تئاتر در تهران؛ نگاهی به آثار روی صحنه

مطلب زیر نگاهی است به نمایش هایی که در مهرماه امسال روی صحنه تئاترهای تهران رفته است. پارسا پیروزفر، سیما تیرانداز، باران کوثری، رحمان سیفی آزاد، هومن سیدی و رضا گوران از جمله هنرمندانی اند که مهرماه امسال یا روی صحنه یا پشت صحنه به رونق تئاتر کمک کرده اند.

Image caption کمدی شایعات بر اساس نمایشنامه ای از نیل سایمون در تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه رفته است

رحمان سیفی‌آزاد که از مدیران دولتی در تلویزیون و تئاتر و همچنین فیلمنامه‌نویس فیلم‌های اخیر فریدون جیرانی بوده است، کمدی "شایعات" را در سالن سمندریان تماشاخانه ایرانشهر هر شب ساعت هشت و نیم در مقام کارگردان روی صحنه برده است.

"شایعات" نوشته نیل سایمون، کمدی‌نویس محبوب این روزهای کارگردانان تئاتر ایران است. بیشتر بازیگران این نمایش از حرفه‌ای‌های تئاتر هستند مثل هومن برق نورد، نگار عابدی،‌ احمد ساعتچیان، سعید چنگیزیان‌، رویا میرعلمی‌، فهیمه امن‌زاده و بهرام افشاری . مجید صالحی و جواد عزتی هم از کمدین‌های سریال‌های تلویزیونی در این نمایش حضور دارند.

آقای سیفی‌آزاد در مصاحبه‌هایش اذعان کرده که به دلیل فضای شاد و پرنشاطی که این روزها بر جامعه حاکم است ترجیح دادم یک اثر کمدی را روی صحنه ببرم. البته نگاهی به آثار روی صحنه نشان می‌دهد همچنان سیاست‌گذاری‌ها تمایل بیشتری به آثار طنز دارند تا آثار تلخ که از سوی بیشتر مدیران تعبیر به سیاه‌نمایی می‌شود.

سنگ‌ها در جیب‌هایش

پارسا پیروزفر بعد از چندسال دوری از عرصه‌های نمایشی، با کارگردانی نمایش کمدی "سنگ‌ها در جیب‌هایش" در سالن ناظرزاده کرمانی تماشاخانه ایرانشهر به صحنه تئاتر بازگشت.

این نمایشنامه نوشته مری جونز با دوازده شخصیت، داستان دو هنرور حاضر در پشت صحنه یک فیلم هالیوودی است که در ایرلند فیلمبرداری می‌شود. پارسا پیروزفر همه شخصیت‌های آن را در دو بازیگر، خودش و رضا بهبودی خلاصه کرده. هر بازیگر با چرخشی روی پا رو به تماشاگر، تبدیل به شخصیتی دیگر می‌شود. طراحی صحنه آتوسا قلمفرسایی، که این سال‌ها برای طراحی‌هایش در فیلم‌های سینمایی "این‌جا بدون من" و "حوض نقاشی" تقدیر شده است، مثل متن نمایش خلوت است.

Image caption پارسا پیروزفر و رضا کیانیان در مراسم افتتاحیه تئاتر 'سنگ ها در جیب هایش'

"سنگ‌ها در جیب‌هایش" با رضایت منتقدان و استقبال تماشاگران روبرو شده است. آقای پیروزفر پیش از این نمایش‌نامه‌های هنر (یاسمینا رضا) و گلن گری گلن راس (دیوید ممت) را کارگردانی کرده بود که هیچ کدام مانند "سنگ‌ها در جیب‌هایش" مورد توجه قرار نگرفتند.

ناتمام

سیما تیرانداز با کارگردانی نمایشنامه ایرانی ناتمام، شهریور و مهر در سالن چارسو تئاترشهر حضور دارد. این نمایش که به دلیل جشنواره تئاتر آیینی- سنتی دو هفته متوقف شده بود، از دوشنبه ۸ مهر دوباره آغاز به کار کرد. رویا جاویدنیا و امیرکاوه آهنین‌جان بازیگران اصلی آخرین نمایش سیما تیراندازند که بعد از سال‌ها در مقام کارگردان به تئاتر بازگشته است. ناتمام نوشته ای است از هاله مشتاقی نیا که با نام "مرد مقابل" به چاپ رسیده بود و داستان زن و شوهری است که با ورود دوست قدیمی از خارج برگشته‌شان به زندگی آن دو، دچار تغییر و تحول در روابطشان می‌شوند. عشق‌های خفته دوباره بیدار می‌شود و یک مثلث پنهان شکل می‌گیرد. آن‌چه این سال‌ها از موضوعات ممنوعه نمایشی بوده است. خط اصلی نمایشنامه با چهل سالگی، رمان ناهید طباطبایی و نمایشنامه گذشته‌های دور ( old times ) هارولد پینتر بی شباهت نیست.

عرق خورشید، اشک ماه

عرق خورشید، اشک ماه را آتیلا پسیانی بر اساس متنی از محمد چرمشیر از ۱۲ مهر روی سن اصلی تئاتر شهر برده است. این نمایش برداشتی از "یغمای باشکوه خورشید" است که موضوع آن هجوم اسپانیایی‌ها به کشور پرو است. در این نمایش بیست بازیگر خردسال در کنار رضا کیانیان و علیرضا خمسه روی صحنه بازی می‌کنند. رضا گوران نویسنده و کارگردان تئاتر، در این کار دراماتورژ است. "عرق خورشید، اشک ماه" تنها نمایش مهرماه است که با بیلبوردهایش در سطح شهر مردم را به تماشا تشویق می‌کند.

