ماما لورا و پاتوقش؛ کلوپ بلوز در گفتگو با رامین نیامی، مستندساز

Image caption در پاتوق ماما لورا برخی از بزرگترین بلوزنوازان و خوانندگان اجرا می کردند

قصه های ناشنیده ای از هنرمندانی که بیشتر عمر خود را وقف موسیقی بلوز کرده اند و خاطرات آنها از "ماما لورا"، صاحب یک کلوپ افسانه ای بلوز، سوژه مستند ۹۰ دقیقه ای رامین نیامی است که به تازگی جایزه بهترین فیلم مستند جشنواره سینمایی پان افریکن لس آنجلس را به دست آورده است.

لورا می گروس معروف به «ماما لورا»، پس از قتل شوهرش در یک دزدی مسلحانه درسال ۱۹۵۷، با آرزوی بازکردن یک کلوپ بلوز، میسی سی پی را به قصد لس آنجلس ترک کرد.

او در روزهای اولی که در خیابان های خشن پایین شهر لس آنجلس، غریب بود، کوچه سنترال در جنوبی ترین ضلع محله سیاهپوست نشین ساوت سنترال را برای این پاتوق تازه که بعدها آن را «بیبز اند ریکیز این» (Babe's and Ricky's Inn) خواند انتخاب کرد.

با آغاز کار کلوپ، ماما لورا شب ها را روی تشکی که روی میز بیلیارد پهن می کرد، به صبح می رساند- درحالی که تفنگش را به سوی در نشانه گرفته بود.

او از آن پس به مدت ۵۰ سال بلوزنوازانی از هر نژاد و جنسیت با هر سن و سال را زیر یک سقف در مکانی که در آن فقط یک چیز اهمیت داشت، گرد هم جمع کرد: «بلوز و دیگر هیچ.»

Image caption ماما لورا صاحب یکی از معروف ترین کلوپ های بلوز جهان شد

کم کم سرو صدای این کلوپ، بین عاشقان بلوز تا خود می سی سی پی هم رسید و نوازندگان گمنام از ایالت های مختلف به سوی این کلوپ کشیده شدند.

در فیلم از قول یکی از آنها می شنویم: «آن شب وقتی گیتار به دست از اتوبوس دالاس پیاده شدم دیدم لیموزینی جلوی در محقر کلوپ ایستاد و یک عده دختر و پسر پولدار سفیدپوست از آن پیاده شدند. آن ها چندبار با ترس و وحشت به اطراف خود نگاه کردند و بعد به سرعت به داخل کلوپ پریدند.»

ماما لورا در همین محله ناامن، فضایی ایجاد کرد تا بزرگانی، از بی بی کینگ تا اریک کلاپتون، جانی لی هوکر، آلبرت کینگ و دیگران بتوانند در آن به خلق موسیقی و بداهه نوازی بپردازند. از سوی دیگر نورسیده های بلوز هم توانستند روی همان صحنه، گاه حتی در کنار همین موسیقی دان های برجسته به اجرای موسیقی بپردازند.

ماما لورا نقش مربی و منتقد هنری دلسوز بلوزی را که در کلوپ او نواخته می شد هم بر عهده داشت. معلمی که جاذبه و شخصیت پرقدرت او دلیل اصلی موفقیت این قدیمی ترین و معروف ترین کلوپ بلوز به شمار می رود.

در مستند رامین نیامی، تماشاگر شاهد اجرای آثاری است که برخی از مطرح ترین و ماهرترین نوازندگان گیتار و دیگر هنرمندان بلوز به طور فی البداهه می نوازند.

Image caption از راست: بهروز ارشادی (تهیه کننده) و رامین نیامی (کارگردان)

گنجینه پنهانی

رامین نیامی فیلمساز ساکن هالیوود چند سال پیش به همراه دوستی که نماینده شرکت تولید موسیقی ای اند آر بود به کلوپ "بیبز اند ریکیز" رفت: «دوستم به من گفت این یک گنجینه پنهانی شهر لس آنجلس است. یک انجمن مخفی سری نگاه داشته شده.»

