نگاهی به جشنواره بیستم مطبوعات و خبرگزاری‌ها

حق نشر عکس Fars

بیستمین جشنواره مطبوعات و خبرگزاری‌ها اختتامیه ای پر حاشیه داشت که نفر اول آن نه برگزیدگان مطبوعات که حسن روحانی، رئیس جمهور بود که این روزها با حملات سختی از سوی نشریات و روزنامه‌های جریان منتقد و مخالف خود روبرو است.

آقای روحانی به شکلی مصداقی و صریح به توقیف مطبوعات اعتراض کرد و به جای آن راه حلی را پیشنهاد داد که چند سالی است حقوقدانان و اهالی مطبوعات درباره آن صحبت می‌کنند و قوه قضاییه بی‌اعتنا به این نظرات راه خود را می‌رود؛محاکمه و مجازات نویسنده و مدیرمسئول به جای تعطیل و توقیف موسسه مطبوعاتی.

جشنواره مطبوعات امسال در حالی آغاز شد که تا قبل از روی کار‌آمدن دولت احمدی نژاد، انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران متولی برگزاری این جشنواره بود.

اما حسین صفار هرندی، نخستین وزیر ارشاد دولت احمدی نژاد این امکان را از بزرگترین تشکل صنفی روزنامه‌نگاری گرفت و وزارت ارشاد را مسئول راه اندازی و اداره جشنواره کرد.

اما معاونت مطبوعاتی تازه انتخاب دبیرجشنواره را به شورایی سپرد با عنوان شورای تشکل‌های مطبوعاتی که ده تشکل روزنامه‌نگاری در آن عضوند. شورایی که غیبت شاخص‌ترین تشکل مطبوعاتی (انجمن صنفی روزنامه‌نگاران)حرف و حدیث‌هاو انتقادات فراوانی را بر نوع مواجهه معاونت مطبوعاتی به کار صنفی روزنامه‌نگاری به دنبال داشت.

نامه بیش از ۴۰۰ روزنامه‌نگار به وزیر ارشاد و انتقاد آنها از رویکرد معاونت مطبوعاتی به نهادهای صنفی و آنچه آنها "تشکل‌های دولت ساخته"عنوان کرده‌اند، نمونه‌ای از واکنش‌ها به چنین شورایی بود. اما این شورا در نهایت فرید قاسمی را به عنوان دبیر جشنواره به معاونت مطبوعاتی معرفی کرد.

مورخ با سابقه مطبوعات، دبیر جشنواره بیستم

حق نشر عکس Fars
Image caption فرید قاسمی، دبیر جشنواره بیستم

به رغم انتقاداتی که طیفی از روزنامه‌نگاران به سیاست‌های معاونت مطبوعاتی دارند،حضور فرید قاسمی، محقق و مورخ تاریخ مطبوعات به عنوان دبیرجشنواره خبری خوش برای اهالی رسانه بود.

او که خود از پیشنهاددهندگان جشنواره مطبوعات در سال‌های اولیه شکل‌گیری آن در دهه هفتاد بود، مردادماه سال ۸۴ و با پیروزی محمود احمدی نژاد از شورای سردبیری هفته‌نامه "کتاب هفته" استعفا داد و به کارهای تحقیقی خود پرداخت.

در این مدت و با آمدن حسین انتظامی به روزنامه‌ همشهری، مدتی مسئولیت انتشارات همشهری را بر عهده گرفت و در معاونت مطبوعاتی دوره دوم دولت احمدی نژاد (دوره معاونت محمدجعفر محمدزاده) نیز به مدیریت مطبوعات کشور مشاوره‌هایی می‌داد.

در کارنامه کاری او بیش از ۱۰۰ کتاب ریز و درشت درباره تاریخ و موضوعات مطبوعاتی ایران به چشم می‌خورد. چنین پیشینه‌ای در مطبوعات، مقبولیتی که در میان اهالی مطبوعات طیف‌های مختلف فکری داشت، آشنایی با ساختار و کارکردهای جشنواره‌های مختلفی که در حوزه مطبوعات در کشور برگزار شد، ارتباط چند سویه با روزنامه‌نگاران از یک سو و استادان ارتباطات در دیگر سو، جایگاهی ویژه به او در میان روزنامه‌نگاران کشور بخشید و انتخاب او را با موافقتی ضمنی تمامی طیف‌ها روبرو ساخت.

شورای سیاستگذاری و ترکیب داوران

تشکیل شورای سیاست‌گذاری جشنواره مرکب از ۲ استاد علوم ارتباطات، معاونت مطبوعاتی، دبیرجشنواره و نماینده موقت تشکل‌های مطبوعاتی نخستین گام در جهت شکل‌دهی به جشنواره بیستم بود. این شورا آیین‌نامه‌ای تنظیم کرد و در نهایت ترکیب داوران اصلی و تخصصی را انتخاب و به جامعه مطبوعاتی معرفی کرد.همچنین سه بخش شهدای مطبوعات،پاکیزه نویسی در مطبوعات و پیشکسوتان نیز به جشنواره اضافه شد.