ننه دلاور، بیرون پشت در

سجاد افشاریان که از پرکارهای تئاتر در دو سال اخیر است، با نویسندگی و کارگردانی نمایش ننه دلاور، بیرون پشت در که اقتباسی از دو نمایشنامه آلمانی به نام‌های "ننه دلاور" و "بیرون پشت در" و حالا با اسمی ترکیبی از هر دو هر شب در سالن حافظ حاضر است.

در این اثر صابر ابر، زن‌پوش است در نقش ننه دلاور و هوتن شکیبا سربازی است که یازده نفر را کشته و خواب به چشمانش نمی‌آید. تعبیر خود کارگردان از این ترکیب آدم‌های نمایش، مواجهه آدم‌های گذشته با آدم‌های معاصر است. گروه بمرانی که با کلیپ "خوشحال و شاد و خندانم" شناخته شد، موزیک این نمایش را ساخته و می‌نوازد. ننه دلاور یک نمایش در مخالفت با پدیده جنگ به حساب می‌آید که در "هفته دفاع مقدس" هم اجرا شد.

روایت‌های ناتمام یک فصل معلق

Image caption باران کوثری دوباره به صحنه تئاتر باز می گردد

روایت‌های ناتمام یک فصل معلق، یک بار در کافه سالن اصلی تئاترشهر اجرا شد و بعد به دلیل حضور باران کوثری در نمایش نیمه‌تمام ماند و اجرای آن را ناگهان ممنوع اعلام کردند.

هومن سیدی نویسنده و کارگردان نمایش هم حاضر نشد با بازیگر دیگری ادامه اجراها را پی بگیرد. اتفاقی که هرچند ناممکن به نظر می‌رسد اما در بعضی گروه‌های تئاتری می‌افتد. حالا این نمایش دوباره با تغییراتی در بازیگرانش روی صحنه سالن حافظ می‌رود، اما این تغییرات شامل حال باران کوثری نمی‌شود و او در همان نقش سابقش هر شب روی صحنه خواهد بود.

دیگر بازیگران این نمایش هومن سیدی، نوید محمدزاده، سجاد امیری ( به جای امیر جدیدی)، علی سرابی (به جای هوتن شکیبا) و آزاده صمدی هستند. داستان این نمایش تلخ، پشت میز‌های یک کافه می‌گذرد، اما در سه سال مختلف. میز اول مربوط به سال ۱۳۸۸، بعدی ۱۳۸۹ و میز آخر سال ۱۳۹۰ است. هرچه پیش‌تر می‌رویم داستان‌ها و آدم‌هایشان بیشتر به هم پیوند می‌خورند. آدم‌ها از پشت میزهاشان تکان نمی‌خورند، اما داستان ملتهب با موسیقی متناسب گروه پالت که زنده اجرا می‌شود، تماشاچی را تکان می‌دهد.

شیش و هشت

نیما دهقان که نمایش‌های "ترن" و "خاموشی دریا" آخرین آثار او در تئاتر است، این بار با متنی از کوروش نریمانی، نویسنده و کارگردان نمایش های "شب‌های آوینیون" و "جن‌گیر" در سالن سمندریان تماشاخانه ایرانشهر روی صحنه رفته است. آیین افتتاح این نمایش کمدی معناگرا به تازگی برگزار شد.

"شیش و هشت" داستان مرد معلمی است که به دلیل جیرجیر کفش‌هایش با دختر دلخواهش دچار مشکل می‌شود. فرم اجرایی نمایش خاص است و شخصیت‌ها از دل نقاشی‌ها بیرون می‌آیند. الهام کردا و فرزین صابونی سومین همکاری متوالی‌شان با نیما دهقان را بعد از "خاموشی دریا" و "ترن" در "شیش و هشت" تجربه می‌کنند. هدایت هاشمی و سیامک صفری دیگر بازیگران شیش و هشت هستند.

در سالن‌های کوچک تئاترشهر نمایش‌های گروه‌های تئاتری جوان با استقبالی کمتر از دیگر سالن‌های شهر که نام برده شد مشغول اجرا هستند. نمایش‌هایی چون پروانه‌های مفرغی ( هوشمند هنرکار) در سالن سایه، تعبیر یک رویا ( خیرالله تقیانی‌پور) در سالن قشقایی و بیچاره مکبث ( پیام عزیزی) در کارگاه نمایش.

اعترافات غیرارگانیک ( آرش جنابی ) و مخاطب خاص ( علی شمس ) جزئ تئاترهای محیطی هستند که در کافه‌های تئاترشهر اجرا می‌شوند.

نمایش منطقه صفر به نویسندگی ایوب آقاخانی در تماشاخانه آو روزهای آخر اجرا را پشت سر می‌گذارد. کارگردان این نمایش شکوفه طاهری است. در این تماشاخانه همچنان هر شنبه در دو سانس جشنواره تک‌نفره مونولیو به سرپرستی حسن معجونی برگزار می‌شود.