«ادبیات مقدّس است»

به روز شده:  14:14 گرينويچ - جمعه 07 دسامبر 2012 - 17 آذر 1391

زنده نام، دانشور بزرگ، ذبیح بهروز – تصویر از کیخسرو بهروزی، با سپاس از فرستندۀ آن، آقای بیژن شامبیاتی.

زنده نام، دانشور بزرگ، «ذبیح بهروز»، که انتظار ندارم نسل جوان امروز خوب بشناسدش، یا اقلآً یکی از کتابهایش، از جمله «تقویم و تاریخ در ایران» را خوانده باشد ، وقتی من شاگرد کلاس سوّم متوسّطه بودم، و دید دارم داستانهای کوتاه «ارسکین کالدول» (۱) را می خوانم، کتاب را از دستم گرفت و چند دقیقه ای آن را ورق زد و اینجا و آنجا، چند سطری از آن را خواند، و آنوقت کتاب را به من پس داد وگفت:

«اگر خیلی شوق انگلیسی یاد گرفتن داری، نصیحت مرا گوش کن، برو، به جای این جور کتابها، ترجمۀ انگلیسی «کتاب مقدّسِ» عهد «جیمز اوّل» (۲) را بخوان که نثرش از ساده ترین و زیباترین و محکم ترین نثرهای کلاسیک انگلیسی است.»

چند سال بعد که شعورم قد داد و به نصیحتش عمل کردم، تازه فهمیدم که اگر مثلاً خواسته بود برای فارسیِ خوب و درست یاد گرفتن به من نصیحت کند، حتماً می گفت نوشته های کسانی مثل «صادق هدایت» و «بزرگ علوی» را می خوانی، بخوان، امّا اوّل برو «تاریخ بیهقی» بخوان، «گلستان سعدی» بخوان، «سفرنامۀ ناصر خسرو» بخوان.

کتاب مقدّس، به صورتی که بتوان آن را به منزلۀ ادبیات خواند.

و سالها بعد که تصادفاً یک چاپ جدید و بیسابقه از «کتاب مقدّس» گیر آوردم، با عنوانِ «کتاب مقدّس، به صورتی که بتوان آن را به منزلۀ ادبیات خواند» (۳)، تازه فهمیدم که «ذبیح بهروز» در میان ادیبهای آمریکایی یک همفکر داشته است به اسم «ارنست ساترلند بیتز» (۴)، استاد فلسفه و ادبیات انگلیسی، که خواسته است به مردم حالی کند که «کتاب مقدّس» فقط «مقدّس» نیست، «کتاب» هم هست. شعر دارد، قصّه دارد، اسطوره دارد، تاریخ دارد، فلسفه دارد، حدیث نفس دارد، و خیلی چیزهای دیگر، و خلاصه در عین مقدّس بودن، یک اثر ادبی تمام عیار هم هست.

هر کس که برود «غزل غزلهای سلیمان» را، اگر تا به حال نخوانده است، در «کتاب مقدّس» این آقای «ساترلند بیتز» بخواند، یقین خواهد کرد که یکی از زیباترین نمایشنامه های شاعرانۀ دنیا را خوانده است. یا اگر برود «کتاب ایّوب» (۵) را در «کتاب مقدّس» این استاد بخواند، خواهد فهمید که یکی از ساده ترین و در عین حال دردناک ترین تراژدیهای فلسفی دنیا را خوانده است. یا اگر «کتاب جامعه»، منسوب به پسر«داوود» (۶) را بخواند، احساس خواهد کرد که انگار این حدیث نفس فلسفی را یکی از اجداد «عمر خیّام» چند دهه ای بعد از حملۀ اسکندر به ایران نوشته است.

جیمز اوّل (King James)، پادشاه بریتانیا (1625-1566) که به فرمان او سوّمین و بهترین ترجمۀ انگلیسی «کتاب مقدّس» انجام گرفت.

