جدال حوزه هنری و وزارت ارشاد بر سر سینما آزادی

به روز شده:  12:23 گرينويچ - جمعه 04 ژانويه 2013 - 15 دی 1391
سینما آزادی

درگیری حوزه هنری و وزارت ارشاد که سینما آزادی را در شرف تعطیلی کامل قرار داده، با استعفای علیرضا سجادپور از معاونت سازمان سینمایی و بروز نشانه هایی از توافق میان دو طرف اصلی درگیر وارد مرحله تازه ای شده است.

این قائله که با پایین کشیده شدن دو فیلم «زندگی خصوصی» و «گشت ارشاد» از روی پرده سینماهای تحت اختیار حوزه هنری در نوروز سال ٩١ و خودداری این سازمان از اکران ۶ فیلم دیگر به دلیل «ضد ارزشی» بودن آن‌ها آغاز شد، اکنون به یکی از جدی ترین بحران های سینمای پس از انقلاب بدل شده است که در قالب جنگی بر سر کنترل مهم‌ترین و پردرآمدترین سینمای کشور در جریان است.

تحریم چندین فیلم در آستانه اکران از سوی حوزه هنری در ابتدای سال جاری موجب شد شورای صنفی اکران در بیانیه ای اعلام کند که به "دغدغه های ارزشمند" حوزه احترام می گذارد و حوزه باید از این پس صرفا فیلم های «ارزشی» را نمایش بدهد و در همین راستا از آنجا که فیلمی مانند "کلاه قرمزی و بچه ننه" به قدر کافی ارزشی نیست حواله اکران آن به سینماهای حوزه از جمله آزادی داده نخواهد شد.

اعتراض حوزه به محرومیتش از درآمد میلیاردی این فیلم و مذاکرات صورت گرفته در نهایت موجب شد شورای صنفی نمایش به دستور وزیر ارشاد به سینما آزادی اجازه اکران آن را بدهد و توافقاتی نیز صورت گرفت مبنی بر این که حوزه هنری، سینما آزادی را به علت اهمیتی که به لحاظ درآمد و جذابیت برای سینماروهای تهرانی دارد از تحریم های خود مستثنی کند اما اندکی بعد حوزه هنری به گفته طرف مقابل تعهدات خود را زیر پا گذاشت و اعلام کرد سینما آزادی درست مانند تمام سینماهای دیگر تحت اختیار حوزه فیلم هایی «مبتذل و ضد ارزش» را برای «حفظ امنیت روانی خانواده ها» روی پرده نخواهد برد.

"پافشاری حوزه در کنار حمله رسانه هایی مانند خبرگزاری فارس به «همدستی روشنفکران و جریان انحرافی» در سینما ، استنادات مداوم مدیران حوزه هنری به نگرانی‌های مراجع تقلید و علما در مورد بی‌اخلاقی در سینما و بسیج شدن انصار حزب الله نشان از هجمه ای همه جانبه از طرف گروه های اصولگرا به سازمان سینمایی دولت احمدی نژاد داشت."

پافشاری حوزه در کنار حمله رسانه هایی مانند خبرگزاری فارس به «همدستی روشنفکران و جریان انحرافی» در سینما ، استنادات مداوم مدیران حوزه هنری به نگرانی‌های مراجع تقلید و علما در مورد بی‌اخلاقی در سینما و بسیج شدن انصار حزب الله نشان از هجمه ای همه جانبه از طرف گروه های اصولگرا به سازمان سینمایی دولت احمدی نژاد داشت.

با ادامه خودداری سینما آزادی از اکران سلیقه ای فیلم ها شورای صنفی اکران مقابله به مثل کرده اعلام کرد از این پس برای سینما آزادی هیچ حواله اکرانی صادر نخواهد کرد. هرچند قائم مقام حوزه هنری با تظاهر به بی اهمیت بودن این ماجرا یک بار دیگر تاکید کرد که حوزه زیر بار نمایش "فیلم های سخیفی" که موج ساخت آنها از جشنواره سال پیش آغاز شده نخواهد رفت اما ابراز نگرانی مدیریت سینما آزادی از این تحریم و هشدار وی درمورد تعطیلی کامل این سینما نشان داد که چنین محرومیتی برای حوزه هنری چندان نیز ارزان تمام نخواهد شد.