نگاهی به ترکیب داوران نشان‌ می‌دهد که سعی شده است از تمامی گروه‌های سنی و طیف‌های مختلف فکری مطبوعات در این دوره حضور داشته باشند، اگر چه ساز و کار انتخاب داوران پرسش برانگیز است.

در دوره‌ای که جشنواره مطبوعات از سوی انجمن صنفی روزنامه‌نگاران مدیریت می‌شد، داوران تخصصی از میان برگزیدگان و فعالان مطبوعاتی در فراخوانی انتخاب می‌شدند و سپس این جمع ۵۰ تا ۸۰ نفره ۵ تا ۷ تن را از میان خودشان با رای گیری به عنوان داوران نهایی انتخاب می‌کردند.

به نظر می‌رسد ساز و کار انتخاب داوران در انجمن صنفی روزنامه‌نگاران به دموکراسی و عقل جمعی بیشتر نزدیک بود تا داوران جشنواره بیستم که مشخص نیست به جز دبیر جشنواره که به نمایندگی از ۱۰ تشکل معرفی شده است، دو استاد دانشگاه را چه کسی انتخاب کرده و به جمع سه نفره اضافه کرده است و داوران نهایی و نیز دبیران داوران کمیته ‌های تخصصی تحت چه ساز وکاری انتخاب شدند.

حضورچهار هزار و ۵۵۲ نفر؛ رکوردی تازه

از حدود دوماه قبل که فراخوان جشنواره بیستم اعلام عمومی شد تا ۱۲ بهمن، آخرین روز ارسال آثار،۴۵۵۲ نفر در دو بخش رسانه‌های محلی و سراسری به جشنواره اثر ارسال کردند که بنا بر اعلام دبیرخانه جشنواره سهم مردان دو برابر زنان بوده است. دبیرخانه جشنواره همچنین گزارشی از حضور روزنامه‌نگاران در ۱۹ دوره گذشته منتشر کرد که بیشترین تعداد آن به دوره سوم با ۲هزار نفر مربوط می‌شود.

دبیر جشنواره نیز یک روز بعد از پایان مهلت ارسال آثار به جشنواره در گفت وگویی با ایرنا به ارسال۱۰ هزار و ۲۷۵ اثر از سراسر کشور اشاره کرد و گفت:" ۳ هزار و ۹۷۱ عنوان از تهران و ۶ هزار و ۲۸۶ اثر از سایر استان‌ها به این جشنواره رسیده است. که این تعداد آثار را یکهزار و ۸۳۲ نفر از تهران و ۲ هزار و ۷۲۰ تن از سایر استان‌ها به جشنواره فرستادند. از جمله ویژگی‌های جشنواره امسال ثبت‌نام تمامی آثار به صورت الکترونیکی در سایت جشنواره بود.

نتایج جشنواره و واکنش‌ها

حق نشر عکس Fars
Image caption از پرویز خرسند روزنامه نگار تجلیل شد

روز شنبه ۱۷ اسفند و در حالی که نمایشگاهی از ۶۰ عکس از انتخابات ریاست‌ جمهوری خرداد ۹۲ سینه‌آویز تالار وحدت بود و باحضور رئیس جمهور از برگزیدگان جشنواره مطبوعات تقدیر شد.

اهدای لوح تقدیر و ۵ میلیون تومان هدیه به ۳۵ روزنامه‌نگار بخش‌های مختلف از جمله برنامه‌های این مراسم بود. تقدیر از پرویز خرسند به عنوان چهره برگزیده سال مطبوعات که به نوشته سایت جشنواره "در سال‌های اولیه بعد انقلاب از سوی آیت‌الله خامنه‌ای به عنوان نخستین سردبیر مجله سروش معرفی شد" و نیز تقدیر از احمد سمیعی گیلانی، عضو پیوسته فرهنگستان زبان وادب فارسی به در بخش پاکیزه نویسی در مطبوعات، از جمله بخش های جشنواره به شمار می‌رفت. انتخاب فرد برگزیده این بخش و نیز فرد برگزیده شهدای مطبوعات به دو نهاد فرهنگستان زبان و ادب فارسی و انجمن روزنامه‌نگاران دفاع مقدس واگذار شده بود.

فرج‌الله صبا، روزنامه‌نگار پیشکسوت نیز از سوی کمیته پیش‌کسوتان جشنواره به عنوان چهره منتخب پیش‌کسوت مطبوعاتی انتخاب و معرفی شد. دبیری این کمیته را محمدمهدی فرقانی روزنامه‌نگار سال‌های دور روزنامه کیهان و استاد و مدرس روزنامه‌نگاری حال حاضر بر عهده داشت.

این انتخاب صدای منتقدان دولت حسن روحانی را بلند کرد. حسین شریعتمداری مدیر مسئول کیهان در یادداشتی انتقادی به سخنان روحانی در اختتامیه معترض این انتخاب شد. او با اشاره به سابقه همکاری صبا در نشریه زن روز قبل از انقلاب از او به عنوان "یکی از گردانندگان اصلی این مجله" یاد کرد و خطاب به رئیس جمهور نوشت"بعید است(شما)از ابتذال این مجله در آن دوران بی‌خبر باشید".

مطالب مرتبط