افتتاح جشنواره ونیز؛ جاذبه ای که رها نمی کند

هفتادمین دوره جشنواره فیلم ونیز که قدیمی ترین جشنواره سینمایی جهان محسوب می شود، شامگاه چهارشنبه بیست و هشتم اوت با نمایش فیلم جاذبه ساخته آلفونسو کوارون با حضور ستاره های فیلم، جرج کلونی و ساندرا بولاک بر فرش های قرمز جزیره لیدو در ونیز افتتاح شد.

«جاذبه»ای که رها نمی کند

آلفونسو کوارون یکی از سه "آمیگو" سینمای مکزیک (به همراه گیلرمو دل تورو و آلخاندرو گونزالس ایناریتو) با فیلم های ساده و کم خرج(نظیر «و مادر تو هم») در مکزیک کارش را آغاز کرد و امروز با تولید پر سر وصدایی از هالیوود با دو ستاره مشهور، تماشاگران جشنواره ونیز را میخکوب کرد.

کوارون در واقع چالش بزرگی را برگزیده است: ساختن فیلمی که نود و پنج درصد آن در فضا می گذرد، با دو شخصیت که در نیمه فیلم یکی از آنها هم از چرخه خارج می شود و تنها می ماند زنی عمدتا با لباس فضانوردی در خلا که درگیر مبارزه ای سخت برای ادامه زندگی است.

کوارون هوشمندانه از مرز باریکی عبور می کند و موفق می شود در زمانی نسبتا کوتاه تماشاگر را به راحتی با خود همراه کند. اگر فیلم زمان طولانی‌تری داشت، به دلیل محدودیت فضا و لوکیشن می توانست خسته کننده شود، اما کوارون در زمان یک ساعت و نیمه خود با جزئیاتی حساب شده و تصاویری البته چشم نواز، تماشاگر را لحظه ای رها نمی کند.

در عین حال تلاش برای پرهیز از احساسی شدن (بجز یکی دو صحنه کوتاه) راه را برای دقیق تر شدن در رابطه انسانی و رفتن به لایه های عمیق تر باز می گذارد.

رابطه کلونی و بولاک به مساله اصلی فیلم بدل می شود؛ عشقی که هیچ گاه به زبان نمی آید و تنها در چند دیالوگ ساده درباره رنگ چشم بولاک خلاصه می شود. از سویی نام مردانه داشتن بولاک(رایان) بخش دیگری از لایه فیلم درباره زن و مرد و رابطه آنها و نوع نگاه کلیشه ای به زن به عنوان موجودی ضعیف باز می گذارد.

فیلم البته در نهایت کفه را به سمت ستایش از رابطه زن و مرد و عشق سنگین نگه می دارد: زمانی که بولاک در اوج نومیدی در انتظار مرگ است، دیدار او در رویا با کلونی راه نجات را به او نشان می دهد.

سینمای ایران

حضور سینمای ایران در جشنواره امسال تنها محدود به یک فیلم در بخش "افق ها" است. این بخش در واقع معادل بخش "نوعی نگاه" در جشنواره کن است، که در آن فیلم هایی که به دلایلی به بخش مسابقه اصلی راه نیافته اند، اما ارزش های تازه‌ای را در سینما سراغ کرده اند، در این بخش گنجانده می شوند.

فیلم ایرانی این بخش که در آخرین روزهای جشنواره به نمایش در می آید، "ماهی و گربه" ساخته شهرام مکری با بازی بابک کریمی و سعید ابراهیمی فر است.

مکری که با فیلم کوتاه سنجاقک ایده ناب و فیلم خوش ساختی را عرضه کرد، در فیلم بلندش، "اشکان و انگشتر متبرک و چند داستان دیگر" هم حرف های زیادی برای گفتن داشت. این بار در یک فیلم غریب که تمام داستان ۱۳۴ دقیقه ای آن ظاهرا در یک نما با فیلمبرداری محمود کلاری می گذرد، قصه پیچیده واقعی ای را در جنگل های شمال ایران روایت می کند.

کیارستمی، نادری و شیرین نشاط

اما جشنواره ونیز در هفتادمین دوره‌اش از فیلمسازان شناخته شده مختلفی از سراسر جهان خواسته است که فیلم کوتاهی برای جشنواره بسازند و مجموعه آنها که به رقم هفتاد رسیده است، در یک سانس به نمایش در می آید.

از فیلمسازان ایرانی، از عباس کیارستمی، امیر نادری و شیرین نشاط خواسته شده است که برای این مجموعه فیلمی بسازند.

نادری و نشاط در سال های اخیر چندین بار در جشنواره ونیز شرکت کرده اند.

نام های آشنا و شیر طلا

تری گیلیام و استیون فریزر دو فیلمساز صاحب نامی هستند که تنور بخش مسابقه را داغ کرده اند. نظریه صفر فیلمی علمی تخیلی است درباره یک ریاضیدان و فیلومنا داستان واقعی زنی را روایت می کند که به مدت پنجاه سال در پی یافتن فرزندش بوده است.

رئیس هیات داوران جشنواره امسال، برناردو برتولوچی فیلمساز برجسته ایتالیایی است.

اما بخش خارج از مسابقه هم با نام های بزرگ مزین شده است: کیم کی دوک فیلمساز نابغه کره ای که سال گذشته برای "پی تا" شیر طلایی ونیز را از آن خود کرد، امسال با فیلم "موئبیوس" در بخش خارج از مسابقه حضور دارد؛ فیلمی که به دلیل نمایش رابطه جنسی در کره جنوبی مشکل ساز شد.

آندره‌ی وایدا فیلمساز کهنه کار لهستانی هم با فیلم "ولسا مردی از جنس امید" در بخش خارج از مسابقه حضور دارد، همین طور پل شریدر فیلمساز صاحب نام با فیلم تازه اش به نام "تنگه ها".