انگور، شراب، خوک؛ دولت روحانی با سانسور کتاب چه کند؟

به روز شده:  12:27 گرينويچ - پنج شنبه 21 نوامبر 2013 - 30 آبان 1392

در هفته ها و روزهای گذشته بحث سانسور یا ممیزی کتاب در ایران موضوع چند مناظره، گفتگو و نشست بوده است. نویسندگان، مترجمان و ناشران در این نشست ها به بیان دیدگاه های خود در زمینه سانسور کتاب پرداخته اند، راه های پیشنهادی خود را بیان کرده اند و خواهان تدوین چارچوب های تازه شده اند.

گزیده ای از سخنان مطرح شده در نشست کافه خبر درباره سانسور کتاب، نشست "ممیزی، بایدها و نبایدها" در پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات و نشست هم‌اندیشی تشکل‌های نشر با مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را در زیر می خوانید:

  • مجید صیادی، مدیر کل پیشین اداره کتاب در دوران محمدخاتمی:

    مدافعان سانسور کم‌اند اما پرنفوذند و موثر؛ معمولا در عمل و اجرا، حرف آنها به کرسی نشسته است. هرچند استدلال‌هایشان را ما کماکان شنیده‌ایم. مثلا می‌گویند ما نمی‌توانیم اجازه دهیم میکروب پخش شود و بعد ما درباره معالجه‌اش چاره‌ای بیندیشم.

    و همین وضعیت است که اوضاع را پیچیده کرده است. یعنی اگر آنها هم به اندازه مخالفان سانسور علنی بودند و حوزه تاثیرگذاری‌شان هم به همین اندازه بود، شاید کار خیلی راحت‌تر بود.

  • بهروز عطایی، نایب رییس اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران:

    از آن‌جایی که قانون اساسی ما ‌اصل را بر آزادی بیان گذاشته،‌ ضروری است ممیزی کتاب به گونه‌ای جدی و عملی در دستور کار مسؤولان دولت تدبیر و امید قرار گیرد.

    بسترسازی برای اجرای مطلوب اصل 24 قانون اساسی و مشخص کردن چهارچوب آن به منظور انتقال نظارت بر این امر از قوه مجریه به قوه قضاییه است؛ بدین ترتیب که فرایند نظارت بر محتوای کتاب همانند مطبوعات پس از انتشار اثر صورت پذیرد.

  • جعفر همایی، مدیر نشر نی:

    سانسور در شأن جمهوری اسلامی ایران نیست. امروزه کمتر حکومتی را سراغ داریم که بر کتاب اعمال سانسور بکند.

    نمی‌دانم کدام استاد دانشگاه یا فرد صاحب‌نظر حاضر است این کار [ممیزی کردن] را به‌عنوان شغل بپذیرد و امضایش را پای این برگه‌ها بگذارد و از آن دفاع کند. بین ناشر و نویسنده با ارشاد دیوار بلندی کشیده شده است. با یک دیوار طرفید که حتی نمی‌توانید با او مذاکره کنید. هر اعتراضی که می‌دادید یک جواب ثابت می‌گرفتید: اینها را اصلاح کنید و برگردانید.

  • لیلی گلستان نویسنده و مترجم:

    ما یادمان رفته که آدم‌های دوروبرمان چه کسانی هستند و چه خباثت‌ها و بدطینتی‌هایی دارند. بعضی‌ می‌گویند نه، در صورت برداشتن ممیزی پیش از چاپ هیچ شکایتی از ما نخواهد شد. من با این حرف موافق نیستم. حتما مشکل خواهیم داشت، حتما آن دادگاه شلوغ خواهد شد، حتما دوستان از تمام کتاب‌ها ایراد خواهند گرفت و به نظر من این اصلا کار درستی نیست. بیشتر موافق این هستم مثل خیلی از نقاط دیگر دنیا، یک متن مدون مکتوبی دست ناشر بدهند تا تکلیف همه روشن شود. من نمی‌گویم سانسور را قانونی کنیم، این طور نیست.

  • محمدجواد مظفر، مدیر انتشارات کویر:

    هر وقت سانسور اعمال می‌شود، مردم از خریدن کتاب قهر می‌کنند چون دیگر به کتاب‌ها اعتماد ندارند و معتقد در آن‌ها دست برده شده است. سانسور کتاب به خاطر قانون اساسی، به خاطر قرآن و آزادی قلم و بیانی که خدا به انسان‌ها داده، نباید وجود داشته باشد. سانسور، هیچ ملاک و میزانی ندارد جز زور.

