چهل‌تن برای آلمانی‌ها از خیابان انقلاب خواند

Image caption امیرحسن چهل‌تن به دعوت "جشنواره ادبی متروپولیتن" به آلمان دعوت شده است

امیر‌حسن چهل‌تن، در دو برنامه داستان‌خوانی در آلمان شرکت کرد. این نویسنده شامگاه جمعه (اول نوامبر) در شهر دارمشتات داستان خواند و روز شنبه (دوم نوامبر) در فرانکفورت. این دو برنامه به همت ناشر کتاب‌های چهل‌تن به زبان آلمانی برگزار شده بود.

در دو برنامه که به زبان آلمانی برگزار شد، نخست امیر‌حسن چهل‌تن چند جمله از دو کتاب آخر خود "تهران، شهر بی آسمان" و "تهران، خیابان انقلاب" را برای حاضران قرائت کرد و سپس بخش‌هایی از دو کتاب توسط گوینده‌ای به زبان آلمانی قرائت شد.

دو کتاب یادشده به همراه رمان "آمریکایی‌کشی در تهران" سه بخش از "تریلوژی تهران" هستند که برش‌هایی از سرگذشت پایتخت ایران را در سالهای پرتنش جنگ با عراق و پس از آن روایت می‌کنند.

فضای پرتحرک، ساختمان سنجیده و زبان زنده‌ داستان‌ها تحسین فراوانی برانگیخته است. درباره این سه کتاب دهها نقد و گزارش در رسانه‌های آلمانی منتشر شده که بیشتر آنها توأم با ستایش بوده است.

رمان "تهران خیابان انقلاب" در سال ۲۰۰۹ به زبان آلمانی انتشار یافت و به دنبال آن دو کتاب دیگر مربوط به "تریلوژی تهران" ترجمه و منتشر شد.

رمان "تهران، خیابان انقلاب" به زبان‌های عربی و نروژی نیز ترجمه و منتشر شده است. به گفته آقای چهل‌تن ترجمه این کتاب در ماه مارس آینده به زبان انگلیسی منتشر خواهد شد.

امیرحسن چهل‌تن به دعوت "جشنواره ادبی متروپولیتن" به آلمان دعوت شده است. او در این سفر همچنین توافق نهایی را برای تحویل رمان آینده خود به نام "اصفهان"، با انتشاراتی بک C.H.Beck انجام داد. پیش‌بینی می‌شود که رمان "اصفهان" در سال ۲۰۱۴ نخست به زبان آلمانی منتشر شود.

از کلان‌شهر تهران

سه رمان نسبتا کوچک "تریلوژی تهران" از نادر آثار ادبی هستند که به بیانی مؤثر و صریح از پایتخت امروز ایران می‌گویند، که پس از "انقلاب اسلامی" سیمایی یکسره متفاوت یافت.

وجه آشنای آثار این نویسنده، دید تاریخی نیرومند اوست، به گونه‌ای که سرنوشت افراد عادی یا خرده‌پا را در پیوند و بر بستر حوادث مهم تاریخی مانند کودتای ۲۸ مرداد یا انقلاب ضدسلطنتی سال ۱۳۵۷ ترسیم می‌کند.

در بیشتر صفحات "تریلوژی تهران" با این که گاه سالها از انقلاب گذشته، پس‌لرزه‌‌های آن همچنان زنده است و بر سرنوشت افراد تأثیر می‌گذارد. خواننده پیوسته با این پرسش روبروست: این آدم موقع انقلاب کجا بود و حالا به کجا رسیده است؟

نویسنده بی آن که قصد تاریخ‌نگاری داشته باشد، مدام خواننده را به فضای نقلاب ارجاع می‌دهد: به آرزوهای روشنی که در آن دوران تمام جامعه را به پویش و تکاپو وا داشت، اما چیزی نگذشت که همه چیز در غوغای پرمصیبت جنگ و بحران سیاسی گم شد. آرمان انقلاب دود شد و توده‌های مردم را با واقعیات سخت و خردکننده بر جا گذاشت.

اکنون از هر گوشه واقعیات زشت و مهیب جامعه امروز سر می‌کشد که خواننده کمابیش با چندوچون آن آشناست، و رمان سازوکار درونی و جنبه‌های پنهان آن را با نگاهی کاونده و دلسوزانه به او نشان می‌دهد.

