لاک‌پشت پرنده، تلاشی برای بالا بردن سواد خواندن کودکان ایرانی

در رده‌بندی جهانی دانش‌آموزان کشورهای مختلف بر اساس سواد خواندن، ایران یکی از پایین‌ترین رتبه‌ها را دارد. یعنی دانش‌آموز معمولی مقطع ابتدایی در ایران در خواندن متن‌های فارسی مشکل دارد. مشکلی که نتیجه‌اش می‌شود دشواری خواندن درس‌ها و فهمیدن آن‌ها، و در یک کلام کمتر یاد گرفتن در مدرسه.

یکی از جواب‌داده‌ترین راه‌حل‌های این مشکل، تشویق بچه‌ها به خواندن بیشتر و بیشتر است تا خواندن متن فارسی برایشان راحت‌تر شود. اما معمولا کتاب‌های درسی این قدر برای بچه‌ها کشش ندارند که بارها به سراغشان بروند. این‌جاست که کتاب‌های غیردرسی جذاب نقشی اساسی در فرایند آموزش بازی می‌کنند.

همین مسئله یکی از انگیزه‌هایی بوده که باعث شده تعدادی از نویسندگان و منتقدان ادبیات کودک و نوجوانان دنبال راهی جدید برای بیشتر کردن مخاطبان کتاب‌های کودک و نوجوان باشند. راهی که به نظر آنها رسید این بود که در فاصله‌های زمانی معین کتاب‌های کودک و نوجوان را داوری کنند و کتاب‌های برگزیده از نظر خود را اعلام کنند.

گرچه شورای کتاب کودک حدود ۵۰ سال است مشابه این کار را با ارائه فهرست‌های کتاب‌های مناسب برای کودکان انجام می‌دهد، اما این نویسندگان و منتقدان جوان قصد داشتند یک قدم فراتر از صرف معرفی کتاب‌های خوب بروند و فضایی واقعی را هم برای شناساندن این کتاب‌ها به مخاطبان ایجاد کنند.

Image caption احمد پوری بخشی از شعرهای کتابش را برای کودکان حاضر خواند. عکس از صفحه فیسبوک جشن لاک پشت پرنده

به این ترتیب از سال ۱۳۹۰ این فهرست که نام آن را فهرست لاک‌پشت پرنده گذاشته بودند ابتدا در قالب فصلنامه‌ای به نام "پژوهشنامه ادبیات کودک و نوجوان" منتشر شد و بعد از مدتی جشن سالانه لاک‌پشت پرنده برای معرفی کتاب‌های برگزیده و همین‌طور خواندن بخش‌هایی از کتاب‌ها و آشنایی کودکان و نوجوانان با نویسنده‌های برگزیده برگزار شد.

روال کار به این صورت است که هر کدام از داوران به کتاب‌های برگزیده‌شان یک لاک‌پشت پرنده می‌دهند و در نهایت هر کتابی که بین ۴ تا ۶ لاک‌پشت پرنده به دست آورده باشد به فهرست کتاب‌های برگزیده راه پیدا می‌کند.

در سال ۱۳۹۲ و در جهت ارتباط مستقیم بیشتر نویسندگان با مخاطبان، متولیان این جشن تصمیم گرفتند آن را ماهانه برگزار کنند. به همین منظور اولین جلسه تابستانی آنها در پایان تیر ماه و دومین آن در هفته پایانی مرداد ماه در فروشگاه مرکزی شهر کتاب تهران برگزار شد.

برگزیدگان امسال

در جشن مرداد ماه لاک‌پشت پرنده که به کتاب‌های خردسال و کودک اختصاص داشت، هشت کتابی که بیش از چهار لاک‌پشت پرنده گرفته بودند معرفی شدند: بابای من با سس خوشمزه است (نوشته نوید سیدعلی‌اکبر)، گورخر در قفس (ترجمه احمد پوری)، نامه‌های فلیکس (ترجمه محبوبه نجف‌خانی)، دنیای دوست‌داشتنی من (ترجمه شقایق خوش‌نشین)، دنیای شما چه رنگی است؟ (ترجمه مهرک میراب‌زاده)، فریاد یوزپنگ (نوشته علی گلشن)، راز (ترجمه مرجان حجازی‌فر) و گرگ در قفسه لباس (نوشته نیره تقوی).

در این جشن احمد پوری بخشی از شعرهای کتابش و نوید سیدعلی‌اکبر و نیره تقوی داستان‌هایشان را برای کودکان حاضر خواندند.

علی‌اصغر سیدآبادی، از داوران لاک‌پشت پرنده هم درباره ایده برگزاری جشن برای معرفی این فهرست گفت: "به این نتیجه رسیدیم تا زمانی که این کار به طور مستقیم با مخاطبان گره نخورد، به جایی نخواهد رسید. و شرط موفقیت این کار همراهی کتابفروشی‌هاست و مهم‌تر از همه کتابفروشی‌ها همین جایی است که امروز جمع شده‌ایم یعنی شهر کتاب."

علی‌اصغر سیدآبادی با اشاره به معضل پایین بودن سواد خواندن در ایران، این مشکل را مانع اصلی کسب علوم مختلف توسط بچه‌های ایرانی و عامل اصلی افت تحصیلی و ضعف آنان در همه رشته‌های علمی دانست.

این نویسندگان و منتقدان کتاب کودک مثل خیلی دیگر از فعالان فرهنگی و هنری که در هشت سال دولت محمود احمدی‌نژاد بیشتر از پیش از محدودیت‌ها گلایه داشتند امیدوارند فضای مثبت به وجود آمده در میان طبقه متوسط بعد از پیروزی حسن روحانی در انتخابات ریاست‌جمهوری رونق را به حرفه آنان برگرداند. اتفاقی که در مقیاسی احتمالا بزرگ‌تر در فاصله سال‌های ۷۶ تا ۷۹ و بعد از پیروزی محمد خاتمی افتاد.

مطالب مرتبط