سی و دومین جشنواره تئاتر فجر در غیاب برخی از بزرگان

حق نشر عکس Fars

سی و دومین جشنواره تئاتر فجر که به روزهای پایانی خود نزدیک می‌شود، بر خلاف همتای خود در سینما خالی از نام‌های بزرگان تئاتری در بخش‌های اصلی است.

ویژگی‌های تازه این جشنواره بیشتر در کارگاه‌هایی است که متخصصان غیرایرانی برای علاقمندان در بخش‌های مختلف نمایشی برگزار می‌کنند، و اجرای تئاترهای بخش بین‌الملل در شهرستان‌هاست که با استقبال هم هنردوستان شهرستانی و هم هنرمندان خارجی بوده است. هم‌چنین در این دوره از جشنواره بلیت کلیه نمایش‌ها برای دانشجویان نیم‌بهاست.

اما جشنواره تئاتر فجر امسال یکی از کم‌رونق‌ترین دوره‌هایش را سپری می‌کند. سالن‌هایی که معمولا بیش از ظرفیتشان مراجعه داشتند و اخبار رسانه‌ای پر و پیمان امسال جای خود را به سالن‌های نیمه‌پر و گاهی خلوت، با کم‌اعتنایی رسانه‌ها داده‌اند.

بعضی‌ها یکی از دلایل کم‌رونقی جشنواره را تغییر دبیر جشنواره ده روز مانده به جشنواره می‌دانند. عاملی که باعث شد بعضی‌سالن‌ها دقیقه نود و بعضی در میان جشنواره به نمایش آثار اختصاص داده شوند..

در بخش چشم‌انداز تئاتر سال ۹۳ هم به غیر از آثار غیرایرانی معدود نمایش‌های قابل توجهی به چشم می‌خورد.

۱۳-۱۳ تبصره۸ به کارگردانی همایون غنی زاده و با بازیگران اهل استونی یکی از نمایش‌های بخش چشم‌انداز ۹۳ است. این نمایش برداشتی چهارضلعی اثر ساموئل بکت است. ۱۳-۱۳ تبصره ۸ دومین همکاری غنی‌زاده با تئاتر استونی است که در ایران اجرا می‌شود.

شاهین صیادی کارگردان ایرانی‌الاصل مقیم کانادا شطرنج با ماشین قیامت را بر اساس رمانی از حبیب احمدزاده نویسنده دفاع مقدس بعد از اجرا در کانادا این بار در جشنواره تئاتر فجر روی صحنه می‌برد.

حق نشر عکس Masoud Harati
Image caption آرش ساد پیشتر در کانادا روی صحنه رفته بود

صیادی پیش از این نمایش پرده را بر اساس داستان خانوم نوشته مسعود بهنود در کانادا اجرا کرده است. بازیگران شطرنج با ماشین قیامت کانادایی هستند.

آرش‌ساد به کارگردانی محمد رحمانیان که متن آن ترکیبی از آرش بهرام بیضایی و مارا- ساد پتروایس است از پرمخاطب‌ترین‌های جشنواره امسال خواهد بود که تا همین امروز بیشتر بلیت‌های آن پیش‌فروش شده است.

آرش ساد بیشتر وفادار به آرش بیضایی است و برداشت از نمایش مارا-ساد مربوط به شیوه های اجرایی آن است. این نمایش علاوه بر دو اجرایی که در جشنواره دارد، تنها سه اجرا از۲۱ تا ۲۳ بهمن خواهد داشت. و برای اجراهای بیشتر باید منتظر تصمیمات دولت ماند.

اپرای عروسکی لیلی و مجنون بهروز غریب‌پور هر روز جشنواره در تالار هنر که مخصوص کودکان و نوجوانان است روی صحنه می‌رود.

بخش مرور سال ۹۲

در نمایش‌های بخش مرور سال ۹۲ می‌توان به این آثار اشاره کرد:

دایی‌وانیا اثر آنتون چخوف به کارگردانی اکبر زنجانپور و خون و گل سرخ به نویسندگی و کارگردانی بهزاد فراهانی که هر دو به‌تازگی در سالن‌های تئاترشهر اجرا شدند.

