حاشیه‌سازان سی و دومین جشنواره فیلم فجر

خانه پدری

حق نشر عکس s

کارگردان: کیانوش عیاری

بازیگران: مهدی هاشمی، شهاب حسینی، مهران رجبی و ناصر هاشمی

خلاصه داستان: سرگذشت خانواده‌ای در شش دهه. روایت زندگی محتشم از ۱۵ تا ۸۰ سالگی که در مرگ خواهر بزرگترش خود را مقصر می‌داند.

هرچند این فیلم در سال ۸۹ ساخته‌شد، نخستین اکران داخلی آن در ایران در دوره حاضر از جشنواره فجر اتفاق افتاد.

پیش‌تر اکران این فیلم در جشنواره ونیز دردسرهایی برای کارگردان آن ایجاد کرده بود، زیرا تهیه کننده فیلم موسسه ناجی‌هنر که زیر مجموعه نیروی انتظامی به شمار می‌آید خود از مخالفان اصلی نمایش آن از کار درآمد.

هرچند این سازمان در ابتدا تهیه کنندگی این فیلم را- که به ماجرای قتل دخترى توسط پدر و برادرش می‌پردازد- پذیرفته بود، اما شکل و شمایل نهایی آن را به دلیل "خدشه دار کردن چهره پلیس و مردم ایران" نپسندید.

علیرغم آنکه با روی کار آمدن دولت جدید زمزمه‌های مبنی بر صدور مجوز برای فیلم به گوش می‌رسید، در نهایت خانه پدری در بخش خارج از مسابقه و تنها برای اهالی رسانه نمایش داده شد.

کیانوش عیاری درباره اکران فیلمش گفت: "هنوز نمی‌دانم این فیلم اکران می‌شود یا نه اما ایده دیده شدن فیلم یک حسرت برای من است که اگر این هم به نتیجه برسد مأموریت من تکمیل می‌شود."

نقش نگار

حق نشر عکس Mehr

کارگردان: علی عطشانی

بازیگران: بهرام رادان، آتیلا پسیانی، گوهر خیراندیش و ناصر ملک مطیعی

خلاصه داستان: فرزاد بدون هماهنگی پدرش قصد ازدواج با نگار را دارد. رضایت موقت پدر همه چیز را برای مراسم خواستگاری مهیا می‌کند، اما گذشته نگار همه شرایط را دچار تغییر می‌کند.

نقش نگار بیش از هرچیز به خاطر سرمایه‌گذارش توجهات را جلب کرد؛ بابک زنجانی، تاجر پرحاشیه‌ ایرانی تهیه‌کننده این فیلم بود ودر "جشن پایان فیلمبرداری" آن اعلام کرد برای ساخت فیلم یک میلیارد تومان هزینه کرده‌است.

علاوه براین اندکی بعد پس از دستگیری زنجانی اخباری مبنی بر به تعلیق درآمدن این فیلم که مراحل نهایی ساخت خود را طی میک رد منتشر شد، اما علی عطشانی کارگردان این فیلم در صفحه فیس‌بوک خود دفاع جانانه ای از سرمایه گذار فیلمش کرد و نوشت "فراری دادن چنین تاجران و سرمایه دارانی از ایران" این کشور را به زودی به وضعی بدتر از وضعیت کشور اتیوپی دچار خواهد کرد.

علاوه بر بابک زنجانی، حضور ناصر ملک مطیعی، بازیگر قدیمی سینمای ایران نیز از حواشی این فیلم به شمار مى آید؛ ملک مطیعى در این فیلم پس از سی و یک سال دوباره در مقابل دوربین ظاهر شده است.

قصه‌ها

حق نشر عکس a

کارگردان: رخشان بنی‌اعتماد

بازیگران: حبیب رضایی، محمدرضا فروتن، مهراوه شریفی‌نیا، گلاب آدینه، مهدی هاشمی

خلاصه داستان: گذر به هفت زندگی و آدم‌هایی است که درشرایطی نه استثنایی، در موقعیت‌هایی شبیه به بسیاری از ما و آدم‌های دیگر جامعه، زندگی را سر می‌کنند.

رخشان بنی‌اعتماد یکی از کسانی بود که دوره تصدی شمقدری بر سازمان سینمایی برای ادامه فیلمسازى با مشکلات بسیاری مواجه شد.

قصه‌ها در واقع در سال ۹۰ ساخته و جلوی اکرانش گرفته شده بود اما در بخش مسابقه جشنواره امسال ظاهر شد و مورد تحسین منتقدان و تماشاگران قرار گرفت.