از خانواده‌های بی‌نوا و ستمدیده که به خاطر پیروزی انقلاب فداکاری‌ها کردند و جوانان خود را به جبهه جنگ و انقلاب فرستادند؛ "قهرمانان نبرد حق علیه باطل" که پس از برگشت از جبهه به قلب جامعه خود شبیخون زدند، هم خود به قدرت و مکنت رسیدند و هم راه را برای همدستان خود باز کردند تا زالووار باقی خون مردم را بمکند و پروار شوند. دغلکارانی که با دلالی و احتکار به ثروت‌های افسانه‌ای رسیدند و...

و در این وانفسا شهر مدام رشد می‌کند، با بیماری‌ها و آفت‌های بیشمارش؛ با برج‌های درخشان و زاغه‌های کثیف، با آب و هوای آلوده تا فساد و نکبتی که همه در آن غرقه‌اند: غارتگرانی که بر سر لقمه‌های بزرگتر به هم چنگ و دندان نشان می‌دهند تا تیره‌روزانی که با وعده "حکومت عدل" و "نظام مقدس الهی" شب سر گرسنه به بالین می‌گذارند.

رمان نوای عشق را نیز می‌شنود که صدای ضعیف و حزین آن گاهی از میان این ارکستر گوشخراش اشک و بیداد و خون و شکنجه به گوش می‌رسد. اما در جهنم عظیمی که از ظلم و خشونت و قساوت به راه افتاده، مشکل بتوان پیوندی مهرآمیز یا رابطه‌ای سالم و استوار پیدا کرد.

نشر در خارج

Image caption رمان "تهران خیابان انقلاب" در سال ۲۰۰۹ به زبان آلمانی انتشار یافت

امیرحسن چهل‌تن در گفت‌وگویی می‌گوید: "سانسور تنها دشمنی با کتاب و ادبیات نیست، بلکه آفتی بر بدنه فرهنگ یک ملت است. سانسور دشمنی با جامعه است، زیرا شکوفایی و رشد فرهنگی جامعه را سد می‌کند."

این داستان‌نویس که در سالهای گذشته بیشتر نوشته‌های خود را در خارج به چاپ رسانده، توضیح می‌دهد که موانع نشر در ایران باعث شده او نوشته‌های خود را نخست به زبان‌های بیگانه و در خارج منتشر کند. او می‌افزاید: "من به زبان فارسی و برای مردم ایران می‌نویسم. مخاطبان اصلی کارهای من در ایران هستند. منتظر روزی هستم که اصل این آثار در ایران منتشر شود."

آقای چهل‌تن اشاره می‌کند که رمان "تهران خیابان انقلاب" را چند سال پیش نوشته اما آن را به زبان فارسی منتشر نکرده، زیرا به خاطر موانع موجود، او به دریافت مجوز انتشار از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی امید نداشته است.

به گفته آقای چهل‌تن از سه کتاب "تریلوژی تهران" تنها رمان "تهران شهر بی آسمان" در سال ۱۳۸۱ به صورتی ناقص توسط "انتشارات نگاه" در ایران منتشر شده است. او می‌گوید که برای گرفتن جواز نشر ناگزیر شده است حجم رمان یادشده را از ۲۰۰ صفحه به ۱۲۰ صفحه کاهش دهد.

آخرین کتابی که از امیر‌حسن چهل‌تن در ایران انتشار یافته، رمان "سپیده‌دم ایرانی" است. این رمان کوچک بیش از هشت سال پیش در اردیبهشت ۱۳۸۴ منتشر شد. از آن پس هیچ کتابی از آقای چهل‌تن اجازه نشر نگرفته است.

انتشارات آگاه، ناشر کتاب‌های آقای چهل‌تن از سال ۱۳۸۶ برای رمان "آمریکایی‌کشی در تهران" جواز انتشار درخواست کرده، اما هنوز پاسخی از "زارت ارشاد اسلامی دریافت نکرده است.

افزون بر این، در سه سال اخیر به هیچ یک از کتاب‌های پیشین امیرحسن چهل‌تن در ایران اجازه تجدیدچاپ داده نشده است.

مطالب مرتبط