فستیوال داستان نویسی توییتر؛ ادبیات در ۱۴۰ کاراکتر

حق نشر عکس PA

دومین فستیوال داستان نویسی توییتر یا به عبارتی داستان نویسی توییتری از روز چهارشنبه ۱۲ مارس آغاز شده و اواخر وقت روز یکشنبه ۱۶ مارس به وقت آمریکا رسید. این دومین مورد از این جشنواره های داستان نویسی بود که توسط توییتر و روی این شبکه اجتماعی برگزار شد. مورد قبلی آن در روزهای پایانی نوامبر و آغاز دسامبر سال ۲۰۱۲ برگزار شد.

توییتر با راه اندازی صفحه ویژه ای با همین عنوان تمام اطلاعات مربوط به برگزاری این جشنواره از جمله نحوه دسترسی به مطالب و زمان انتشار آنها و همینطور شرکت کنندگان میهمان و برگزیده را معرفی کرده است.

در تیتر اصلی این صفحه ویژه چنین نوشته شده است: "توییتر جایی است که جهان هر روز و در تمام طول روز داستان های خود را بازمی گوید." و می افزاید: "هدف این جشنواره پذیرش، تجربه کردن و توسعه دادن هنر داستان گویی روی شبکه توییتر است."

این جشنواره به ابتکار توییتر و با همکاری موسسه انتشاراتی پنگوئن- رندوم هاوس و اتحادیه ناشران آمریکا برگزار شد.

در طول این پنج روز صفحه یا خروجی ویژه ای روی این شبکه راه اندازی شد و مطالب حدود ۵۰ نویسنده هر کدام در ساعات مشخصی روی این خروجی قرار شد. البته تمام علاقمندان در کنار دسترسی و مطالعه این مطالب در صورت تمایل می تونستند روی صفحه عمومی این شبکه داستان های خود را منتشر کنند و به گفته توییتر به این جشن پنج روزه داستان نویسی بپیوندند.

حق نشر عکس Reuters

نفس داستان نویسی توییتری در این بود که نویسندگان در هر توییت فقط می توانستند ۱۴۰ حرف و علامت تایپی را به کار ببرند. انتخاب با خود آنهاست، یا می توانند در هر توییت یک داستان کامل را بازگو کنند و یا در فرصت اختصاص یافته به آنها در مجموعه ای از توییت های دنباله دار فصل‌های مختلف یک داستان واحد را پی بگیرند.

داستان های توییتری در ژانرهای گوناگون ادبیات داستانی، از علمی- تخیلی، درام و طنز گرفته تا داستانهای عشقی و اسرار آمیز دسته بندی شده اند و مراجعان به این صفحه از روی راهنمای موجود می توانند به سراغ توییت های منتشر شده در هر یک از ژانرها بروند.

حدود پنجاه نویسنده ای که در این فستیوال داستان نوشتند و مطالب آنها در صفحه ویژه جشنواره منتشر شده دو گروه هستند. نیمی از آنها توسط هیئت داوران و برگزار کنندگان جشنواره دعوت شدند. در میان آنها می توان نام چند نویسنده از برندگان کتاب های پرفروش سال های گذشته توسط روزنامه نیویورک تایمز را دید.

اما ۲۵ نفر دیگر کسانی هستند که توسط هیئت داوران در یک روند گزینشی برگزیده شدند و از قرار معلوم مبنای این گزینش سابقه و موفقیت آنها در به کار بردن توییتر برای داستان نویسی بوده است.

آیا توییتر و محدودیت هایش برای داستان گویی ظرف مناسبی است؟

به نظر می رسد که مطالب ارائه شده به این جشنواره به نسبت مورد قبل که در اواخر سال ۲۰۱۲ برگزار شد متنوع تر است و نویسندگان در برخی از توییت ها حتی عکس و ویدئو و گرافیک را نیز گنجاندند. اما تعداد نویسندگان سرشناسی که شرکت کرده اند کمتر از مورد قبلی است.

