اهدای مدال نقره‌ای جشنواره سینمایی تلورید به محمد رسول‌اف

رسول اف و لادی
Image caption محمد رسول اف، فیلمساز ایرانی در کنار تام لادی، یکی از پایه گزاران و مدیر فستیوال تلورید

ورنر هرتزوگ، اصغر فرهادی، رابرت ردفورد، رالف فینس، الحاندروایناریتو گانزالس و فیلیپ کافمن تنها چند تن از سینماگران سرشناسی بودند که در آخر هفته گذشته در جشنواره بین المللی تلورید (۲۸ آگوست تا ۲ سپتامبر) در کلرادو به تماشای فیلم «دست نوشته‌ها نمی سوزند» تازه ترین اثر محمد رسول اف نشستند و در مراسم بزرگداشت او در تالار اپرای شریدان شرکت کردند.

آقای رسول اف که دست اندرکاران جشنواره و منتقدین سینمایی او را «فیلمسازی شجاع»، «صدای قدرتمند فریاد آزادی ملت ایران» و «منتقدی قوی و منعکس کننده سرکوب های مداوم علیه مردم ستم کشیده ایران» خوانده اند، جایزه مدال نقره ای خود را در کنار دیگر برندگان جوایز ویژه امسال، یعنی رابرت ردفورد، تی بون برنت و برادران کوئن دریافت کرد.

جایزه مدال نقره ای به سینماگرانی اهدا می شود که اثرات عمیقی بر فرهنگ سینمایی آمریکا یا جهان داشته اند و پیش از این نیز به کارگردان هایی چون فرانسیس فورد کاپولا، کلینت ایستوود، دیوید لینچ، انگ لی،جودی فاستر و بازیگرانی چون پیتر اوتول، گلوریا سوانسون، مریل استریپ، دانیل دی لوئیس، هاروی کایتل، کاترین دونو و پنه لوپه کروز اهدا شده است.

فستیوال غیرمتعارف تلورید محل نخستین نمایش فیلم های کارگردان هایی چون لویی مال (شام با آندره)، دیوید لینچ (جاده مالهالند و مخمل آبی)، جیم جارموش (غریب تر از بهشت)، نیل جردن (گریه بازی)، انگ لی (کوهستان بروکبک) و مایکل مور (راجر و من) بوده است.

این همان فستیوالی است که ورنر هرتزوگ پس از باختن در یک شرط بندی با ارول موریس، مستند ساز آمریکایی کفش پخته خود را درحضور تماشاگران آن خورد. لس بلنک فیلمساز معروف هم فیلم مستندی از این واقعه به نام «ورنر هرتزوگ کفش هایش را می خورد» تهیه کرد.

اهمیت جشنواره تلورید، در برگزاری آن در مقطع زمانی خاص مدتی پس از فستیوال فیلم کن و کمی پیش از جشنواره بین المللی فیلم تورنتو و فستیوال فیلم نیویورک است.

معجزه در سینما

دریکی از دو مراسم بزرگداشت آقای رسول اف در روز یکشنبه اول سپتامبر، فیلم ۱۸ دقیقه ای درباره کارنامه هنری این فیلمساز شامل کلیپ هایی از فیلم های دیگر او از جمله جزیره آهنی، کشتزارهای سپید و به امید دیدار به نمایش درآمد .

فیلم «دشتنوشته ها نمی سوزند» در هر دو شب نمایش به شدت مورد تحسین و تشویق تماشاگران و منتقدان سینمایی برجسته از جمله مارک دانر (نشریه نیویورک ریویوو آو بوکز - ماهنامه نیویورکر) قرار گرفت که روی صحنه مراسم بزرگداشت آقای رسول اف ضمن معرفی او این فیلم را «یک معجزه» خواند.

فیلم دستنوشته ها نمی سوزند که در بروشور فستیوال با رمان دست نوشته و تا مدت ها بدون عنوان «محاکمه» کافکا مقایسه شده، درامی است درباره قتل های زنجیره ای و کشتار نویسندگان و هنرمندان در ایران در طول یک دوران ده ساله (۱۳۶۷-۱۳۷۷).

بنا برنوشته هالیوود ریپورترکه رسول اف را فیلمسازی به مراتب مهم تر و برجسته تر از اصغر فرهادی می خواند: «رسول اف تصویر کابوس مانندی از دنیای وابستگان به حکومت یکه تازی و قدرت مطلق به دست می دهد. تصویر آدم ربایانی که با متدهای به دقت طراحی شده ای چون شیاف های زهرآلود و راندن اتوبوس حامل روشنفکران به داخل پرتگاه قربانیان خود رابه قتل می رسانند.»

