«یک پایش می لنگد »

به روز شده:  14:39 گرينويچ - جمعه 16 نوامبر 2012 - 26 آبان 1391

هنوز خودشان بچّه اند، یکدفعه می بینند مادر شده اند! بچّه دار شدن چه آسان، مادر شدن چه مشکل!

نمی دانم این بیت معروف را کی گفته است و کِی گفته است:

زلیخا مُرد از این حسرت که یوسُف گشت زندانی

چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی!

امّا این را می دانم که «محتشم کاشانی»، شاعر و نوحه سرای قرن دهم هجری، قصیده ای دارد که در یک بیتش می گوید:

مرا عقلی اگر می‌بود، کی این کار می‌کردم،

چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی!

حتما داستان «یوسُف و زلیخا» را که به «اَحسَنُ القِصَص» معروف است، می دانید، و می دانید که زلیخا، زن عزیز مصر عاشق یوسُف شد، ولی یوسُف تن به فسق و دل به گناه نداد که نداد تا بالاخره زلیخا از شدّت غیظ تهمت دروغ به یوسف بست و شوهرش را وادار کرد او را به زندان بیندازد، امّا انتقام آبی نبود که آتش عشق زلیخا را خاموش کند و زن بیچاره از خواب و خوراک افتاد و از کردۀ خودش سخت پشیمان شد.

توی پارک یک طرف نیمکتی که من می خواستم چند دقیقه ای طرف دیگرش بنشینم تا درد کمر و پاهایم تخفیف پیدا کند و بتوانم باز ده بیست قدمی راه بروم، یک مرد انگلیسی پنجاه و پنج، شصت ساله، چاق، با صورت سرخ پف کرده، نشسته بود.

چرا می خواهی پاکش کنی؟ برای اینکه حالا دیگر از خودم خجالت می کشم!

لبخندی زدم و رویم را سفت کردم و اجازه واری گرفتم و نشستم. چند لحظه ای که گذشت، با صحبت از هوای تصادفاً خوش و تصادفاً آفتابی آن روز سر حرفمان باز شد. پنج، شش دقیقه ای که گذشت، دیدم همان طور که دارم به خالکوبیهای دست کُلفت و پشمالودش نگاه می کنم، خیلی دوستانه، امّا به دروغ، به ش می گویم:

«من هم هفده، هجده ساله که بودم، دلم می خواست مثل شما خال بکوبم، امّا ترس و وحشتی که از پدرم داشتم، نگذاشت و این آرزو توی دلم ماند!»

یارو برگشت، با تعجّب به من نگاه کرد و بعد از چند لحظه سکوت، سرش را تکان داد و لبخندی زد و گفت:

«فکر نمی کنم این را جدّی بگویید، امّا راستش، خوش به حالتان که این آرزو توی دلتان ماند! من وقتی بچّه دار شدم، خواستم بدهم این خالکوبی را پاک کنند، امّا ندادم، چون جاش که به هر حال می ماند! آدم در جوانی خطا زیاد می کند، امّا خال کوبی یکی از آن خطاهایی است که پشیمانیش دردی دوا نمی کند!»

اگر اینها از خالکوبیهاشان پشیمان بشوند، چه کار خواهند کرد؟ خدا آن روز را نیاورد!

گفتم: «از آن بدتر خطایی است که پسرهای شانزده، هفده ساله و دخترهای چهارده، پانزده ساله می کنند. هنوز خودشان بچّه اند، یکدفعه می بینند پدر و مادر شده اند و نمی دانند چه خاکی به سر بکنند. بیچاره آن بچّه ای که این جور به دنیا می آید. خالکوبی نیست که بشود رفت، داد پاکش کنند.»

موقع خدا حافظی، دستم را گذاشتم روی قلب تیر خوردۀ دستش و با شوخ طبعی اسم زیر آن را با صدای بلند خواندم: «لودمیلا» (Ludmila).

و او با شوخ طبعی مشت کوبید روی دستم و با صدای بلند گفت: «اسم زنم نیست. از روسهای مهاجر بود. خیلی خوشگل، امّا خوب شد که یکدفعه غیبش زد!»

توی راه تازه یادم آمد که تو بازار محلۀ ما دو تا مغازۀ «خالکوبی» هست و میان آنها، با فاصلۀ دو سه دقیقه پیاده روی، یک مغازۀ «خال پاک کنی» که بعضی نوجوانهای امروز می روند توی آن دوتا «خطا» می کنند، و بعضی از آنهایی که بیست سال پیش «خطا» کرده بودند، اگر وُسعشان برسد، می آیند توی این یکی تصدیق «پشیمانی» می گیرند.

راستی هیچ تا حالا فکر کرده اید که این مصراعِ «چرا عاقل کند کاری که باز آرد پشیمانی» که ضرب المثل معروفی هم شده است، یک پاش می لنگد؟ شاید یارو می خواسته است بگوید:

«مگر عاقل...

کدام عاقل...

کجا عاقل ...

... کند کاری که باز آرد پشیمانی؟»

نامه ای از لندن (۳۱۶) ۱۶ نوامبر ۲۰۱۲

در این زمینه بیشتر بخوانید

برنامه های قبلی

  • «نه خیر!ایرادشان وارد نیست!»
  • «نیمۀ بهتر»
  • «ششمین سالگرد حرفهای شش من یک غاز!»
  • «صورت، آیینۀ شخصیت انسان»
  • «ارمنیهای ایران»
  • «با شعر جور در نمی آید!»
  • «در دادگاه عدل طبیعت»
  • «بورژوا و شبه بورژوا»
  • «حرفهای ساده و حرفهای حکیمانه»
  • «روانشناسی نفرین و فحش»
  • «قرّة العیون ربّة النّوع تجارت»
  • «بیچاره کلمۀ فلسفه!»
  • «ادب از که آموختی؟»
  • «قضیۀ پدر بزرگ و نوه»
  • «اَلعاقِلُ یَکفیهِ الاِشارَه»
  • «اندر معنی لغت کانیبالیسم»
  • «خدا ترس و پرهیزگار»
  • نامه ای از لندن: جزیره جذامیها
  • «آسمان خراش»
  • «قضیۀ تشکّر بی پاداش»
  • «در ایستگاه تشنگی، منتظر اتوبوس آبشخور»
  • «مزدورهای شیطان»
  • «اندر ترجمۀ فکر به واقعیت»
  • «اندر معرّفی یک کتاب لا نَظیرَ لَه»
  • «بلای دوگانگی زبان»

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.