چیزی که این میان مرا، هم به حیرت انداخت، هم خوشحال کرد، این بود که دیدم توصیۀ شصت سال پیش زنده نام، استاد «ذبیح بهروز»، به من که برای یاد گرفتن انگلیسی، بروم ترجمۀ انگلیسی «کتاب مقدّس» را، مثل یک «کتاب درسی» بخوانم، خیلی شبیه توصیۀ هشتاد سال پیش استاد «ارنست ساترلند بیتز» است به مردم که بروند همان «کتاب مقدّس» را، برای کسب «لذّتِ هنری» مثل یک «کتاب ادبی» بخوانند. در مقدّمۀ کتاب می گوید:

«احساسات به کنار، واقعیت این است که هنر از همۀ کوششهای دیگر انسان ماندگار تر است. ممالک، امپراتوریها، و تمدّنها ظهور و سقوط می کنند؛ قوانین و تشکیلات سیاسی و ادیان آنها از میان می رود؛ همۀ آداب و رسوم و شیوه های زندگانی آنها از صفحۀ زمین محو می شود؛ امّا هنرهایی که توانسته اند بیافرینند، به جا می ماند، ... و ماندگار ترین هنرهای انسان ادبیات است...» خوب، اگر قبول کنیم که کتابهای مقدّس هم ادبیات است، پس می شود قبول کرد که ادبیات مقدّس است.

____________________________________________

۱- ارسکین کالدول (Erskine Caldwell)، داستان نویس آمریکایی (۱۹۸۷-۱۹۰۳)

۲- جیمز اوّل (King James)، پادشاه بریتانیا (۱۶۲۵-۱۵۶۶). به فرمان او سوّمین و بهترین ترجمۀ انگلیسی «کتاب مقدّس» به مدّت هفت سال، به وسیلۀ ۴۷ نفر از برجسته ترین ادیبان کلیسای انگلستان انجام گرفت.

۳- The Bible Designed to be Read as Literature

۴- ارنست ساترلند بیتز (Ernest Sutherland Bates)، آمریکایی، نویسنده، شاعر، و استاد فلسفه و ادبیات انگلیسی (۱۹۳۹-۱۸۷۹)

۵- کتاب ایّوب (The Book of Job)، در «کتاب مقدّس»، به تنظیم ارنست ساترلند بیتز، عنوان فرعی «یک درام فلسفی» داده شده است.

۶- کتاب جامعه (Ecclesistes)، که تألیف آن به سلیمان، پسر شاه داوود، نسبت داده شده است و بسیاری از مؤمنان مسیحی، به دلیل مضمون فلسفی بدبینانه و یآس انگیز و شکّاکانه، از افزوده شدن آن به بخش «عهد عتیق» در «کتاب مقدّس» ناخرسندند.

در این زمینه بیشتر بخوانید

برنامه های قبلی

  • «پدران ما گفته اند...»
  • «حرفۀ پاپ و هنر آواز»
  • «یک پایش می لنگد »
  • «نه خیر!ایرادشان وارد نیست!»
  • «نیمۀ بهتر»
  • «ششمین سالگرد حرفهای شش من یک غاز!»
  • «صورت، آیینۀ شخصیت انسان»
  • «ارمنیهای ایران»
  • «با شعر جور در نمی آید!»
  • «در دادگاه عدل طبیعت»
  • «بورژوا و شبه بورژوا»
  • «حرفهای ساده و حرفهای حکیمانه»
  • «روانشناسی نفرین و فحش»
  • «قرّة العیون ربّة النّوع تجارت»
  • «بیچاره کلمۀ فلسفه!»
  • «ادب از که آموختی؟»
  • «قضیۀ پدر بزرگ و نوه»
  • «اَلعاقِلُ یَکفیهِ الاِشارَه»
  • «اندر معنی لغت کانیبالیسم»
  • «خدا ترس و پرهیزگار»
  • نامه ای از لندن: جزیره جذامیها
  • «آسمان خراش»
  • «قضیۀ تشکّر بی پاداش»
  • «در ایستگاه تشنگی، منتظر اتوبوس آبشخور»
  • «مزدورهای شیطان»
  • «اندر ترجمۀ فکر به واقعیت»
  • «اندر معرّفی یک کتاب لا نَظیرَ لَه»
  • «بلای دوگانگی زبان»

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.