    کافی است کتاب را از این بررس ارشاد بگیری و به دیگری بدهی تا ۱۸۰درجه تفاوت رای ببینی. بنابراین نمی‌توانیم ملاکی برای سانسور پیدا کنیم.

  • کامبیز نوروزی، حقوقدان و نویسنده:

    بررس می‌گوید شما انگور نوشتی، از انگور هم شراب در می‌آید و شراب حرام است. پس ننویس انگور.

    می‌شود کاری کرد که در همین چارچوب، حقوقی برای نویسنده قائل شد. ما می‌توانیم برای ثبت در تاریخ بگوییم مخالف سانسوریم، اما وقتی پا به میدان عمل می‌گذاریم تا باری از دوش این فرهنگ نحیف رنجور برداریم، باید قدمی عملی برداریم.

  • علی اصغر سیدآبادی، نویسنده:

    در حوزه کار من یعنی کتاب کودک به هیچ عنوان نمی‌شود از کلمه خوک استفاده کرد. جوری برخورد می کنند که انگار که آفرینش خوک کار اشتباهی بوده است. من بعید می‌دانم اگر من داستانی بنویسم که قهرمانش خوکی باشد که در جنگل زندگی می‌کند، کسی رویش بشود نسبت به این شکایت کند یا اگر شکایت کرد، دادگاه حق را به شاکی بدهد، اما الان من نمی توانم داستانی بنویسم که خوکی در آن باشد.

  • نادر قدیانی، رییس اتحادیه ناشران و کتاب‌فروشان تهران:

    یک شورای عالی مانند شورای عالی سینما تاسیس شود. نام این شورا می‌تواند شورای عالی کتاب باشد و در این شورا به صورت راهبردی برای همه دستگاه‌های درگیر در موضوع کتاب و کتاب‌خوانی برنامه مدون پنج‌ساله و یا حتی یک‌ساله تدوین شود.

  • مدیر انتشارات ابوعطا:

    اگر قرار باشد امنیتی در حوزه ممیزی کتاب وجود نداشته باشد، بهتر است ما برویم بساز و بفروش شویم.

    این منصفانه نیست که اگر ما کتابی را برای گرفتن مجوز به وزارت ارشاد می‌دهیم، به سایت‌ها و خبرگزاری‌ها راه پیدا کند. (اشاره او به بریده هایی از کتابهایی است که نشر چشمه برای گرفتن مجوز به وزارت ارشاد دولت پیشین فرستاده بود و خبرگزاری فارس آن را منتشر کرد که به اعتراض مدیر نشر چشمه و انتقاد عباس صالحی منجر شد.)

  • حسن کیاییان، مدیر نشر چشمه که در سالهای گذشته، اجازه فعالیت نداشت، در نامه ای خطاب به عباس صالحی نوشته:

    صورت‌مسأله روشن است؛ کتاب یا کتاب‌هایی را ناشر برای درخواست مجوز به اداره‌ی کتاب وزارت ارشاد ارائه کرد و پس از دریافت مجوز از آن وزارت‌خانه، منتشرشان کرد. مسؤولیت ناشر در این میان چیست؟ آن هم با توجه به این‌که اختیار منتشر شدن یا منتشر نشدن کتاب‌ها با اشخاص یا نهاد دیگری است؟

  • مریم جدلی، رییس هیأت مدیره انجمن ناشران:

    برطرف کردن نیازهای جدی اصحاب نشر تأثیر بسزایی در اشاعه کتاب و کتابخوانی دارد.

    او خواهان حمایت همه‌جانبه از ناشران و کتاب‌فروشان توسط ارشاد و امکان تبلیغ در رسانه‌های گروهی، رادیو و تلویزیون، نشریات با هزینه‌های قابل قبول برای ناشران شده است.

  • عباس صالحی، معاون فرهنگی وزارت ارشاد:

    ما به دنبال زدایش نگرش امنیتی و حراستی از حوزه نشر و ناشران هستیم.

    نگاه های سلیقه ای و انسدادگرایانه که در فرصت هایی حاکمیت داشته اند و از سوی دیگر، شرایط سخت اقتصادی که بخش های مختلف نشر با آن روبه روست، وضع نشر را به حالتی عاجل تبدیل کرده است.

  • محمد اللهیاری، مدیر کل اداره کتاب وزارت ارشاد در دوران محمود احمدی نژاد

    او هم در نشست هم اندیشی تشکل های نشر هم حضور داشت. آقای اللهیاری امسال دبیر هفته کتاب بود که در آبان ماه برگزار شد.

More Multimedia

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.