این بار حتی مداخله وزیر ارشاد نیز موثر واقع نشد، زیرا شورای صنفی اکران در مقابل حکم وی برای صدور حواله اکران برای سینما آزادی، اعلام کرد تا وقتی رفتار حوزه تغییر نکند زیر بار این حکم نخواهد رفت.

معاونت سازمان سینمایی، علیرضا سجاد پور نیز از مقاومت شورای صنفی اکران حمایت کرد، اما به فاصله چندروز خبر استعفای وی منتشر شد. هرچند خود وی دلیل استعفایش را بازگشت به "تولید فیلم" اعلام کرد اما خبرگزاری فارس نوشت که در واقع حمایت آقای سجاد پور از نافرمانی شورای صنفی اکران در برابر تصمیم وزارت ارشاد، سید محمد حسینی را به «برکناری» او واداشته است و در صورت ادامه مقاومت شورای صنفی اکران این شورا نیز منحل خواهد شد.

آخرین تحولات نشان می‌دهند که وزارت ارشاد علیرغم مقاومت صنوف سینمایی از جمله کانون پخش کنندگان و شورای اکران در حال دست یافتن به نوعی توافق با حوزه هنری است، زیرا درست پس از استعفای آقای سجاد پور، وزیر ارشاد در مصاحبه ای با خبرگزاری مهر علیرغم رد شایعه انحلال شورای صنفی اکران، ایجاد تغییراتی در آن را محتمل دانست و حوزه هنری را به سبب تعدد سینماهای تحت اختیارش در سراسر کشور در زمینه ی ترکیب اعضای شورای اکران صاحب حق نظر و رای دانست و در مقابل سخنگوی شورای این شورا، حببیب کاوش ضمن سلب مسیولیت از شورای اکران اعلام کرد با اینکه این شورا سینما آزادی را بنا به دستور وزیر از تحریم خارج کرده است، نهادهای صنفی از جمله جامعه صنفی تهیه کنندگان، انجمن سینما داران و کانون پخش کنندگان کماکان با سینما آزادی "مشکلاتی" دارند که برای اکران فیلم در این سینِما باید حل شوند.

پس لرزه انحلال خانه سینما؟

خانه سینما

بحران کنونی که مناقشه بر سر سینما آزادی تنها بخشی از آن است به باور بسیاری ریشه در جریان تعطیلی خانه سینما و اختلافات ناشی از آن دارد.

محمد بهشتی از نخستین مدیران سینمایی پس از انقلاب که سجاد پور در دوران مدیریتش سیاست‌های سینمایی وی و همکارانش را «لیبرال» مآبانه و «غربزده» می خواند، در مصاحبه‌ای ضمن انتقاد از بحران کنونی، دولت احمدی نژاد را مقصر وضعیت امروز سینمای ایران قلمداد کرد و مدیران سینمایی دولت را افرادی «پرمدعا» خواند که تنها دستاوردشان در این دو دوره ایجاد « تفرقه» در میان اصحاب سینما بوده است.

بیانیه اخیر کانون کارگردانان و پیش از آن بیانیه انجمن تهیه کنندگان مستقل نیز علاوه بر آنکه تعدادی از اهالی سینما را به دلیل تلاش برای تسویه حساب های شخصی و منفعت طلبی سرزنش کرده و برخی را متهم به سنگر گرفتن پشت حوزه هنری برای ضربه زدن به ارشاد و بی توجهی به سرنوشت سینما می کنند،‌ اما پیکان اصلی حمله را رو به دولت نشانه می گیرد که با اصرار بر انحلال تشکیلات صنفی خانه سینما،‌ موجبات اختلافات و بحران های فعلی را در سینمای ایران فراهم کرده است.