بنى اعتماد در زمان دولت قبل کفته بود برای کسب مجوز ساخت این فیلم به وزارت ارشاد هیچ درخواستی نخواهد داد و رسانه‌های اصولگرایی مانند فارس نیز بارها به طعنه این فیلم را فیلمی مرتبط با "حامیان فتنه"خوانده بودند و تلویحا با ارائه مجوز اکران به آن مخالفت کرده بودند.

رستاخیز

حق نشر عکس a

کارگردان: احمدرضا درویش

بازیگران: پوریا پورسرخ، حسن پورشیرازی، بابک حمیدیان، شقایق فراهانی و مهتاب کرامتی

خلاصه داستان: روایت نهضت عاشورا و داستان تحول شخصیتی بُکیر، فرزند حُر ابن یزید ریاحی. این فیلم مقطع تاریخی مرگ معاویه تا روز عاشورا و کشته شدن امام سوم شیعیان را روایت می‌کند.

ساخت این فیلم تاریخی-مذهبی حدود هشت سال طول کشید، اما در جشنواره سال گذشته به دلیل اختلافات موجود بین کارگردان با جواد شمقدری، رئیس سازمان سینمایی، درویش حاضر به نمایش فیلم خود نشد.

این فیلم که تعداد نسبتا زیادی از بازیگران شناخته شده ایرانی در آن حاضرند، بازیگرانی از عراق، کویت، لبنان، و سوریه دارد و دو شرکت انگلیسى نیز در تهیه کنندگى آن با موسسه ایرانى "فرهنگ تماشا" مشارکت داشته اند.

از حواشی مهم فیلم - که با زیرنویس عربى و انگلیسى در خارج از ایران نیز نمایش داده خواهد شد- این است که چهره ابوالفضل عباس در آن به وضوح نمایش داده می‌شود.

با توجه به ممنوعیت تصویر کردن چهره امامان و مقدسان در مذهب شیعه، در فیلم های ایرانی معمولا با جایگزین کردن هاله ای از نور یا روشهای دیگر از نمایش صورت این شخصیتها امتناع می شد.

اما درویش با این استدلال که ابوالفضل جزور معصومان به حساب نمی آید، موفق شد پس از کسب تکلیف از مراجع مذهبى و مقامات این تابوی قدیمی را بشکند، تابویی که شکستن آن پیشتر در سریال مختارنامه ممکن نشده بود.

زندگى مشترک آقای محمودى و بانو

حق نشر عکس 1

کارگردان: روح‌الله حجازی

بازیگران:حمید فرخ‌نژاد، ترانه علیدوستی، هنگامه قاضیانی، پیمان قاسم‌خانی

خلاصه داستان: حضور مهمانان آقای محمودی و بانو، زندگی مشترک آنها را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد

ساخت این فیلم در سال ۹۱ به پایان رسیده، اما در زمان تصدی شمقدری موفق به کسب مجوزهای لازم نشد.

پس از روی کار آمدن حجت الله ایوبی بدون هیچ نوع ممیزی مجوز اکران فیلم صادر شد و زندگى مشترک آقای محمودى و بانو حتی به عنوان فیلم افتتاحیه جشنواره فجر انتخاب شد.

حجازی در مصاحبه اى گفت دلیل مخالفت سازمان سینمایی پیشین با فیلم را مشکل جواد شمقدری با شخص خودش می داند و معتقد است این ممنوعیت ربظی به محتوای فیلم نداشته است.

این فیلم که تقابل سبک زندگی دو زوج – یکی جوان و مدرن و دیگری میانسال و سنتی- را نشان می دهد از طرف رسانه‌های اصولگرا نیز مورد نقد قرار گرفت، زیرا به گفته آنها علیرغم "ساختارشکنی‌ها و رفتارهای نامناسب" زوج جوان، فیلم حجازى با آنها همدلی بیشتر و همذات پنداری بارزتری دارد.

"زندگى مشترک ..." نیز مانند خانه پدری به دلیل نمایشش در یک جشنواره خارجی (جشنواره فیلم مونترال) به بخش مسابقه راه نیافت و در بخش خارج از مسابقه نمایش داده شد.

طبقه حساس

حق نشر عکس Isna

کارگردان: کمال تبریزی

بازیگران:رضا عطاران، محمدرضا فروتن، پانته‌آ بهرام، بهاره رهنما و پیمان قاسم‌خانی

خلاصه داستان: مردی بعد از مرگ همسرش او را در یک قبر دو طبقه دفن می‌کند اما پس از مدتی که سر مزار می‌رود متوجه می‌شود مردی غریبه در طبقه دوم دفن شده است.

فیلمنامه این فیلم که قبلا "قبر دو طبقه" نام داشت طی سال‌های گذشته بارها بازنویسی شد و کمال تبریزی در نهایت با دشواری توانست مجوز ساخت آن را بگیرد.

