیاری نوشته که ترکیبی از روایت و کلمات قصار هستند. در زبان فارسی هم ما بهترین نمونه‌های این نوع داستان‌نویسی موجز را در گلستان سعدی سراغ داریم.

این سبک ادبی را در اوایل قرن بیستم رمان نویس و منتقد هنری فرانسوی، فلیکس فنئون، به شیوه‌ای مدرن با استفاده از لحن ژورنالیستی و شوخ در داستان‌ها بسیار کوتاه خود متحول کرد.

داستان‌های فنئون در روزنامه لو متن (Le Matin) در سال ۱۹۰۶ میلادی چاپ می شدند و بعدها زیر عنوان «داستان های سه خطی» (nouvelles en trois lignes) به صورت کتاب به چاپ رسیدند. موضوعات این داستان ها درباره جرم و جنایت، اتفاقات سیاسی، مراسم ملی و عمومی، و انواع فاجعه ها بود. هر داستان، مثل داستان های توییتراتور، روایتی شخصی را به شکل فشرده، همچون عکسی در یک قاب از پیش تعیین شده تعریف می کرد.

در زبان انگلیسی یکی از پیشگام‌های فلش‌فیکشن ارنست همینگوی بود. همینگوی به این شیوه هجده داستان بسیار کوتاه نوشت که شناخته شده ترین‌شان این است: «برای فروش: کفش کودک، هرگز پوشیده نشده.» یک درام بزرگ در چند کلمه.

نام جشنواره "حداکثر ۱۴۰" کلمه اشاره به تعداد حروفی است که می توان در جعبه پیام توییتر جا داد

اما جدی گرفته شدن توییتراتور فقط به خاطر میراث ادبی یا فلسفی پشت سرش نیست.

سبک ادبی قدیمی با ابزاری جدید؟

اخیراً، جنیفر اگان، نویسنده امریکایی و برنده جایزه پولیتزر برای رمان "بازدیدی از جوخه آدم کش ها"، به پیشنهاد مجله نیویورکر یک داستان با ساختار توییت کلیک نوشت. «جعبه سیاه» که نوشتنش برای نویسنده یک سال طول کشید، در ماه مه گذشته از طریق مجله نیویورکر هر دقیقه یک توئیت به مدت یک ساعت طی ده روز ارسال شد.

البته این روشی مدرن از سبک قدیمی انتشار یک کار بلند در قالب سریال است. اگان می گوید، "این یک ایده جدید نیست. اما به دلیل صمیمیتی خصوصی که با خوانندگان از طریق تلفن همراه برقرار می‌کند، تبدیل به ایده جذابی می‌شود و جنبه شاعرانه عجیبی به خود می‌گیرد."

به این ترتیب یک پدیده عصر دیجیتال و دنیای مجازی این دوران در میان شبکه‌های اجتماعی گوناگون و نقش و قابلیت‌های مختلف‌شان وارد حوزه‌های آموزشی و فرهنگی و نوعی از ادبیات مورد علاقه طیف گسترده‌ای از مردم شده است.

در این که محتوای هر توییت بستگی به نویسنده آن دارد تردیدی نیست، اما این که تا چه حد این رسانه و برد آن می تواند به عنوان ابزاری در خدمت مسایل آموزشی و فرهنگی قرار بگیرد یکی دیگر از موضوع‌های اصلی بحث و گفتگو میان استادان و معلمان دبستان و دبیرستان در نخستین جشنواره ادبی توئیتر کبک بود.

در طول روز، میزگردها و کارگاه های آموزشی به صورتی فشرده یکی پس از دیگری برگزار شدند. اواخر بعد از ظهر، عموم مردم در کتابخانه گابریل روی فرصتی یافتند که شاهد یک پنل تفریحی شامل خواندن توییتراتور و "مبارزات توییت" باشند

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.