جانگو در چین هم آزاد شد

«جانگو آزاد شده»، آخرین فیلم کوئنتین تارانتینو بالاخره در چین هم آزاد شد و روی پرده سینماهای این کشور به نمایش درآمد.

نمایش این فیلم که در آخرین مراسم اسکار دو جایزه را نصیب خود کرده است از روز ۱۴ می (۲۴ اردیبهشت) در کشور چین از سر گرفته شد. یک ماه پیش نمایش «جانگو آزاد شده» به دلیل «مشکلات تکنیکی» در چین متوقف شده بود.

با این حال به نظر می‌رسد «مشکلات تکنیکی» تنها دلیل توقف این فیلم نبود چنانکه یکی از مدیران سینه‌پلکس سینما در چین گفته است: «نسخه جدید فیلم یک دقیقه کوتاهتر از نسخه پیشین است.»

به گمان این مدیر سینمایی یکی از صحنه‌هایی که دارای تصاویر برهنگی است از فیلم حذف شده باشد. در ماه آوریل زمانی که نمایش فیلم در چین متوقف شد حدس و گمان‌هایی درباره ناهماهنگی این فیلم با قوانین سانسور در این کشور به گوش می‌رسید.

Image caption نسخه جدید فیلم جانگو آزاده شده، به گفته دست آندرکاران یک دقیقه کوتاهتر از نسخه پیشین است

این فیلم اولین اثری است که از تارانتینو در چین به نمایش درمی آید. با نمایش اثری از این کارگردان که دارای ویژگی‌های خاص سینمای او در خشونت بی‌پرده است، جنبه دیگری از سانسور در فضای فرهنگی چین آشکار شد.

داستان فیلم در سال‌های نزدیک به جنگ داخلی در آمریکا می‌گذرد که یک برده آزاد شده به اسم جانگو با بازی جیمی فاکس به دنبال به دست آوردن آزادی همسرش است.

ژانگ میائو، مدیر اجرایی کمپانی سونی که تولید این فیلم را بر عهده داشت اعلام کرد تغییرات اعمال شده در فیلم شامل «تغییر رنگ خون به رنگ‌های تیره‌تر» و «پایین آوردن میزان فوران‌های خون» بوده است. بنا به اعلام کمپانی سونی تمام این تغییرات با توافق کارگران فیلم انجام شده است.

مامور ۰۰۷ در چین

Image caption صحنه‌های دیگری که از اسکای فال در نمایش عمومی در چین حذف شده بود مربوط به ضد قهرمان فیلم در اشاره به تحمل شکنجه در چین می‌شد

جانگو تنها فیلمی نیست که در نمایش عمومی در کشور چین دچار سانسور می‌‌شود. مدتی کوتاه پیش از نمایش این فیلم، آخرین ساخته از مجموعه جیمز باند نیز با سانسور در این کشور به نمایش درآمد.

اسکای‌فال که در سالن‌های سینمای اروپا هم با اقبال مخاطبان و هم با تحسین منتقدان همراه بود در چین ابتدا ناچار شد چند ماهی را در انتظار بماند تا پرفروش‌های چینی به نمایش دربیایند. وقتی هم که نوبت به نمایش این فیلم رسید، بخش‌هایی از آن گرفتار قیچی سانسور شدند.

بیست و سومین فیلم از مجموعه جمیز باند با حذف کامل صحنه‌ای که رویارویی یک آدم‌کش حرفه‌ای فرانسوی را با یک مامور اطلاعات چینی در آسانسور نشان می‌داد در کشور چین به نمایش درآمد.

صحنه‌های دیگری نیز از این فیلم در نمایش عمومی در کشور چین حذف شده بود که شامل حذف دیالوگ‌های مربوط به ضد قهرمان فیلم با بازی خاویر باردم در اشاره به تحمل شکنجه در چین می‌شدند.

این نمونه‌ها در چین تازگی ندارند و در سال‌های اخیر همواره نمایش فیلم‌های خارجی در این کشور با سانسورهایی همراه بوده است که به منظور تطبیق این آثار با قوانین فرهنگی موجود در این کشور صورت می‌گیرد. یکی دیگر از این نمونه‌ها به سانسور بخش‌هایی از مجموعه دزدان دریایی کارائیب مربوط می‌شود.

سانسور فرهنگی

سانسور در سینما در واقع اعمال سانسور در یکی از پرمخاطب‌ترین بخش‌های فرهنگی جامعه چین به شمار می‌رود اما سینما تنها بخشی نیست که شامل سانسور می‌شود.

با وجود آنکه ۳۷ سال از پایان انقلاب فرهنگی در چین می‌گذرد اما همچنان فضای فرهنگی این کشور تحت تاثیر کنترل‌های دولتی قرار دارد و در عرصه‌های مختلف کتاب، موسیقی و هنرهای تجسمی محدودیت‌های دولتی بر هنرمندان اعمال می‌شود.

