بازنمایی تحولات اجتماعی در سینمای هالیوود 'سریع‌تر شده است'

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

جنبش اعتراضی 'اشغال وال استریت' که دو سال و نیم پیش برای چند هفته در خیابان‌های آمریکا بود و کمتر شهر عمده‌ای از آن بی‌نصیب ماند، امروز پیدا نیست ولی برخی معتقد اند شاید رد آن را بتوان در آثار فرهنگی سراغ گرفت؛ از جمله در سالن‌های تاریک سینما و با فیلم‌هایی که خوب هم فروخته‌اند.

در هفته‌های اخیر نمایش فیلم "گرگ وال استریت" واکنش‌های متناقضی در پی داشته است.

این فیلم که به زندگی یکی از بورس‌بازهای موفق و نام‌آور آمریکا پرداخته، هم انتقاد کسانی را در پی داشته که آن را یک تصویر بزک‌شده و ستایش‌آمیز از سرمایه‌داری می‌خوانند و هم کسانی که آن را علیه این سبک زندگی و این روش پول‌درآوردن می‌بینند.

امروز در خیابان‌ها اثری از کسانی نیست که تحصن می‌کردند و فریاد می‌زدند ما ۹۹ درصد جامعه هستیم و آن یک درصد دیگر، حق ما را خورده‌اند.

تاد گیتلین، استاد علوم ارتباطات دانشگاه کلمبیا در نیویورک، می‌گوید: "به نظرم جنبش اشغال وال استریت به یک جنبش ثمربخش تبدیل نشد و از هم وا رفت. ولی هشیاری اجتماعی و سیاسی را در آمریکا تقویت کرد. فرهنگ لغات آمریکایی را هم تغییر داد."

این جامعه‌شناس معتقد است فعلا این نگاه تردیدآمیز به سرمایه‌داری در مرکز فرهنگ آمریکایی قرار گرفته است و بعد از این هم تولیدات مشابهی را خواهیم دید.

بازنمایی این اعتراض‌ها و مفاهیم عجین با آن، محدود به این فیلم نبوده است. فیلم‌های دیگری مانند الیزیوم هم در دو سال گذشته، بن‌مایه‌هایی مشابهی داشته‌اند.

'سیاه‌نمایی' از سرمایه‌داری

تحلیلگران رسانه می‌گویند هالیوود در پول در آوردن از آن‌چه "مُد" جامعه می‌شود، معمولا موفق بوده است.

در سوی دیگر آنها که چندان دل خوشی از تغییرات اجتماعی ندارند، این صنعت هنری را به جانب‌داری از این تغییرات متهم می‌کنند.

Image caption تاد گیتلین، جامعه‌شناس آمریکایی: هالیوود تلاش می‌کند نبض افکار عمومی را داشته باشد

نیکی اخوان، استاد مطالعات رسانه در دانشگاه کاتولیک آمریکا در واشنگتن، می‌گوید راست‌گراها در آمریکا هالیوود را به جانب‌داری از "چپ" و ایده‌های ضد سرمایه‌داری متهم می‌کند.

"محافظه‌کاران فکر می‌کنند هالیوود خیلی لیبرال است و همیشه طرف جنبش‌های اجتماعی را می‌گیرد و ضد سرمایه‌داری است."

تمایل ستاره‌های سینما در آمریکا به این‌که "مردمی" به نظر برسند، شاید در چنین گرایشی موثر باشد.

خانم اخوان می‌گوید: "ستاره‌ها دوست دارند خودشان را مردمی نشان بدهند. در جریان جنبش 'اشغال وال استریت' هم خیلی از ستارگان هالیوودی به میان معترضان رفتند."

سینمای داستانی همیشه بر فاصله‌اش با فیلم‌های مستند تاکید کرده است. اما مخاطبانش، چه آمریکایی و غیر آمریکایی، لزوما مرز واضحی بین واقعیت و داستان در سینما نمی‌بینند.

تجارت فرهنگی که گوشه‌ای از اقتصاد آمریکاست، گاهی به سیاه‌نمایی درباره سرمایه‌داری متهم شده است.

نیکی اخوان، استاد مطالعات رسانه، می‌گوید: "راست‌گراها می‌گویند هالیوود زیاده از حد از سرمایه‌داری انتقاد می‌کند، سیاه‌نمایی می‌کند و مردم را از این نظام می‌ترساند."

او در این باره از جمله به انتقادهای محافظه‌کاران از محصولاتی مانند کتاب و فیلم "عطش مبارزه" اشاره می‌کند.

هالیوود، 'جهانی'تر می‌شود

Image caption نیکی اخوان، استاد مطالعات رسانه در آمریکا: محافظه‌کاران، هالیوود را به 'سیاه‌نمایی' درباره سرمایه‌داری متهم می‌کنند

بهره‌گرفتن سینمای هالیوود از آن‌چه مورد توجه افکار عمومی است، بی‌سابقه نبوده؛ هرچند شاید این روزها تقویت شده باشد.

تاد گیتلین، استاد علوم ارتباطات در دانشگاه کلمبیا نیویورک، می‌گوید هالیوود در گرفتن نبض جامعه موفق است.

"حرف اول و آخر این است که هالیوود خیلی اقتصادی است. دنبال چیزی می‌گردند که صدا کند. برای این کار لزوما قبل از ساختن هر فیلم نظرسنجی نمی‌کنند ولی با آزمون و خطا، مظنه افکار عمومی را می‌گیرند."

آقای گیتلین می‌گوید چون روز به روز هالیوود جهانی‌تر می‌شود و بیشتر به بازار جهانی فکر می‌کند، در این باره افکار عمومی بقیه دنیا هم مهم می‌شود.

با این حال این جامعه‌شناس آمریکایی تاکید می‌کند که سرعت راه‌یافتن تحولات اجتماعی به سینمای جریان اصلی، امروز بیشتر از گذشته است.

"قبلا وقتی مثلا جنبش‌هایی در اعتراض به ادامه جنگ ویتنام راه افتاد، با فاصله خیلی بیشتری اثر آن را در سینما دیدیم. ولی امروز این مفاهیم خیلی زود خود را در فیلم‌ها و سریال‌های تلویزیونی جا می‌کنند."