پیترسلارز، منتقد برجسته تئاتر آمریکا یک روز پس از تماشای فیلم رسول اف در روزنامه «واچ » نوشت: «فیلم دستنوشته ها نمی سوزند، درلحظات با اهمیتی برای ایران و آمریکا به نمایش در می آید. لحظاتی که در آن رسول اف نقاب سفسطه گر و رقت انگیزی را از چهره «قدرت مطلق اطلاعاتی و امنیتی» بر می دارد. رسول اف برخلاف فیلم های پرهزینه امنیتی هالیوود و نمایش شرارت های مقامات بالا از طریق شخصیت های صیقل خورده، به ما نشان می دهد که ماموران اطلاعاتی، وسیله دست قدرت های مطلق و مردمانی سردرگم، خودباخته، گمگشته و ترسیده اند.»

«در دستنوشته ها نمی سوزند وسیله شکنجه، نه آلات و ابزار مدرن است و نه حمله های پیشرفته اینترنتی. بلکه وسیله شکنجه از ابزار ساده باغبانی، کیسه های پلاستیکی و مقدار زیادی ظلم و بیداد خالص بشری تشکیل شده است. رسول اف تصادفی بودن، شانسی بودن، سوء تفاهم ها و ویرانگری فی البداهه ای را که در پشت تصویر عظیم یک حکومت امنیتی مطلق قرار دارد به ما نشان می دهد.»

رسول اف پس از نمایش فیلم به خاطر شهامت و نبوغ کم نظیرش در نشان دادن واقعیت های تکان دهنده ای که گاه فراواقعی تر از تخیل به نظر می رسند، مورد تشویق و تحسین شدید تماشاگران قرار گرفت.

او در بخش پرسش و پاسخ درباره فیلم که صحنه های آن به طور مخفیانه در ایران فیلمبرداری شده و به طور پنهانی از مملکت خارج شده و اسامی بازیگران آن هم به خاطر ایمنی آن ها محفوظ مانده گفت: «من نمی توانم خیلی در مورد چگونگی ساخته شدن این فیلم توضیح بدهم چرا که ممکن است بخواهم دوباره همانجا و با همین شیوه فیلم دیگری بسازم.»

محمد رسول اف در سال ۸۹ به اتهام «اقدام علیه امنیت کشور از طریق اجتماع و تبانی به قصد برهم زدن امنیت عمومی و فعالیت تبلیغی علیه نظام» به ۶ سال حبس تعزیزی و ۲۰ سال محرومیت از فیلمسازی محکوم شد. او پس از تقلیل حکم زندان به یک سال در ماه مه سال گذشته با فیلم دستنوشته ها نمی سوزند به فستیوال «کن» رفت.

سخنان مارک دانر درمراسم بزرگداشت محمد رسول اف

مراسم بزرگداشت محمد رسول اف، با سخنانی از مارک دانر، نویسنده و روزنامه نگار همراه بود: «درچند سال گذشته ایران فیلم های درخشان متعدد و فیلمسازان برجسته ای را به هنر سینما عرضه کرده است، اما محمد رسول اف و کارنامه هنری او یکی از چشمگیر ترین هاست. فیلمسازی که تنها با پنج فیلم داستانی بلند توانسته است در مقام یک منتقد پرشهامت و منعکس کننده صدای مردم ستم کشیده ایران قرار بگیرد. درحالی که بسیاری از سینماگران به خاطر نمایش موارد شریرانه تاریخ و گذشته ها مورد تشویق قرار می گیرند، رسول اف از معدود فیلمسازانی است که جرات آن را داشته است که با به مخاطره انداختن خود، مسئله سوء استفاده از قدرت در زمان حال را به نمایش بگذارد.»

«آقای رسول اف از همان آغاز کار و ساختن فیلم های مستند، شیوه های سینمایی خاص خود را بوجود آورد. فیلم های او هم درنده و تندخو هستند و هم سرشار از زیبایی و لطافت. شخصیت های این فیلم ها هم افرادی عادی در شرایط سخت رویارویی و با مشکلات غیرقابل حل هستند. فیلم های رسول اف ریشه در زندگی روزمره مردم ایران دارد. درعین حال صدایی است که می تواند در هر گوشه جهان امروز شنیده شود.»