'سالهای سیاه فرهنگ'؛ انتقاد تند جمعی از شاعران ایرانی از دولت احمدی نژاد

در جریان دیدار وزیر ارشاد با جمعی از "شاعران انقلاب"، برخی از سخنرانان به انتقاد شدید از عملکرد وزارت ارشاد در دولت محمود احمدی نژاد پرداختند.

در این جلسه که به مناسبت روز "شعر و ادب فارسی" برگزار شد، مصطفی رحماندوست، شاعر کودکان، دوران دولت پیشین جمهوری اسلامی ایران را "سال‌های سیاه فرهنگ" توصیف کرد و گفت: "در این سال‌های سیاه گذشته، بلایی به سر فرهنگ و هنر آمد که به این سادگی‌ها نمی‌شود از بین برد."

غلامعلی حداد عادل، مشفق کاشانی‌، فاطمه راکعی، ساعد باقری، علیرضا قزوه، حمید سبزواری، محمدعلی بهمنی‌، فاضل نظری‌، موسی بیدج‌، غزل تا‌جبخش‌، مهدیه الهی قمشه‌ای، پرویز بیگی حبیب‌آبادی‌، ناصر فیض‌، عبدالجبار کاکایی‌، شهرام شکیبا، عرفان نظرآهاری‌، مصطفی محدثی خراسانی و محمدحسین جعفریان از حاضران در این برنامه بودند.

آقای رحماندوست که پس از شکل‌گیری "کتابخانه ملی کودکان و نوجوانان" نهاد وابسته به کتابخانه ملی ایران در سال ۱۳۸۹، تاکنون مدیریت آن را بر عهده دارد، اضافه کرد: "وزارت ارشاد هیچ‌وقت خانه هنرمندان نبوده است، در نهایت خانه نامادری نامهربانی بوده است."

این شاعر که بارها نارضایتی‌اش را نسبت به اعمال سانسور دولتی بیان کرده و زمانی گفته بود "هرگونه ممیزی پیش از چاپ توهین به شعور مخاطب است"، درباره معاونت فرهنگی وزارت ارشاد که اداره کتاب بخشی از آن است، گفت: "معاونت فرهنگی را برعهده فرد اهل کتاب‌، ‌چاپ،‌ قلم و کاغذ بگذارید؛ اهل سانسور هم اگر هست، آدمی باشد که بتوان با او حرف زد."

همچنین در این دیدار، سهیل محمودی، شاعری که در جریان انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸، حمایت خود را از میرحسین موسوی اعلام کرده بود، گفت که با انتخاب محمود احمدی‌نژاد به عنوان رییس جمهور، یعنی "از تیرماه ۱۳۸۴ تا همین امروز" رنگ وزارت ارشاد را ندیده و در انزوا بوده است‌.

او گفت: "شعر لازم نیست دولتی باشد. ادبیات بله قربان‌گو راه به جایی نمی‌برد. ما باید بتوانیم فکرها و اندیشه‌های گوناگون را زیر چتر بگیریم. مهم این است که بتوانیم با هم حرف بزنیم و از این‌که هنرمندان به انزوارفته، آرام آرام به کار و فعالیت باز می‌گردند، خوشحال هستم و من کوچک‌ترین آن‌ها هستم."

آقای محمودی از وزیر ارشاد خواست تا از "خانه شاعران" نهاد وابسته به طیف اصلاح‌طلب "شاعران انقلاب" که در هشت سال گذشته شدیدا زیر فشار دولت و رسانه‌های حکومتی بود، دیدار کند.

ساعد باقری، شاعری که مدت‌هاست رادیو و تلویزیون دولتی ایران، صدا و تصویرش را پخش نمی‌کند، هم در این دیدار از عملکرد علی جنتی تشکر کرد و خطاب به وزیر ارشاد گفت: "امیدواریم به پیمانی که بسته‌اید، وفادار بمانید و عمل کنید."

همچنین افشین علاء، شاعری که در جریان انتخابات ریاست جمهوری گذشته، شعر " دوباره خطبه بخوان، ای مرد!" را برای دعوت از اکبر هاشمی رفسنجانی سرود و خودش نیز در انتخابات شورای شهر ردصلاحیت شد، گفت: "من در این سال‌ها در اعتراض به وضعیت بد شعر کودک و فضای مبتذل و بازاری‌ای که دارد، کتابی منتشر نکرده‌ام."

علی جنتی وزیر ارشاد در پایان مراسم، با بیان این که "دوستان بخش کمی از درد دل‌های‌شان را گفتند"، انتقادها به سیاست فرهنگی دولت محمود احمدی‌نژاد را تأیید کرد و گفت: "واقعیت این است که من هم نمی‌خواهم به آن سال‌ها برگردم و دیدیم که بر اقتصاد و سیاست خارجی و فرهنگ ما چه گذشت. امروز صفحه جدیدی باز شده است."

او قول داد "شنونده خوبی برای نقد اهالی فرهنگ" باشد و با مخالفان و موافقان "برخورد یکسان" ‌کند.

چرا ممیزی پیش از چاپ می ماند؟

اما مهم‌ترین بخش اظهارات وزیر ارشاد، سخنانی بود که او در حاشیه مراسم و درباره ممیزی کتاب مطرح کرد.

آقای جنتی که پیشتر، از عدم امکان حذف ممیزی پیش از چاپ خبر داده بود، بار دیگر دلیل این امر را "واکنش ناشران" به طرح دولت جدید عنوان کرد و گفت: "از طرف آن‌ها قابل پذیرش نبود که ممیزی به ناشران واگذار شود."

وزیر ارشاد درباره برخی نگرانی‌ها در زمینه "برخورد سلیقه‌ای" در امر ممیزی کتاب، گفت: "به هیچ وجه نمی‌توانیم قانون را آن‌قدر شفاف کنیم که دیگر هیچ‌گونه اعمال سلیقه‌ای در آن صورت نگیرد. قانون هر اندازه هم که شفاف باشد، باز در عین حال ممکن است سلیقه‌ای اعمال شود."