«دوستم می گفت هرچند همه عمر گیتار نواخته و موزیسین خوبی هم به شمار می رود اما هرگز جرات نمی کند روی صحنه "بیبز اند ریکیز| قدم بگذارد. همین حرف او انگیزه من برای ساختن این فیلم شد.»

رامین نیامی می گوید: «آن شب به محض ورود به کلوپ، زن هشتاد و چندساله ای به من خوشامد گفت که فهمیدم همان ماما لوراست. او یک کلاه بزرگ لبه دار به سر و لبخندی بر لب داشت و کلوپ تماما تحت فرمان او بود.»

ماما لورا به هنرمندان نوپای بلوز، آن هایی که بی خانمان و گرسنه بودند غذا و جای خواب می داد و به این صورت از همان آغاز کار هنرمندانی از نژادهای مختلف را به کلوپ جذب کرد.

Image caption برنده جایزه بهترین فیلم مستند جشنواره سینمایی پان افریکن لس آنجلس

آقای نیامی می گوید: «آن شب شاهد اجراهای بلوزنوازان زن و مرد از ملیت های مختلف بودم. توی جمعیتی که آنجا نشسته بودند هم از هر نژاد و ملیت و سن و سالی دیده می شد.»

رامین نیامی که پیش از این تهیه کننده چند فیلم سینمایی از جمله پاریس، شیرین عاشق می شود و منهتن با شمارش اعداد به کارگردانی امیر نادری بوده است، می گوید: «همان شب فکر ساختن مستندی درباره این کلوپ، مکانی که اریک کلاپتون، بی بی کینگ و آلبرت کالینز در آن برای دل خودشان نواخته اند به سرم افتاد. بعدها دوست هنرمندم بهروز ارشادی در تهیه فیلم قدم پیش گذاشت و ما کار را شروع کردیم.»

بهروز ارشادی، موزیسین و عکاس ساکن لس آنجلس، می گوید: «ما از دوران نوجوانی در ایران عاشق موسیقی بلوز بودیم و در آن زمان هنرمندان زیادی داشتیم که در این رشته کار می کردند. اما موقع فیلمبرداری همه می پرسیدند مگر ایرانیان هم موسیقی بلوز را می شناسند؟ در همین برخوردها آن ها به شوخی نام برادران بلوز را روی ما گذاشتند.»

در فیلم، خاطرات نوازندگان برجسته ای چون گیتارشورتی، دیکون جونز و ساوت ساید اسلیم در کنار بخش هایی از داستان شگفت آور زندگی ماما لورا بازگو می شود:«سه ساله بودم که نواختن رو شروع کردم»، «سیزده ساله بودم که ترومپتم را با کیبورد عوض کردم.»

گاه ماجراهای غم انگیزی ازشرایط دردآور زندگی نیز از لابلای این خاطرات بیرون می زند: «این گیتار را پدرم آخرین باری که او را دیدم به من داد.»

در پایان فیلم گفتگوی کوتاهی هم با ماما لورا که واپسین روزهای حیات را می گذراند انجام شده است. رامین نیامی می گوید: « مدتی بعد از شروع فیلمبرداری، ماما لورا مریض شد و چند ماه بعد از آن هم درگذشت. در سال ۲۰۱۰ درهای کلوب برای همیشه بسته شد. در حقیقت طرح اولیه ما با مرگ ماما لورا تغییر جهت داد و تدوین فیلم اهمیت بیشتری پیدا کرد. انتخاب ۹۰ دقیقه فیلم جالب توجه از بین صدها ساعت فیلمی که در دست داشتیم واقعا چالش آمیز بود.»

در مستند «بیبز اند ریکیز این»، موسیقی بلوز جریان دارد و همه چیز را تحت الشعاع قرار می دهد.

با این همه آقای نیامی می گوید فیلم او تنها برای هواداران موسیقی بلوز ساخته نشده است: «من کوشیده ام ضمن معرفی این کلوپ با حفظ عوامل مثبت و شادی آور آن، فیلم را برای هر تماشاگری جذاب و قابل تماشا کنم.»