فیلم‌های منتخب ۱۴ فیلمساز ایرانی در جشنواره فریبورگ

Image caption دبیر هنری جشنواره می گوید سال ها فیلم های خیلی خوبی از سینمای ایران دیدم که فرم را دوباره از نو اختراع می کردند

جشنواره بین المللی فیلم فریبورگ که یکی از بزرگ ترین جشنواره های فیلم در سوئیس است و هر ساله بر فیلم هایی از آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین متمرکز می شود، امسال برنامه بزرگی را در ستایش از سینمای ایران از ابتدا تا به امروز ترتیب داده است.

این برنامه که با همکاری جشنواره بین المللی ادینبورگ برگزار می شود، ابتدا در ماه مارس در فریبورگ برپا خواهد شد و در ماه ژوئن در ادینبورگ اسکاتلند ادامه خواهد یافت.

در این برنامه بیست و هفت فیلم از تاریخ سینمای ایران به نمایش گذاشته می شود و تعداد قابل توجهی از فیلمسازان مختلف ایرانی ساکن داخل و خارج از کشور در این برنامه حضور خواهند داشت.

برای این برنامه از چهارده فیلمساز ایرانی خواسته شده است تا سه فیلم برگزیده تاریخ سینمای ایران را انتخاب کنند. در نهایت حاصل این نظرخواهی بیست و هفت فیلم است که از خشت و آئینه ساخته ابراهیم گلستان تا فیلم های این سال های سینمای ایران را دربرمی گیرد.

چهارده فیلمسازی که در این نظرسنجی شرکت کرده اند فیلمسازان مختلفی از داخل و خارج از ایران هستند: بهرام بیضائی، اصغر فرهادی، بهمن قبادی، محسن مخملباف، امیر نادری، شیرین نشاط، شهرام مکری، مانیا اکبری، کاوه بختیاری، جعفر پناهی، رفیع پیتز، سپیده فارسی، محمود غفاری و محمد رسول اف.

از تیری ژوبن، دبیر هنری جشنواره فریبورگ می پرسم که چرا این چهارده نفر و در جواب می گوید: "از فیلمسازان دیگری هم خواستیم، اما انتخاب سه فیلم برایشان مقدور نبود و در نهایت این چهارده نفر فیلم ها را انتخاب کردند و برخی شان در جشنواره حاضر خواهند شد تا درباره انتخاب هایشان حرف بزنند. البته فیلمسازان بزرگی را هم خواهیم داشت که در این انتخاب شرکت نکردند. برخی شان حتی فکر می کردند که انتخاب سه فیلم و نام نبردن از فیلم های همکارانشان در این انتخاب، آنها را ناراحت خواهد کرد."

از ژوبن که سال ها به عنوان منتقد فیلم فعالیت کرده و شیفته سینمای ایران است می پرسم چرا سینمای ایران را برای این مرور ویژه انتخاب کرده است؟ می گوید: "اولین برخورد من با سنیمای ایران در سال ۱۹۸۸ یا ۱۹۸۹ بود که فیلم "خانه دوست کجاست" را در جشنواره لوکارنو در بخش مسابقه دیدم. روزنامه نگار جوانی بودم و ناگهان عاشق فیلم شدم. پس از آن، سال به سال فیلم های بزرگی از سینمای ایران دیدم و وقتی دبیر جشنواره فریبورگ شدم این امکان را داشتم که برخی از فیلمسازان ایرانی را به جشنواره دعوت کنم."

اما علاقه ژوبن تنها به سینمای ایران خلاصه نمی شود: "همیشه سعی کردم که چیزهای بیشتری را درباره فرهنگ و حتی زبان شما یاد بگیرم. یاید اعتراف کنم که شنیدن زبان فارسی برای من گوش دادن به زیباترین موسیقی دنیاست. هر چند این زبان را نمی فهمم، اما گوش دادن به آن برایم لذتبخش است، حتی در یک رستوران زمانی که در میز بغلی دو نفر در حال فارسی حرف زدن هستند. سال های سال فیلم های خیلی خوبی از سینمای ایران دیدم که فرم را دوباره از نو اختراع می کردند و با استعاره به خوبی کار می کردند. حالا اصلاً نمی توانم تصور کنم که جشنواره ای داشته باشم بدون نمایش حداقل یک فیلم ایرانی در بخش مسابقه."

جشنواره فریبورگ که سال آینده بیست و هشتمین دوره اش را برگزار می کند، در دوره قبل با نمایش نسخه ترمیم شده فیلم "رگبار"، از بهرام بیضائی ستایش کرد.

ژوبن می گوید: "همه چیز از بهرام بیضائی شروع شد. رگبار را که دیدم گفتم خدای من، این فیلمی است که می تواند همین الان در همین زمان هم ساخته شود. مضمون فیلم درباره فردگرایی علیه جمع و اهمیت طنز در آن خارق العاده است. فکر کردم سینمای ایران یک ساختار ژنتیک دارد و انقلاب ساختار سینمای ایران را تغییر نداده. بعد از دوستانم خواستم که فیلم های قدیمی تر سینمای ایران را بفرستند تا ببینم و کشف کنم. از دید غربی سینمای ایران معمولاً به فیلم های بعد از انقلاب خلاصه می شود و نام بزرگ آن عباس کیارستمی است. او کارگردان بزرگی است، اما وقتی دی وی دی های دیگری از سینمای قدیمی ایران به دستم رسید، فکر کردم باید این فیلم ها را اکران کنم. برای مثال وقتی "خشت و آئینه" را دیدم، از دست تمام تاریخ نگاران سینما در غرب عصبانی شدم که چرا به فیلمی به این مهمی اشاره نکرده اند. فیلمی است که هیمن امروز هم می تواند ساخته شود، خیلی مدرن است. این بود که شروع کردم از فیلمسازانی مثل اصغر فرهادی و محسن مخملباف خواستم که بهترین هایشان را از سینمای ایران انتخاب کنند."

ژوبن می گوید که پس از تکمیل شدن این فهرست با چهارده کارگردانی که انتخاب هایشان را ارائه کرده اند، ایده را با کریس فوجیوارا، دبیر جشنواره ادینبورگ قسمت کرده و قرار شده که فوجیوارو این فهرست را برای جشنواره ادینبورگ گسترش دهد. به این ترتیب احتمال دارد که علاوه بر بیست و هفت فیلم تاریخ سنیمای ایران در فریبورگ، با فهرست طولانی تری در جشنواره ادینبورگ درماه ژوئن روبرو باشیم.

ژوبن امیدوار است که پس از ادینبورگ این برنامه در جشنواره های مختلف دیگری هم به اجرا گذاشته شود و درهای جدیدی را به روی تاریخ سینمای ایران در غرب بگشاید.

در دوره قبلی جشنواره فریبورگ ۱۱۳ فیلم به نمایش درآمد که بیش از سی و شش هزار نفر به تماشای آنها نشستند.

دوره بعد جشنواره از بیست و نهم مارس تا پنجم آوریل ۲۰۱۴ برگزار خواهد شد. فهرست بیست و هفت فیلم ایرانی برگزیده شده برای این بخش از جشنواره، روز دوازدهم مارس اعلام خواهد شد.