پایان دوران سجادپور، کسی که از 'ریل‌گذاری نو' در سینما می‌گفت

به روز شده:  10:45 گرينويچ - 30 دسامبر 2012 - 10 دی 1391

بحران سینمای ایران این بار، و بر اساس برخی تحلیل ها، از میان مدیران سینمایی دولت ایران قربانی گرفته است. به دنبال انتشار خبر استعفای سید علیرضا سجادپور معاون سازمان سینمایی کشور، جواد شمقدری رئیس این سازمان ضمن اعلام موافقت با این درخواست، از او خواسته تا تعیین جانشین، به رتق و فتق امور ادامه بدهد.

هرچند خود آقای سجادپور -که در کارنامه اش سابقه تهیه کنندگی، مدیریت تولید و نگارش چند فیلمنامه داستانی را دارد - "بازگشت به دنیای تهیه و تولید فیلم " را دلیل " درخواستهای مکرر" خود برای استعفا معرفی کرده و گمانه زنی رسانه ها مبنی بر ارتباط بین این استعفا و جدال حوزه هنری و وزارت ارشاد بر سر سینما آزادی را "چرند" خوانده، اما شواهد از وجود اختلاف نظر شدید بین او و محمد حسینی، وزیر ارشاد بر سر بحران فعلی سینما حکایت می کنند.

به دنبال ممانعت حوزه هنری از اکران فیلم هایی - که به زعم این نهاد، "ضد ارزش" اند- در ٧٠ سینمای تحت کنترل آن در سراسر کشور، درگیری بین وزارت ارشاد -که صدور مجوز ساخت و اکران فیلم را جزو مسئولیت های قانونی خود می داند - و حوزه هنری که دفاع از "ارزش های انقلاب" را وظیفه خود می خواند آغاز شد و در نهایت به رقابت این دو نهاد بر سر کنترل اکران در مهم ترین سالن سینمای کشور ، آزادی، کشید.

با ادامه مقاومت حوزه هنری و مقابله به مثل شورای صنفی اکران از طریق محروم کردن سینما آزادی از صدور هر نوع پروانه نمایش فیلم و به آستانه تعطیلی کشیده شدن این سینما، وزیر ارشاد مداخله کرد و برای بار دوم در سال جاری به شورای صنفی نمایش دستور داد دست از تحریم متقابل حوزه بکشد؛ دستوری که شورای صنفی اکران اعلام کرد آن را تا توقف رفتارهای غیرقانونی حوزه هنری، اجرایی نخواهد کرد.

شخص آقای سجادپور نیز در مصاحبه ای از مقاومت شورای صنفی اکران و ادامه تحریم سینما آزادی پشتیبانی کرد؛ اقدامی که ظاهرا به مذاق وزیر ارشاد خوش نیامد و بر اساس تحلیل خبرگزاری فارس، وی را به برکناری علیرضا سجادپور مصمم کرد.

مغز متفکر سازمان سینمایی؟

"آقای سجادپور در مصاحبه ای به کارگردانان بابت اعتراض به ممیزی و تاثیر سوء آن بر کیفیت فیلم ها به شدت تاخت و اعلام کرد ممیزی باعث "ارتقای کیفیت فیلم ها" می شود و کارگردانان نباید ضعف فیلم های خود را بر گردن ممیزی اعمال شده از طرف ارشاد بیندازند"

علیرضا سجادپور در پاییز ٨٨ و همزمان با دور دوم ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد به سمت مدیریت کل ارزشیابی و نظارت سینمای حرفه ای منصوب شد. هرچند او پیشتر نیز مناصبی در وزارت ارشاد، شهرداری و حوزه هنری داشت، اما با حساسیت های ایجاد شده بر اثر تصمیمات سازمان سینمایی و همین طور به دلیل مصاحبه های پی در پی سجادپور با رسانه ها، پست جدید، او را بیش از پیش در کانون توجهات رسانه ای قرار داد.

تیم شمقدری-سجادپور بلافاصله پس از روی کار آمدن اعلام کردند در دوره آنها توقیفی در کار نخواهد بود و ممیزی نیز به صورت حداقلی صورت خواهد گرفت؛ در سال نخست نیز چند فیلم از جمله "به رنگ ارغوان" و "کتاب قانون" - را علیرغم اعتراض های گروه های اصولگرای تندرو - رفع توقیف کردند، اما اندکی بعد، به روال دوره های پیشین توقیف و اعمال محدودیت بر فیلم ها دوباره تشدید شد تا آنجا که سجادپور در مصاحبه ای به کارگردانان بابت اعتراض به ممیزی و تاثیر سوء آن بر کیفیت فیلم ها به شدت تاخت و اعلام کرد ممیزی باعث "ارتقای کیفیت فیلم ها" می شود و کارگردانان نباید ضعف فیلم های خود را بر گردن ممیزی اعمال شده از طرف ارشاد بیندازند.

هرچند تشکیلات سینمایی دولت دهم به ریاست جواد شمقدری اداره می شد و می شود، اما بسیاری آقای سجادپور را "مغز متفکر سازمان سینمایی" به شمار می آوردند؛ به عنوان نمونه اندکی پس از انتخاب فیلم "یک حبه قند" به عنوان نماینده سینمای ایران در اسکار توسط کمیته ای متشکل از فیلمسازان و منتقدان، وزارت ارشاد ناگهان اعلام کرد که به منظور اعتراض به ساخت فیلم آمریکایی که پیامبر اسلام را مورد اهانت قرار داده، ایران اسکار را تحریم کرده و "یک حبه قند" را به آن ارسال نخواهد کرد. این تصمیم اعتراضاتی برانگیخت، از جمله برخی از اعضای کمیته انتخاب فیلم، آقای سجادپور را به عنوان کسی که در واقع این تصمیم را اخذ کرده است، مورد انتقاد شدید قرار دادند.