رابینسون و کروزو علیرضا کوشک جلالی که با هم‌کاری گروه آینار در تبریز اجرا شده بود.

سقراط، به نویسندگی و کارگردانی حمیدرضا نعیمی که تا روز پیش از جشنواره در تالار وحدت روی صحنه بود. فرهاد آییش در این نمایش موزیکال نقش سقراط را بازی می‌کند.

حق نشر عکس irantheater.ir
Image caption فرهاد آییش در سقراط

مرد بالشی نوشته مارتین مک‌دونا به کارگردانی محمد یعقوبی و آیدا کیخایی که از آثار پرمخاطب امسال بود و پیام دهکردی، نوید محمدزاده، علی سرابی و احمد مهرانفر از مشهور‌های تئاتر در آن بازی می‌کنند.

مرگ تصادفی یک آنارشیست اثر مصطفی عبداللهی کارگردان و بازیگر قدیمی تئاتر که با استقبال روبرو نشد.

ریچارد دوم ویلیام شکسپیر به کارگردانی مهدی کوشکی که به کارگردانی آثار شکسپیر با دراماتورژی متفاوت علاقه دارد.

و داریوش مودبیان نمایش ازدواج اجباری نوشته مولیر را به زبان فرانسه اجرا می‌کند.

بخش بین الملل

حتی آثار بین‌الملل جشنواره تئاتر ۹۲ هم نتوانستند متناسب با تغییر فضای دولت و جامعه بعد از انتخابات، تفاوت عمده با جشنواره‌های پیشین داشته باشند و به عبارتی یادآور جشنواره‌های اوایل دهه هشتاد که گروه‌های بزرگ تئاتری مثل گروه هومر آلمان در جشنواره حضور داشتند بشوند.

آثاری چون خانه برناردآلبا از کشور آلمان، آشپزی نانتا از کره جنوبی، فریب اثر اسپانیایی، عکس‌های جیان از ایتالیا، زنان ایبسن-عقابی در قفس از نروژ، کار گروهی فرانسوی‌ها، ارد لیوان پانتومیم ارمنستانی و نمایش‌های دیگر بخش بین‌الملل هیچ‌کدام نتوانستند مخاطبان تئاتری را به وجد بیاورند.

حق نشر عکس Theatre.ir
Image caption ازدواج اجباری نوشته مولیر

تنها نمایش PHYtoian Oratorioبه نویسندگی و کارگردانی ولادیمیر استانیفسکی محصول کشور لهستان که یک موزیکال محلی است رضایت تماشاچیان را جذب کرده و با استقبال قابل قبولی روبرو شد.

این نمایش در تالار وحدت اجرا شد. استانیفسکی که حرکات بدنی بازیگرانش از موفقیت‌های تئاتر او به شمار می‌رود، یک کارگاه موسیقی بدن هم در این چند روز در ایران برگزار کرد.

از نمایش‌های مهم بخش تازه‌های تئاتر ایران می‌توان به سه جلسه تراپی و یک میهمانی نوشته نغمه ثمینی و به کارگردانی افسانه ماهیان و با بازی الهام کردا و سعید چنگیزیان اشاره کرد.

مدریک کار شهرام کرمی، کوپن به کارگردانی جواد روشن، ماضی استمراری به کارگردانی ندا هنگامی با استقبال بیشتری نسبت به باقی آثار مواجه شده‌اند.

آثار دیگر این بخش صاحب اسامی ای نیستند که مخاطبان را به سالن‌ها بکشانند.

البته اجراهای شهرستان‌ها با استقبال خوبی مواجه شدند. کمبود سالن و تئاتر در طول سال چنین واکنشی را از سوی تئاتردوستان شهرستانی قابل پیش‌بینی می‌کند. تعدادی از گروه‌های خارجی برای اجرای آثارشان در هفته اول جشنواره به جزیره کیش دعوت شدند که هم فال باشد و هم تماشا.

مطالب مرتبط