حتی گفته شد سازمان سینمایی که پس از اعتراضات رخ داده در نوروز سال گذشته نگران پیآمدهای اکران این فیلم بود، به عوامل فیلم اعلام کرد تنها به شرطی با صدور مجوز موافقت خواهد کرد که تهیه کننده و کارگردان بصورت کتبی مسئولیت عواقب ساخت و اکران آن را برعهده بگیرند.

پیش از این فیلم، پاداش و خیابان‌های آرام دو فیلم دیگر تبریزى در سالهاى گذشته نیز پشت سرهم توقیف شده بودند.

طبقه حساس روایتی است طنز از مردی که در مى یابد در قبر دو طبقه ای که برای خود و همسر متوفایش خریداری کرده بود، جسد مردی نامحرم دفن شده است و در نتیجه به تکاپو می‌افتد تا جسد همسرش را به قبری دیگر منتقل کند.

به گفته پیمان قاسم خانی -نویسنده فیلمنامه- ممیزان اعلام کرده بودند که برای کسب مجوز باید مرد متوفی اول به خاک سپرده شده و زن متوفی در طبقه بالای قبر دفن شود.

چ

حق نشر عکس a

کارگردان: ابراهیم حاتمی کیا

بازیگران: فریبرز عرب‌نیا، سعید راد، مریلا زارعی و بابک حمیدیان

خلاصه داستان: دکتر مصطفی چمران، نماینده دولت موقت در مرداد سال ۱۳۵۸ جهت رسیدگی به اغتشاشات پاوه که در محاصره نیروهای ضد انقلاب است به همراه تیمسار فلاحی فرمانده وقت نیروی زمینی وارد این شهر می‌شوند. چ روایتگر ۴۸ ساعت پایانی این بحران است.

این پروژه شش میلیارد تومانى تازه ترین تجربه حاتمى کیا در سینماى جنگ به شمار مى آید.

اصلی‌ترین حاشیه فیلم، درگیرى بین کارگردان آن و فریبرز عرب نیا، بازیگر نقش چمران بود که درنهایت حاتمى کیا را وادار کرد صحنه آخر فیلم را بدون حضور عرب نیا و با استفاده از یک بازیگر بدل فیلمبردارى کند.

هرچند بعضى مشکل عرب نیا را مربوط به اختلافات اقتصادى او با تهیه کننده فیلم اعلام کردند خود وى در مصاحبه اى اعلام کرد دلیل نارضایتى و عدم توافق این است که "برخى از دوستان به سیستم برده دارى اعتقاد دارند"، سخنى که به نظر می رسد به حاتمى کیا و روش بازیگردانى سختگیرانه او اشاره دارد.

بازیگر دیگر این فیلم، سعید راد بازیگر دیگر این فیلم هم درست در روز اول جشنواره به دلیل سخنانش خبرساز شد. نام بردن وى از محمدعلى فردین و بهروز وثوقى بعنوان "ستون هاى بازیگرى سینماى ایران" در مراسم افتتاحیه جشنواره فجر عکس العمل هاى شدیدى را برانگیخت و موجب شد او اندکى بعد در نشست مطبوعاتى فیلم سخنان خود را ناشى از "احساسات شخصى و دور از منطق" بخواند و بابت آنها عذرخواهى کند.

رد کارپت

حق نشر عکس s

کارگردان: رضا عطاران

بازیگران: رضا عطاران، امیر نوری، سوسن پرور و علی سرتیپی

خلاصه داستان: یک عاشق سینما برای ملاقات با یکی از کارگردان‌های معروف جهان خود را به جشنواره فیلم کن می رساند، تا فیلمنامه اش را به استیون اسپیلبرگ کارگردان محبوبش نشان بدهد.

بخش عمده ای از سومین تجربه کارگردانى عطاران که در نوع خود فیلم حاشیه دارى به شمار مى آمد، در جریان جشنواره کن و لوکارنو فیلمبردارى شده است.

پیش از نمایش بسیارى فیلم را به فیلم "بورات" تشبیه کرده و آن را متهم به تمسخر ایرانیان کردند.

"رد کارپت" اشاره هاى طنزآمیزى به حوادث سالهاى اخیر ایران نیز دارد، از ماجراى فیلم "یوسف پیامبر" و اظهارنظرهاى تند و حاشیه ساز کارگردان آن گرفته تا گلشیفته فراهانى و حضور او در فیلمهاى خارجى. علیرغم حواشى اما ظاهرا فیلم به مذاق مخاطبان و اصحاب رسانه خوش آمد و درهنگام نمایش با استقبال زیادى مواجه شد.

