گزارش صدروزه وزارت ارشاد؛ چالش جدی در راه است

۱۲ صفحه از گزارش ۴۷ صفحه ای دولت درباره فرهنگ به کارنامه کاری صد روز اخیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مرتبط است. بقیه صفحات به ترتیب به آموزش و پرورش (۸ صفحه) وزارت علوم ،تحقیقات و فن آوری (۹ صفحه)، سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی (۷صفحه) و وزارت ورزش و جوانان (سه صفحه) اختصاص یافته است.

نگاه کلی به گزارش یادشده نشان می دهد اگر چه کار چندانی صورت نگرفته اما جهت حرکت ها به سمتی است که شعارها و وعده های انتخاباتی آقای روحانی اجرایی شود. حرکت به سمت برداشتن برخی موانع و آسان سازی امور،کم کردن تصدی گری دولتی و حذف چتر امنیتی از فضای فرهنگ و هنر روح کلی حاکم بر برنامه ای است که در بخش فرهنگ و به خصوص وزارت ارشاد نمود پیدا کرده است. نمادهای این حرکت را می توان در راه اندازی مجدد خانه سینما در حوزه وزارت ارشاد و حذف و کم کردن دانشجویان ستاره دار در بخش آموزش عالی جست وجو کرد.

نکته جالب توجه در گزارش دست اندرکاران وزارت ارشاد از موانع موجود بر سر راهشان ،اتکاء واستناد آنها به گزارش مرکز پژوهش های مجلس است. مشخص نیست وزارتخانه ای با این همه امکانات و مشاوران چرا باید برای ارائه گزارش خود به گزارش نهادی دیگر اتکا کند که عمده گزارش های آن، به خصوص گزارش های مرتبط با حوزه وزارت و فرهنگ و ارشاد اسلامی از عمق و غنای لازم برخوردار نیست.

بیشتر بخوانید: گزارش صدروزه؛ هنرمندان چه می گویند؟

وزارت ارشاد دولت روحانی در حالی این حوزه را به دست گرفته است که در بودجه سال ۹۲ به دلیل فشارهای تحریم، بخش فرهنگ با بیشترین آسیب ها و فشارها روبرو بوده است. بودجه نهادهای دولتی در حوزه فرهنگ تقریبا نصف شده است و عملا کمتر پروژه و طرحی توانست فرصت اجرا بیابد. علاوه بر آن تعهداتی که در سال های قبل و توسط مدیران دولت نهم و دهم ایجاد شده ، فضای برنامه ریزی جدی برای مدیران میانی کنونی را با دشواری های فراوانی روبرو کرده است.

معاون هنری ارشاد از بدهی بیش از ۱۳ میلیاردی سخن گفته است و اخیرا مشخص شده است که دولت در بودجه سال جاری ، ١٥ میلیارد تومان بودجه خرید آثار هنری توسط دستگاه های اجرایی از کل یک دهم درصد تملک دارایی های سرمایه ای را ،حذف کرده است. بودجه ای که قرار بود وزارتخانه ها به خرید تابلوها و آثار نقاشی و طرح و گرافیگ هنرمندان اختصاص دهند تا از این طریق کمکی به هنرمندان تجسمی صورت گیرد.هنوز مشخص نیست که دولت روحانی ردیف این بودجه را به لایحه بودجه پیشنهادی سال ۹۳ بازگردانده است یا نه؟

معاونت هنری در گزارش خود به اعطای مجوز برای ۱۳۵۰ اجرای صحنه ای موسیقی، ۱۱۴۹ شعر و سرود و مجوز انتشار ۳۴ آلبوم صوتی و ۱۳ آلبوم تصویری اشاره کرده است. گزارشی که بیشتر فعالیت های معین شده دفتر موسیقی را نشان می دهد تا تحرکی خاص در این زمینه را. برگزاری جشن خانه موسیقی که سال گذشته با ممانعت دولت و شهرداری تهران روبرو بود، از جمله نکات مثبت فعالیت معاونت هنری بود، اگر چه این نهاد مدنی به دلیل فضای بسته ای که در آن وجود دارد، با انتقاد طیفی وسیع از هنرمندان موسیقی روبروست.