سجادپور، تعطیلی خانه سینما و "ریل گذاری" مجدد سینما

یکی دیگر از سیاست های چالش برانگیز سجادپور در دوران مسئولیتش در سازمان سینمایی، مخالفت شدید او با فعالیت های خانه سینما بود.

او که در ماه های نخست پس از انتخابات ریاست جمهوری گذشته در دو موقعیت جداگانه از مدیریت خانه سینما خواسته بود که "فتنه گران" را محکوم و آن تعداد از اعضای این خانه را که با "فتنه" همراه بوده اند، اخراج کنند، با جوابیه بسیار تند محمد مهدی عسگر پور مواجه شد که تلویحا او و همفکرانش را به رانت خواری و تفتیش عقاید متهم می کرد.

پس از کشمکش های بسیار بین وزارت ارشاد و خانه سینما، جمعی از اعضای خانه سینما با احمدی نژاد دیدار کردند و از او برای پی گیری مشکل این نهاد قول مساعد گرفتند؛ اما سجادپور در مصاحبه ای این قول مساعد را چنین تعبیر کرد که خانه سینما به عنوان نهادی صنفی " به تاریخ پیوسته است" ،اما می تواند به عنوان باشگاهی غیر صنفی برای فعالیت های فرهنگی و تفریحی ادامه فعالیت بدهد.

به زعم علیرضا سجادپور، مدیران سینمایی دولت دهم به یک "ریل گذاری" نو، انقلابی و ماندگار در عرصه سینمای کشور دست زده اند

انحلال خانه سینما با پایه گذاری "سازمان سینمایی" و شورای عالی سینما به ریاست محمود احمدی نژاد همراه بود که موجب تغییرات ساختاری در بخش اداری سینمای ایران شد و به تغییر پست علیرضا سجادپور و منصوب شدن او به سمت معاونت امور فعالیت های سینمایی ( شامل امور جشنواره ها، و مسئولیت موسساتی مانند انجمن سینمای جوان، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، بنیاد سینمایی فارابی و موسسه رسانه های تصویری) انجامید.

سجادپور در مصاحبه های متعدد در مورد تغییرات ایجاد شده در سازمان سینمایی اعلام کرد "ریل گذاری" سینمای کشور که در دهه شصت صورت گرفته، مبتنی بر "سیاست های غربزده و لیبرالیستی"ِ مورد حمایت دولت وقت بوده و موجب شده سینما از اهداف انقلابی اش به دور بیفتد؛ و در نتیجه در دوران های اخیر با هزینه دولت فیلم هایی "سیاه نما" ساخته و به جشنواره های خارجی فرستاده شده اند.

به زعم او مدیران سینمایی دولت دهم به کلیک یک "ریل گذاری" نو، انقلابی و ماندگار در عرصه سینمای کشور دست زده اند و همین عامل است که باعث برانگیخته شدن دشمنی های بسیار - چه از میان "تندروها" و چه چهره های "چپ افراطی و ضد نظام"- با وی و همکارانش شده است.

هرچند سجادپور به شدت از این تغییرات دفاع می کرد و آنها را مهم ترین فعالیت سینمایی انجام شده در دولت دهم و "مهم ترین اتفاق سینمایی سال ٩٠ " می نامید، جواد شمقدری پس از استعفای او تغییر سمتِ ناشی از این تحولات را دلیل بی میلی سجادپور به ادامه کار در سازمان سینمایی خواند.

البته این نخستین بار نیست که کشمکش هایی داخلی بین نهادهای تحت اختیار اصولگرایان و دولت، آقای سجادپور را درگیر می کند؛ پیشتر نیز در مرداد ٩٠ مسائلی، کار وی را به زندان اوین کشانیده بود. حضور علیرضا سجادپور در اوین که با دستگیری پگاه آهنگرانی مصادف بود، ابتدا این گمانه را تقویت کرد که وی در صدد رایزنی برای آزادی این بازیگر جوان است، اما مدتی بعد بانی فیلم نوشت که نیروی انتظامی به دلایل مالی علیه سجادپور که زمانی دبیری جشنواره فیلم پلیس را برعهده داشته اقامه دعوی کرده است. رسانه های وابسته به دولت کمابیش در این مورد سکوت کردند اما جمال شورجه، کارگردان نزدیک به دولت با تایید ضمنی این خبر در جمع خبرنگاران از نیروی انتظامی بابت این اقدام گله کرد و افزود شایعات مطرح در مورد ارتباط این شکایت با دوران همکاری سجادپور با اسفندیار رحیم مشایی در سازمان میراث فرهنگی به هیچ وجه صحت ندارد.

حدس و گمان ها در باب علت استعفای سجادپور کماکان ادامه دارد ، به طوری که در نخستین مصاحبه ای که وی پس از استعفا با شبکه ایران انجام داد، با طیفی از پرسش ها از جمله احتمال کاندیداتوری اش در انتخابات ریاست جمهوری سال آینده و قصدش برای انتقال به صدا و سیما مواجه شد که ضمن رد تمامی این احتمالات، بار دیگر دلیل استعفایش را علاقه به ساخت فیلم عنوان کرد.

این استعفا به هر دلیلی که صورت گرفته باشد، با توجه به در پیش بودن جشنواره فیلم فجر و بحران هایی که سینمای ایران با آنها دست به گریبان است، معادلات بسیاری را در سینمای کشور تغییر خواهد داد.

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.