«پدران ما گفته اند...»

به روز شده:  17:17 گرينويچ - جمعه 30 نوامبر 2012 - 10 آذر 1391
Ptolemy By: Hulton Archive

بطلمیوس، منجّم یونانی تبارِ مصریِ تبعۀ روم در قرن دوّم میلادی که در زمان او خورشید به دور زمین می گردید.

لابد شما هم مثل این بندۀ حقّ زیاد خوانده اید و شنیده اید حرفهای گُنده ای را که معمولاً با عبارتهای معروف و مقدّسِ «پدرانِ ما گفته اند»، «اجداد ما گفته اند»، یا «از قدیم پدران و اجداد ما گفته اند» شروع می شود.

بعضی از نقل کننده های این حرفهای گُنده، به رسم قدر دانی و حقّ شناسی از «پدران» که همان «اجداد» باشند، به روح آنها درود می فرستند و برای آنها از درگاه خداوند متعال طلب آمرزش هم می کنند.

البتّه اگر «اجداد» ما در همان اوّل اوّلهای «قدیم» گفته باشند: «ماست سفید است و زغال سیاه»، ما فرزندهای امروزی آنها می بینیم درست گفته اند وُ عین واقعیت را گفته اند وُ حقیقت را گفته اند وَ « لاَ رَیْبَ فِیهِ» را گفته اند.

امّا اگر ببینیم «پدران ما» که همان «اجداد» ما باشند، نه در اوّل اوّلهای قدیم، بلکه در همین وسط وسطهای جدید فرموده اند: «زمین مرکز عالم است و خورشید به مشیت و امر الهی در هر بیست و چهار ساعت یک بار به دور آن می چرخد»، می بینیم مثل این است که گفته باشند: «ماست سیاه است و زغال سفید!»

با وجود این، چون آنها پدران و اجداد ما بوده اند و ما برای آنها عزّت و حرمت قائلیم، به روح آنها درود می فرستیم، امّا آویزۀ گوش کردن این جور حرفهای گُندۀ آنها را حرام می دانیم و مخالف با مشیت و امر الهی!

دو داوطلب در یک بخش تازه تاسیس در باغ وحش ورشو که زندگی غارنشینی را نشان می دهد

اجداد غارنشین آدمیزاد در اوج علم و فرهنگ غارنشینی بعد از دستیابی به آتش.

از ما آدمهای امروزی، آنهایی که وقتی می خواهند صحّت و حقّانیت حرفشان را چهار میخه بکنند، فوراً دست به دامن حرفهای گُندۀ پدران و اجدادشان می شوند، هیچوقت شده است که از خودشان بپرسند:

«راستی، اگر همۀ اروپاییهای این چهار، پنج قرن اخیر خواسته بودند همۀ حرفهای اجدادشان را به محکّ عقل نزده، باور کنند وُ وحی مُنزَل بدانند، و هر کس حرف تازه ای زد که خلاف حرفهای اجدادشان بود، تکفیرش بکنند و زنده زنده آتشش بزنند، بشرِ امروز حالا کجا می بود؟»

خوب، جوابشان معلوم است! همانجایی می بودند که اروپاییها به ش می گویند «عصر ظلمت»(۱)، یعنی همان عصری که یکی از بحثهای گُندۀ علمای اعلم کلیسا این بود که چند تا فرشته می توانند روی نوک یک سوزن برقصند؟

کوپرنیک، نویسندۀ کتاب «گردش اجرام سماوی»، از گرفتاران تکفیر و لعنت کلیسا و از خادمان بزرگ معبد علم

همین علمای اعلم بودند که در اوایل قرن شانزدهم میلادی «کوپرنیک» (۲) را به جُرم نوشتن کتاب «گردش اجرام سماوی» (۳) و برداشتن «زمین» آنها از مرکز عالم و گرداندن آن به دور خورشید، لعنت کردند، و در اوایل قرن هفدهم میلادی «گالیله» (۴) را که مدافع نظریۀ کوپرنیک بود، به اتّهام کفر در محکمۀ کلیسا محاکمه کردند و چاره ای جز این برایش نگذاشتند که اگر می خواهد زنده بماند، دست از عقاید کوپرنیکی بردارد و اقرار کند که کپرنیک غلط زیادی کرده است که برای دلخوشی «اصحاب عقل»، آمده است «زمین» خدا را بدون اجازۀ «ارباب کلیسا» از مرکز عالم برداشته است و آن را ول کرده است توی یک دایرۀ کوچک تا بیچاره با چند تا سیِارۀ بی قابلیت، سفیل و سرگردان دور خورشید بگردد.

اگر قرار می بود اوّلین حرفهای گُنده ای که اوّلین اجداد ما در عهد غارنشینی زده بودند، و خیال کرده بودند که با این حرفها برای همۀ نسلهای بعد از خودشان تا قیامِ قیامت در علم و معرف همۀ گفتنیها را گفته اند، آویزۀ گوش ما می ماند، ما هم امروز، دمِ دهنۀ یکی از غارهای دنیا، دور آتش نشسته بودیم و حرفهای اوّلین اجدادمان را تکرار می کردیم.

______________________________

۱- Dark Ages، «عصر ظلمت» که تقریباً به معنی «عصر جاهلیت» است و معمولاً در انگلیسی به «Age of Darkness» ترجمه می شود، نه به «Age of Ignorance».

۲- Nicolaus Copernicus، ستاره شناس لهستانی (۱۵۴۳-۱۴۷۳).

۳- کتاب «گردش اجرام سماوی»، در انگلیسی «On the Revolutions of the Celestial Spheres».

۴- Galileo Galilei، گالیله (۱۶۴۲-۱۵۶۴)، فیزیکدان، ریاضیدان و ستاره شناس ایتالیایی.

در این زمینه بیشتر بخوانید

برنامه های قبلی

  • «حرفۀ پاپ و هنر آواز»
  • «یک پایش می لنگد »
  • «نه خیر!ایرادشان وارد نیست!»
  • «نیمۀ بهتر»
  • «ششمین سالگرد حرفهای شش من یک غاز!»
  • «صورت، آیینۀ شخصیت انسان»
  • «ارمنیهای ایران»
  • «با شعر جور در نمی آید!»
  • «در دادگاه عدل طبیعت»
  • «بورژوا و شبه بورژوا»
  • «حرفهای ساده و حرفهای حکیمانه»
  • «روانشناسی نفرین و فحش»
  • «قرّة العیون ربّة النّوع تجارت»
  • «بیچاره کلمۀ فلسفه!»
  • «ادب از که آموختی؟»
  • «قضیۀ پدر بزرگ و نوه»
  • «اَلعاقِلُ یَکفیهِ الاِشارَه»
  • «اندر معنی لغت کانیبالیسم»
  • «خدا ترس و پرهیزگار»
  • نامه ای از لندن: جزیره جذامیها
  • «آسمان خراش»
  • «قضیۀ تشکّر بی پاداش»
  • «در ایستگاه تشنگی، منتظر اتوبوس آبشخور»
  • «مزدورهای شیطان»
  • «اندر ترجمۀ فکر به واقعیت»
  • «اندر معرّفی یک کتاب لا نَظیرَ لَه»
  • «بلای دوگانگی زبان»

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.