باب دیلن، خواننده پرآوازه دهه ۱۹۶۰، دو سال پیش وقتی تصمیم گرفت در چین کنسرت برگزار کند، با جنبه‌ای از این سانسور مواجه شد. او عنوان کرد که سه ماه پیش از اجرای کنسرتش در شانگهای و پکن، مقامات چین از او خواستند تا فهرست آهنگ‌هایی را در اختیار آنان بگذارد که قصد اجرایشان را و او هم به این درخواست پاسخ مثبت داد.

این خواننده که حالا از شور و شر دوران جوانی و آهنگ‌های ضد جنگ سال‌های دور خود فاصله گرفته است در زمان اجرای این کنسرت از سوی روزنامه‌ نیویورک تایمز متهم شد که برای اجرای کنسرت در چین دست به معامله با مقامات فرهنگی کشور زده و هیچ یک از آهنگ‌های اعتراضی خود را اجرا نکرده است.

مردی که مالیات نداد

روز سوم آوریل سال ۲۰۱۱ زمانی که «آی وی وی» قصد داشت از فرودگاه پکن به سمت هنگ کنگ پرواز کند، دستگیر شد. او همراه با ۵۰ مامور پلیس به دفتر کارش در شهر بازگردانده شد و لپ‌تاپ‌ها و کامپیوترهایش توقیف شدند. آی وی وی ۸۱ روز را در زندان به سر برد.

آی وی وی یکی از مشهورترین هنرمندان چینی است که با سیاست‌های دولتی این کشور مقابله می‌کند و با توجه به شهرت جهانی‌اش همیشه برای مقامات کشورش دردسر‌ساز است. او در اکتبر سال ۲۰۱۱ از سوی مجله آرت ریویو در فهرست ۱۰۰ هنرمند قدرتمند جهان، مقام اول را به دست آورد.

او که در نوشته‌ها و آثار مفهومی خود همواره به نقد حکومت چین می‌پردازد پس از آزادی از زندان به نپرداختن مالیات متهم شد. اما افراد نزدیک به او عنوان کردند که دستگیری و اتهامات مطرح شده بخشی از نقشه دولت چین برای ساکت کردن اعتراض‌های این هنرمند سرشناس بود.

هر چند تجربه این دوره زندان برای آی وی وی بسیار دشوار بود و به گفته خودش، در تمام ساعات شبانه روز دو نگهبان با فاصله اندکی از او حضور داشتند و از او می‌خواستند که حتی در هنگام خواب دست‌هایش رو پتو باشد اما نتیجه هنری این بازداشت، که یک نمایش بود، با اقبال مواجه شد.

ماه گذشته در سالن نمایش همپ‌استید در شهر لندن نمایشی با عنوان «بازداشت آی وی وی» به روی صحنه رفت که به روایت ماجرای ۸۱ روز بازداشت این هنرمند می‌پرداخت. این نمایش با نقدهای مثبت منتقدان روبرو شد.

مرد مرتد و سانسور چینی

Image caption سلمان رشدی یکی از افرادی است که در سال‌های اخیر به بررسی سانسور در کشور چین پرداخته است

سلمان رشدی، نویسنده‌ای که با نوشتن کتاب «بچه‌های نیمه‌شب» در سال ۱۹۸۱ به شهرت جهانی رسید و با نوشتن کتاب «آیات شیطانی» در سال ۱۹۸۹ به اتهام ارتداد، با فتوای آیت‌الله خمینی مواجه شد که قتل او را جایز می دانست، یکی از افرادی است که در سال‌های اخیر به بررسی سانسور در کشور چین پرداخته است.

رشدی با انجمن بین‌المللی پن درباره گزارشی مربوط به سانسور در چین به همکاری پرداخت و در ابتدای ماه جاری میلادی به ارائه آن پرداخت. به گفته او سیاستمداران و نویسندگان هر دو به دنبال شکل دادن به نگاه جامعه هستند اما حکومت‌های خودکامه تلاش می‌کنند دیگر شکل‌های این نگاه را از بین ببرند.

او در گفت‌وگویی که در وب‌سایت آتلانتیک منتشر شد درباره انتقادهایی که پیش از این از «مو یان» برنده چینی نوبل ادبیات کرده بود، گفت: «من فکر می‌کنم، نویسنده‌ها نباید به یک گوشه رانده شوند یا آنها را مجبور کرد که موضع سیاسی بگیرند. اما انتقاد از مو یان به این دلیل نبود که او با سانسور مبارزه نکرد بلکه به این دلیل بود که او از مسیر خود در مقابله با آن خارج شد.»

این نویسنده همچنین درباره شیوه‌های مقابله با سانسور در کشور چین عنوان کرد:« یکی از نکاتی که در گزارش ما به آن پرداخته شده این است که هم اکنون ابزارهای بیشتری برای مقابله با سانسور وجود دارد که به استفاده از رسانه‌های نوین مربوط می‌شود. در چین شاهد رشد گسترده تلاش مردم برای بیان عقایدشان با استفاده از این رسانه‌ها هستیم.»

بر اساس گفته‌های سلمان رشدی در سال‌های اخیر در کشور چین گرایش قابل توجهی به انتشار آثاری دیده می‌شود که مورد تایید حکومت نیستند. این آثار ابتدا از سوی ناشران مستقل چاپ و سپس در صفحه‌های اینترنت به شکل گسترده توزیع می‌شوند.