پایان جشنواره فیلم وین؛ از بزرگداشت جری لوئیس تا یاد قتل‌های زنجیره ای

از همان ایستگاه وسط شهر وین که بیرون بیایی، روبرویت هتل هیلتون- مرکز جشنواره- را می بینی که نام جشنواره وین، "ویناله" (به سبک "برلیناله" و البته بی‌ینال ونیز) را بزرگ بر سر در کناری هتل نصب کرده اند و حال و هوای جشنواره ای گرم را نوید می دهند.

همه سینماها و مراکز تجمع جشنواره در وسط شهر است و به راحتی قابل پیاده روی، آن هم در شهری زیبا با کافه ها و رستوران های شگفت انگیز در هوایی که خوشبختانه امسال برخلاف سال گذشته برفی نیست.

جشنواره ای با قدمت

قدمت جشنواره وین به دهه ها قبل برمی گردد؛ به سال ۱۹۶۰ که اولین دوره این جشنواره در بحبوحه جنگ سرد شکل گرفت و هر سال- به استثنای وقفه های کوچک- برگزار شد تا به امروز که پنجاه و یکمین دوره اش را به عنوان یکی از قدیمی ترین جشنواره های سینمایی اروپا و بزرگ ترین جشنواره سینمایی اتریش جشن می گیرد.

جشنواره وین از اواخر اکتبر آغاز به کار می کند و تا اوایل نوامبر ادامه دارد. ( امسال از ۲۴ اکتبر تا ششم نوامبر)؛ حدود دو هفته نمایش فیلم، برگزاری سمینار و جلسات پرسش و پاسخ با فیلمسازان مختلف از سراسر جهان که میهمان جشنواره هستند.

امسال بیش از سیصد فیلم کوتاه و بلند در بخش های مختلف جشنواره شامل فیلم های بلند، فیلم های کوتاه، مستند، بزرگذاشت ویل فرل، بزرگداشت گونزالو گارسیا پلایو، فوکوس، برنامه های ویژه و مرور آثار جری لوئیس به نمایش درآمد.

جشنواره وین سعی دارد فیلم های مستقل از چهره های تازه را در کنار فیلم های سینماگران شناخته شده به نمایش بگذارد.

سینمای ایران

فیلم های ایرانی غالباً حضور قابل توجهی در جشنواره وین داشته اند. امسال دو فیلم بلند از سینمای ایران در جشنواره وین حضور داشت.

"پرده" ساخته جعفر پناهی و کامبوزیا پرتوی که نخستین نمایشش را در جشنواره برلین تجربه کرد، حکایت این روزهای فیلمساز را در قصه ای از ترکیب واقعیت و رویا روایت می کند. همه چیز در یک ویلا در شمال ایران می گذرد و پناهی به شکلی سعی دارد احوال و احساسات امروز خود را با تماشاگر قسمت کند، اما در نهایت فیلم ساختار محکمی ندارد.

اما دیگر فیلم ایرانی جشنواره وین، دست نوشته ها نمی سوزند، ساخته محمد رسول اف، موضوع قتل های زنجیره ای و وقایع پس از آن را به سبک و سیاقی سینمایی روایت می کند و با شیوه ای خلاف فیلم های قبلی او (این بار با دوربین روی دست؛ برعکس نماهای ساکن فیلم های قبلی رسول اف) محیط ملتهب و شخصیت های واقعی خود از فرج سرکوهی تا بازجویان شبه روزنامه نگار را با تماشاگر قسمت می کند.

شیرین نشاط و "توهمات و آینه ها"

Image caption ناتالی پورتمن درفیلم دو دقیقه ای شیرین نشاط 'توهمات و آینه ها'

شیرین نشاط در جشنواره وین حضور نداشت، اما فیلم دو دقیقه ای او که به عنوان تریلر جشنواره ساخته شده، بیش از هر فیلم دیگری در جشنواره نمایش داشت.

این فیلم که "توهمات و آینه ها" نام دارد، ناتالی پورتمن، ستاره مشهور هالیوود را به همراه دارد، در نقش زنی مرموز به سبک و سیاق ویدئوآرت های شیرین نشاط که رو به دریا با مردی شبح وار روبرو می شود و تعقیبش می کند.

داریوش خنجی با تصاویر سیاه و سفید حساب شده اش بر رمز و راز این فیلم کوتاه می افزاید.

"توهمات و آینه ها" بر روی وبسایت جشنواره وین قابل تماشاست.

ستایش از جری لوئیس

جری لوئیس کمدین مشهور آمریکایی، منتقدان و تاریخ نویسان را به دو دسته تقسیم می کند: آنها که او را جزو بهترین های سینمای کمدی آمریکا می دانند و دیگرانی که به کل او را نادیده می گیرند. جالب این که تقدیرکنندگان از لوئیس بیشتر اروپایی ها هستند تا آمریکایی ها.

جشنواره وین در خیل ستایش کنددگان اوست که امسال با همکاری سینماتک وین، برنامه بزرگ ویژه ای را در ستایش از جری لوئیس ترتیب داده و بیست و هشت فیلم جری لوئیس- چه به عنوان بازیگر و چه کارگردان- را گرد آورده و فرصت مناسبی است برای تجدید خاطره با فیلم هایی چون پروفسور نابغه و سیندرفلا تا تماشای فیلم های کمتر دیده شده لوئیس در اوایل دهه هشتاد.

همزمان کتاب نفیسی به زبان آلمانی شامل مقالات مختلف از منتقدان شناخته شده ای چون جاناتان روزنبام، پیتر باگدانوویچ و ژان لویی کومولی به چاپ رسیده و پیش از نمایش برخی از فیلم ها هم، کریس فوجیوارا، نویسنده و مدیر جشنواره ادینبورگ، توضیحاتی را درباره هر فیلم ارائه کرد.

در جلسه بحثی با عنوان "مرا آقای لوئیس صدا کنید" هم جانتان روزنباوم، ادرین مارتین و مهرناز سعیدوفا ( مدرس سینما در دانشگاه کلمبیای شیکاگو) به بحث درباره جری لوئیس پرداختند.

نمایش فیلم مهرناز سعیدوفا با عنوان "جری و من" از دیگر برنامه های جشنواره وین بود. سعیدوفا در این فیلم مستند داستان عشق خود به فیلم های جری لوئیس را در دوران نوجوانی روایت می کند و در خلال این علاقه، با داستان زندگی او از تولد در دوره مصدق تا وقایع انقلاب و مهاجرت و زندگی در آمریکا را دنبال می کنیم.