معاون فرهنگی وزیر نیز در نخستین نشست مطبوعاتی خود از بدهی و تعهد ۶۴ میلیارد تومانی سخن گفته است. این معاونت که یک ماهی از تصدی گری آن نمی گذرد، بر اساس گزارش یاد شده در این مدت توانسته از ۲۰ کتاب تعلیقی رفع توقیف کند و نیز به ۱۱۱۶۹ کتاب مجوز چاپ دهد و حل مشکلات پرونده ناشران تعلیقی چون چشمه، اختران و... را به جریان اندازد. اگر چه در همین مدت به دلیل سخنانی که درباره نشر چشمه بیان کرد ، انتقادات تند برخی از رسانه های جریان راست تندرو را به جان خرید.

در کنار آن معاونت مطبوعاتی وزارت ارشاد نیز به رغم تمامی تلاش هایی که صورت داده است در همان ابتدای کار با مانعی بزرگ به نام قوه قضاییه روبرو شد. این معاونت که به گفته دبیر انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران "قرار است نقش شیخوخیت برای بازگشایی انجمن را ایفا کند" حداقل در این زمینه تا کنون توفیقی نداشته است. علاوه بر آن، توقیف روزنامه بهار و توقف فعالیت دو روزنامه مهمی که قرار بود در همین ایام منتشر شوند (روزنامه های نشاط و هم میهن) نشان می دهد اگر چه فضای امنیتی تا حدودی چتر خود را از سر اهل فرهنگ برداشته است، اما دیوار بلند قوه قضاییه و برخی گروه های فشار فضا را به سمتی سوق داده است تا عملا فعالیتی جدی درحوزه مطبوعات را شاهد نباشیم.

معاونت مطبوعاتی در فرصت صد روزه فهرست یارانه های اعطایی به مطبوعات در شش ماه اول سال ۹۲ را منتشر کرد که در آن نشان داده شد برخی از رسانه های وابسته به جریان راست به رغم شمارگان پایین، از یارانه های بالایی بهره مند شدند. از جمله اقدامات دیگر این معاونت که در گزارش به آن اشاره شده است، می توان به "جایگزین کردن ساز و کار صنفی به جای دولتی در صدور پروانه فعالیت خبرنگاری"، "تقدیم پیش نویس لایحه قانون تبلیغات به دولت" و "تشکیل شورای هماهنگی تشکل های صنفی روزنامه نگاری" اشاره کرد.

اگرچه عمده هنرمندان سمت و سوی عملکرد وزارت ارشاد در ۱۰۰ روز اخیر را مثبت ارزیابی می کنند، اما در سوی دیگر هستند منتقدانی که سیاست های وزیر ارشاد و زیرمجموعه اش را حرکت به سمت تثبیت دیدگاه لیبرالی می دانند. از انتقاد آیت الله مکارم شیرازی که به دیدگاه های درباره صدای زنان انتقاد داشت تا برخی از نیروهای منتقد چون روزنامه کیهان و رسالت، و سایت ها و خبرگزاری های وابسته به جریان راست تندرو که سیاست های وزارت ارشاد در عمده موضوعات را با نقد جدی روبرو ساخته اند. نمونه متاخر این انتقادها ماجرای دفن دو موزیسین از گروه سگ های زرد در قطعه هنرمندان است. کار این انتقاد ها به جایی رسید که معاونت هنری وزیر ارشاد برای توضیحاتی در این زمینه به مجلس فراخوانده شد.

بیشتر بخوانید: انگور، شراب، خوک؛ دولت روحانی با سانسور چه کند؟

تازه ترین این انتقادها بیانیه انجمن های اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه های سراسر کشور بود، که ضمن انتقاد از عملکرد وزیر ارشاد آن را کج‌روی خوانده که در تب و تاب مسائل سیاسی مغفول مانده است و اشاره کرده اند: "برخی مواضع وزارت فرهنگ بوی سیاست‌های فرهنگی لیبرالی مهاجرانی را می‌دهد که در تضاد با فرهنگ اسلام ناب محمدی است."

در چنین شرایطی باید به انتظار نشست و دید که وزارت ارشاد برای آینده نزدیک چه تمهیداتی را برای به بار نشستن شعارهای رئیس جمهور در حوزه فرهنگ و هنر تدارک خواهد دید. وزارت ارشاد شاید در زمینه بودجه و امکانات نتواند کار چندانی صورت دهد، اما به نظر می رسد عزم آنها برای عمل کردن به شعارهای دوران انتخابات جدی است، اگر چه با موانع سخت و مستحکمی روبرو خواهند شد. به نظر می رسد با فروکش کردن تب و تاب ماجرای هسته ای ایران، بار دیگر حوزه فرهنگ به چالشی جدی برای دولت و منتقدان آن بدل شود.

مطالب مرتبط