جایزه نوبل در چنبره سیاست

به روز شده:  19:19 گرينويچ - دوشنبه 10 دسامبر 2012 - 20 آذر 1391
مو یان

مو یان در اظهار نظری مبهم، فقدان آزادی بیان در چین را مفهومی "ساختگی" توصیف کرده است

تاریخ ۱۰۰ ساله جایزه نوبل سرشار از مناقشه است. خصوصا، هنگامی که چین یکی از برندگان آن باشد.

این جایزه که به دالائی لاما چهاردهم، رهبر مذهبی تبتی‌ها داده شد و لیو ژیابائو، دگراندیش چینی که سال ۲۰۱۰ برنده همین جایزه شد نیز، برای چین کم دردسرساز نبوده است.

جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۰۰ نیز که به گائو شینگ‌جیان، نویسنده چینی مقیم فرانسه داده شد، در اظهارات مقامات چینی به ندرت مورد اشاره قرار می‌گیرد.

اما امسال، وضع کمی متفاوت بود. چون پس از آن که مو یان، نویسنده چینی، برنده جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۱۲ شد، بر خلاف دفعات قبل این دگراندیشان چینی بودند که او را به خاطر مواضع اخلاقی مبهمش در قبال سلطه‌گرایی نظام کمونیستی چین، مورد حملات و انتقادات خشمگینانه قرار دادند. بخشی از آنان، در انتقادات خود تا بدان حد پیش رفتند که حتی کمیته جایزه نوبل را نیز متهم به خیانت به آرمانهای بشری کردند.

مو یان، هفته نوبل خود را در استکهلم با جر و بحث بر سر نظراتش درباره لیو ژیابائو که در حبس است و همچنین آزادی بیان و سانسور رسانه‌ای در چین آغاز کرد. او در اظهار نظری مبهم، فقدان آزادی بیان در چین را مفهومی "ساختگی" توصیف کرد. مو یان، هنگام مصاحبه با یک ژورنالیست آمریکایی به او گفت که اگر آن خبرنگار زبان چینی می‌دانست و سایتهای اینترنتی چین را مطالعه می‌کرد، دیدگاهش را درباره نبود آزادی بیان در این کشور عوض می‌کرد.

روز ششم دسامبر، وی هنگام سخنرانی در آکادمی سوئد، سانسور رسانه‌ای را با نظارت‌های ایمنی و امنیتی که توسط دوربین در فرودگاه‌ها انجام می‌شوند، قابل قیاس دانست. مو یان در بخش دیگری از سخنانش افزود که هیچ کشوری در جهان وجود ندارد که سانسور در آن مطلقا وجود نداشته باشد و کشورها تنها از نظر متدها و درجات سانسور با یکدیگر متفاوتند.

مو یان همچنین با اشاره به امتناع خود از امضای طومار درخواست ۱۳۰ برنده جایزه نوبل از دولت چین برای آزادی لیو ژیابائو از زندان، بر مستقل بودن خود از گروه‌های فشار تاکید کرد. اما در عوض منتقدانش به این موضوع اشاره کردند که ادعای او درباره مستقل بودنش شامل حال حزب کمونیست نمی‌شود و با دولت مستبد چین همکاری دارد.

مو یان، برنده جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۱۲، به خاطر مواضع مبهمش در قبال سلطه‌گرایی نظام کمونیستی چین، توسط دگراندیشان چینی هدف انتقادات شدیدی قرار گرفت

پس از پایان سخنرانی مو یان و تشویق حضار، یک نویسنده مستقل چینی به نام مو لی و دوستان سوئدی‌اش، در بیرون محل برگزاری مراسم، اعلامیه‌ای را به دست مهمانان دادند که در آن کمیته نوبل به دلیل اهدای جایزه نوبل ادبیات به مو یان مورد حمله قرار می‌گیرد. استدلال او این است که کمیته نوبل، درجه بالایی از افتخار را نصیب کسی کرد که لایق آن نبود؛ از همین رو، به آرمانهای بشردوستانه جایزه نوبل خیانت کرد.

همزمان با در جریان بودن فعالیتهای هفته نوبل در استکهلم، افکار عمومی سوئد عمدتا به سمت کتابها و نوشته‌های برنده امسال جلب شده است و تعداد کمی از آنان از بحثهای داغی که بین چینی‌ها درگرفته، باخبرند. با این حال، بحث دیگری در بین سوئدی‌ها مطرح شده که به نوعی مرتبط با مجادله اخیر است.

قضیه از این قرار است که حزب دست راستی دموکرات‌های سوئد (SD) که به دلیل مواضع ضد مهاجرتش مشهور است، در انتخابات پارلمانی سال ۲۰۱۰ موفق به جذب بیش از ۵ درصد آراء شد و ۲۰ کرسی پارلمان را از آن خود کرد. کمی بعد در همان سال، بنیاد نوبل تصمیم گرفت که حضور این حزب را در ضیافت رسمی نوبل ممنوع کند.

پس از انتشار خبر اهدای جایزه نوبل ادبیات به مو یان، افکار عمومی سوئد درباره ممنوعیت حضور این حزب در مراسم نوبل بحث به راه انداخته اند. بعضی از سوئدی‌ها بر این نکته طعنه‌آمیز دست گذاشته اند که حزبی که در یک فرآیند دموکراتیک شرکت کرده، از حضور در مراسم منع می‌شود، اما یک عضو حزب کمونیست چین که هیچ صلاحیت دمکراتیکی ندارد، به مراسم دعوت می‌شود و مورد تکریم و تمجید نیز قرار می‌گیرد.

مارگرتا ادستروم که به همراه خانم مو لی اعلامیه پخش می‌کرد و به تصمیم کمیته نوبل در اهدای جایزه نوبل ادبیات اعتراض داشت، اشاره کرد که اخیرا یک مناظره رادیویی در همین ارتباط پخش شد. در آن مناظره، گفته شد که استاندارد دوگانه کمیته نوبل در قبال حزب SD و آقای مو یان، منجر به افزایش حمایت افکار عمومی سوئد از این حزب شده است.

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.