مدیران سینمایی نیز هرچند به شدت از انحلال خانه سینما دفاع می کنند اما به ارتباط بین بحران فعلی و ماجرای خانه سینما اذعان دارند تا آنجا که جواد شمقدری و علیرضا سجاد پور در مصاحبه‌هایی ادعا کردند که ماجرای حوزه هنری در واقع به «اتاق فکر»ی مربوط می شود که متشکل از مدیران اسبق خانه سینماست و الا این تغییر یک شبه در سیاست های حوزه هنری که تا پیش از بالا گرفتن قائله اکران نوروزی سخت به دنبال به دست آوردن سرگروهی فیلم "گشت ارشاد" بوده است نمی‌تواند ربطی به دغدغه های انقلابی مدیران این سازمان داشته باشد.

هرچند در مهرماه امسال برخی از مدیران سابق خانه سینما ـ که اکنون در حوزه هنری مشغول به کار هستند ـ از جمله محمدمهدی عسگرپور و رضا میرکریمی در جلسه ای با کارگردانان شش فیلم تحریمی در صدد چاره جویی برآمدند، اما ظاهراً این جلسه نیز نتوانست کمکی به حل اختلافات حوزه و وزارت ارشاد بکند.

نابودی قریب الوقوع سینمای مستقل

"عبدالرضا کاهانی، کارگردان "بی خود و بی جهت" یکی از فیلم های تحریمی حوزه با انتقاد از قربانی شدن سینمای مستقل و غیر حکومتی در این دعوا در مصاحبه ای گفت: "عده ای در حوزه هنری می خواهند به وزارت ارشاد ثابت کنند که از آنها مسلمان ترند و به عکس" اما "در این رقابت مسلمانی ... نفعی وجود دارد و بوی پول می آید.""

قربانی اصلی تمام منازعات جاری به باور بسیاری سینمای مستقل و بخش خصوصی خواهد بود زیرا تهیه کنندگان آثار سینمایی که با سرمایه های دولتی یا «بیت المال» ساخته می شوند معمولا چندان نگران میزان فروش فیلم‌هایشان نیستند. شاهد این مدعی اختصاص مبلغ ۲۸ میلیارد تومان از بودجه سال جاری توسط مجلس برای ساخت آثار سینمایی «فاخر»ی است که به گفته نمایندگان مجلس و مدیران سینمایی در مورد آنها بحث بازگشت سرمایه مطرح نیست و هدف صرفا "فرهنگ سازی" است .

عبدالرضا کاهانی، کارگردان "بی خود و بی جهت" یکی از فیلم های تحریمی حوزه با انتقاد از قربانی شدن سینمای مستقل و غیر حکومتی در این دعوا در مصاحبه ای گفت: "عده ای در حوزه هنری می خواهند به وزارت ارشاد ثابت کنند که از آنها مسلمان ترند و به عکس" اما "در این رقابت مسلمانی ... نفعی وجود دارد و بوی پول می آید."

هرچند اکران چند فیلم از لیست "تحریمی ها" در سینماهایی به جز سینماهای حوزه هنری نشان داده که این فیلم ها از استقبال بسیار چشمگیرتری نسبت به فیلم های مورد تایید حوزه برخوردار می شوند (فیلم "من مادر هستم" علیرغم تمام جنجال ها بیش از یک میلیارد تومان فروش داشت) و علیرغم اینکه این موضوع برای سینمای در آستانه ورشکستگی ایران غنیمتی است، اما در آمد این چند فیلم به گفته غلامرضا موسوی، تهیه کننده «من مادر هستم» تنها می تواند «مسکنی» برای سینمای مریض احوال ایران باشد و به هیچ وجه حلال مشکلات آن نخواهد بود.

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.