معراجی‌ها

حق نشر عکس f

کارگردان: مسعود ده نمکی

بازیگران: اکبر عبدی، دانیال عبادی، بهاره افشاری، برزو ارجمند و مهران رجبی

خلاصه داستان: محمد جوانی است که شوق رفتن به جبهه را دارد اما با مخالفت‌های سرسختانه پدرش مواجه می‌شود و پدر برای رفتن او به جبهه شرط‌های عجیب و غریب می‌گذارد تا اینکه محمد شبانه از خانه فرار کرده و به جبهه می‌رود و پدر برای بازگرداندن او راهی منطقه می‌شود.

آخرین فیلم ده نمکى یکى دیگر از فیلم‌هایى بود که پیش از اکران در صدر اخبار قرار گرفت، زیرا طى فیلمبردارى آن در انفجارى چند نفر از عوامل از جمله مسئول جلوه هاى ویژه فیلم و رئیس شهرک سینمایى دفاع مقدس کشته شدند.

به دنبال این حادثه گفت و گوهاى بسیارى در مورد میزان امنیت در پروژه هاى جنگى سینما در رسانه ها درگرفت و به کارگیرى مواد منفجره جنگى -که استفاده از آن در سینماى جهان منسوخ شده است- به شدت مورد نقد قرار گرفت.

بیشتر مسئولان اما ترجیح دادند کشته شدگان را "شهید" بخوانند و از آنها به خاطر مرگ در راه به تصویر کشیدن فیلمى در ژانر "دفاع مقدس" تجلیل کنند.

اشباح

حق نشر عکس 1

کارگردان: داریوش مهرجویی

بازیگران: امیر علی دانایی، مهتاب کرامتی، همایون ارشادی، حسن معجونی و ملیکا شریفی نیا

خلاصه داستان: تیمسار سلیمانی و همسرش در روابط خود به بن بست میرسند، تلاش های وکیل خانواده برای بهبود اوضاع زندگی آنها بی نتیجه می ماند ،سالها بعد گناهان تیمسار گریبان مازیار، پسر جوانش را می گیرد و مسیر عشق و زندگی او را دشوار می سازد.

فیلم تازه داریوش مهرجویى براى کارگردانش کم و بیش پردردسر بود، زیرا تعداد زیادى از ستارگان سینما بازى در آن را نپذیرفتند یا پس از پذیرش از ایفاى نقش انصراف دادند، از جمله على مصفا، هدیه تهرانى، لیلا حاتمى و طناز طباطبایى.

حتى بنیامین بهادرى، خواننده پاپ ایرانى نیز براى این نقش کاندیدا شد اما در نهایت نقش اول این فیلم برعهده امیرعلى دانایى قرار داده شد و همایون ارشادى نیز یکى دیگر از نقش ها را پذیرفت.

شاید به دلیل مشکلاتى از این دست بود که مهرجویى در مصاحبه اى در مورد فیلم به منتقدان خود به شدت حمله کرد و آنها را "خر و نفهم" خواند.

هرچند این پروژه سینمایى به دلیل درگذشت خواهر این کارگردان، ژیلا مهرجویى مدتى متوقف شد، در نهایت توانست به موقع تکمیل شده و در جشنواره فجر نمایش داده شود.

عصبانی نیستم!

حق نشر عکس 2

کارگردان: رضا درمیشیان

بازیگران: باران کوثری، نوید محمدزاده، رضا بهبودی، میثاق زارع و وحید قاضی‌زاهدی

خلاصه داستان: نوید جوان شهرستانی ساکن تهران تمام سعی و تلاش خود را به کار می‌گیرد تا شرایط مساعدی را برای ازدواج با ستاره پیدا کند.

فیلم رضا درمیشیان تنها فیلم ایرانی بود که نه تنها در جشنواره فیلم فجر راه یافت، بلکه تقریبا همزمان در جشنواره فیلم برلین هم به نمایش داده شد و با توجه به محتوای جسورانه‌اش، هر دو نمایش داخلی و خارجی آن از سوی اصولگرایان مورد انتقادات بسیار قرارگرفت.

فیلم مستقیما به حوادث پس از انتخابات یا به گفته رسانه‌های اصولگرا "فتنه" می‌پردازد و ماجرای دانشجوی ستاره‌داری را روایت می‌کند که زندگی‌اش طی چندسال گذشته بر اثر شرایط سیاسی، اقتصادی از هم می‌پاشد.

دو نماینده مجلس اعلام کرده‌اند علی جنتی، وزیر ارشاد را بابت "فیلم‌های حامی فتنه" در مجلس مورد سوال قرار خواهند داد، اما به هرحال این فیلم هم در جشنواره فیلم برلین مورد استقبال قرار گرفت و هم نمایش آن در جشنواره فجر به دلیل تعداد زیاد تماشاگران به اکران فوق‌العاده رسید.