نغمه‌های راویان رفته از یاد؛ نگاهی به آلبوم گنج بادآورد

به روز شده:  11:25 گرينويچ - جمعه 08 فوريه 2013 - 20 بهمن 1391

همکاری با گروه بانوان حنانه و چند کنسرت در جشنواره موسیقی فجر و اجراهایی در پاریس و چند شهر آلمان از جمله فعالیت های یسنا در سالهای اخیر است

یادگار از گنج بادآور برایم سکه‌ای مانده‌ست

هفت دریا را نشانی چکه‌ای مانده‌ست...

شعر بالا از اخوان ثالث یکی از قطعه‌هایی است که یسنا خواننده جوان موسیقی اصیل ایرانی در آلبوم گنج باد آورد اجرا کرده است. هفت آهنگ با طعم و بوی ترانه‌های میهنی در این آلبوم ساخته‌ خود یسنا است و پاشا هنجنی نوازنده‌ نی و تنبک آن‌ها را برای ارکستر تنظیم کرده است.

دو آهنگ دیگر مجموعه «داد دل» از ساخته‌های جواد بدیع‌زاده و یک آهنگ کردی قدیمی به نام مهتاب را سینا جهان‌آبادی، نوازنده‌ کمانچه، تنظیم کرده است.

یسنا که نام خود را از اوستا گرفته با نخستین آلبومش نوید هوایی تازه در موسیقی سنتی سال‌های اخیر ایران می‌دهد. او درس‌های مقدماتی و شناخت دستگاه‌ها و گوشه‌های موسیقی ایرانی را از استادانی چون حسن کسایی، نوازنده نامدار نی، و ردیف‌های آواز را از پریسا و محسن کرامتی فراگرفته و در کارنامه اش سابقه‌ همکاری با گروه بانوان حنانه و چند کنسرت در جشنواره موسیقی فجر و اجراهایی در پاریس و شهرهای مختلف آلمان دارد.

از باربد تا امروز

گنج بادآورد نام یکی از سی لحن باربد بر اساس شمارش روزهای ماه است که در متون و فرهنگ‌های قدیمی فارسی از آن به نام لحن شانزدهم یاد شده است.

شعرها از سروده‌های متقدمان و شاعران معاصر انتخاب شده است

داستان آن حکایت محموله‌ ارزشمندی‌ است که در کشتی رومیان به هنگام جنگ با ایرانیان بر اثر توفان و بادهای مخالف وارد آب‌های زیر سلطه‌ امپراتوری ساسانی شد و در نهایت سر از خزانه‌ خسروپرویز، پادشاه وقت ایران، درآورد.

مهدی اخوان ثالث شاعر معاصر بر اساس این داستان و الهام از میراث موسیقایی و ادبی آن در منظومه‌‌های خسرو شیرین نظامی، و شیرین و خسرو امیر خسرو دهلوی قطعه‌ای سروده که حکایت از شکوه گذشته و دریغ بر فراز و فرودهای تاریخ دارد.

بر اساس این داستان یسنا بلندترین قطعه مجموعه نه گانه خود را با تلفیق شعر اخوان و ابیاتی از ساقی‌نامه‌ حافظ در سه پرده و یک پیشدرآمد پرشور ساخته است. حال و هوای این قطعه با شعر اخوان، بیت‌های حافظ و بازگشت دوباره به شعر اخوان سوگواره‌ای تغزلی و در همان حال حماسی و برانگیزنده است.

آهنگ‌های دیگر مجموعه همه کمابیش همین حال و هوا را دارند

خواننده آهنگساز

یسنا برای اغلب خوانده‌هایش خود آهنگ گذاشته است. از این نظر از عناصر سه‌گانه‌ شعر و موسیقی و آواز تنها شعر را از دیگران وام می‌گیرد.

در انتخاب شعرها از سروده‌های متقدمان و شاعران معاصر به یکسان استفاده کرده و ملاک انتخاب را براساس قطعه‌های نه‌گانه‌ مجموعه‌ی گنج بادآورد می‌توان به ترتیب در جنبه‌های حماسی، تغزلی و عاشقانه اشعار جست.

در قطعه‌‌های «ایوان مداین» و «این نیز بگذرد» بر اساس قصیده خاقانی و سروده‌ای از سیف فرغانی شاعر دوران مغول که در سال‌های اخیر محبوبیت تاز‌ه‌ای میان اهل شعر و ادب یافته، یسنا فرازهای برانگیزنده ای را با امکانات صدایش فراهم می‌کند.

یسنا شناخت دستگاه‌ها و گوشه‌های موسیقی ایرانی را از استادانی چون حسن کسایی، نوازنده نی، فراگرفته است

رنگ‌آمیزی ارکستر در تقابل سازهای سنتی مثل سنتور، تار و کمانچه و نی، و ساز قدیمی بربط، با زنگ زورخانه و ضرب‌های پهلوانی دف و دمام و دهل بر جنبه حماسی قطعات می افزاید. چنین موقعیت‌هایی در قطعه سرودین، آتش تابناک، با صدای گرم خواننده به اوج می‌رسد و به ابیات برگزیده‌ ساقی‌نامه‌ حافظ رنگ و بوی شاهنامه‌ دیگری می‌دهد.

مهر میهن و یاد باران

«ایران زمین» نام یکی دیگر از قطعه‌های مجموعه گنج بادآورد است. شعر این قطعه که آهنگ زیبایی دارد از یکی از نظیر‌گویان شاهنامه در دوران معاصر است و برخی آن را به خاطر استحکام و قوت قافیه هایش به اشتباه سروده فردوسی می پندارند، در حالی که در مفاهیم مهین پرستانه به راه اغراق می رود و در اندازه دیگر شعرهای مجموعه که با دقت و وسواس انتخاب شده‌اند نیست.

اما لطیف‌ترین قطعه گنج‌بادآورد به سروده‌ مشهور و تحسین‌شده گلچین گیلانی اختصاص دارد. «باز باران با ترانه»، سرودی‌ عاشقانه در ستایش زیبایی طبیعت و ادای دینی به خاطره‌های ناب و شیرین شاعر از زادگاهش به دوران کودکی‌ در شمال ایران است.

مجموعه‌ گنج باد آورد را آموزشگاه موسیقی سارنگ در مونترال با همکاری موسسه فرهنگی زاگرس منتشر کرده است. لوح فشرده این اثر از طراحی خوب جلد، کیفیت ضبط و تزیین دفترچه ضمیمه با حروف پهلوی به خط آزاده احسانی برخوردار است.

تنها کاستی آن شاید کمبود شرحی در مورد آهنگ‌ها و احوال اعضای گروه و خواننده است، آن هم در شرایطی که نام‌ یک یک همکاران به دو زبان فارسی و پهلوی خوشنویسی شده است

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.