حق نشر عکس AFP

در عین حال می توان دید که ترکیب دعوت شدگان و زبان و ژانر نوشته ها بیشتر به سوی قلم زنان توییتری آمریکایی جهت پیدا کرده است. در راهنمای صفحه ویژه جشنواره می توان دید که مطالب کلا به دو بخش انگلیسی و غیرانگلیسی تقسیم شده اند. با مراجعه به بخش غیرانگلیسی می بینیم که فقط دو نویسنده غیرانگلیسی زبان مهمان یا برگزیده شرکت دارند که تصادفا هر دو اسپانیایی زبان هستند.

برخی از نویسندگان نسبتا سرشناس انگلیسی زبان در انطباق روش داستان گویی خود با الزامات و محدودیت های داستان گویی توییتری موفق بوده و حتی زبان و شیوه بیان ویژه ای را برای به کارگیری این ابزار توسعه داده اند.

الکساندر مک کال- اسمیت نویسنده بریتانیایی جزو موفق ترین ها و از جمله نویسندگان مهمان این جشنواره است. او جمله معروفی دارد که می گوید: "حصار ۱۴۰ حرفی پیامک های توییتر از ژله ساخته شده و به آن می توان شکل دلخواه را داد."

ولی محدودیت در به کارگیری تعداد حروف و علائم باعث می شود که در نهایت کلماتی انتخاب شوند که اندازه آنها در این فضای محدود می گنجند و نه کلماتی که حقیقتا در بیان داستان نقش مهمی دارند.

روسا دل بلانکا تنها نویسنده اسپانیایی که پس از موفقیت در روند گزینش توانست به جمع ۵۰ نویسنده جشنواره داستان نویسی توییتر بپیوندد، معتقد است که خوانندگان زیادی به داستان گویی به روش توییتر عادت کرده اند.

او می افزاید: "اگر می توان همه مسائل روز، از سیاست و فرهنگ و موضوعات شخصی را با توییت بیان کرد چرا برای داستان نویسی از آن استفاده نکنیم. در عین حال خلاصه بودن نوشته ها باعث می شود که حس کنجکاوی و خلاقیت خواننده بیشتر از حد معمول تحریک شود چون باید مابقی اجزاء داستان را خودش خلق کند."

داستان نویسی روی شبکه توییتر که از چند سال پیش رایج شده نمونه های موفقی هم داشته است، هر چند برخی از منتقدان ادبی این موفقیت را موسمی، احساسی و گاه تجاری می دانند. به عنوان نمونه یک نویسنده و سخنران آمریکایی به نام شون هیل که از اواسط سال ۲۰۰۹ انتشار داستان های کوتاه خود روی شبکه توییتر را آغاز کرده اکنون روی این شبکه چند صد هزار خواننده و یا به اصطلاح طرفدار دائمی دارد. سال گذشته کتابی با عنوان "داستان های بسیار کوتاه"که در برگیرنده توییت های چند سال اخیر اوست منتشر شد و مورد استقبال قرار گرفت.

یکی از نمونه های جالب از سفر بین توییتر و ادبیات داستانی ابتکار دو دانشجوی دانشگاه شیکاگو آمریکا بود. الکساندر آکیمن و امیت رنسین چند سال پیش هشتاد اثر ادبی بزرگ جهان، آثاری نظیر هملت، گتسبی بزرگ و مجموعه هری پاتر را به ۲۰ توییت خلاصه کردند. ابتکار آنها توجه ویژه ای را به خود جلب کرد و موسسه انتشاراتی پنگوئن آن را درکتابی با عنوان Twitteratura چاپ کرد که ترکیبی از دو کلمه توییتر و ادبیات در زبان انگلیسی است.

آیا داستان نویسی توییتری کتاب را تضعیف خواهد کرد؟

هرگاه که ابزار یا رسانه جدیدی از راه می رسد این سئوال مطرح می شود که آیا رسانه های سنتی و قدیمی تر زیر سئوال خواهند رفت؟ در علاقه گروهی از کاربران شبکه های اجتماعی به این روش نشر ادبیات شکی نیست ولی در نهایت شرایط اقتصادی حرف آخر را خواهند زد.

سئوال در این است که آیا خارج کردن بخشی از محصولات ادبیات داستانی از ظرف های همیشگی آن و نشر آن روی توییتر در کوتاه مدت و یا بلند مدت سودآور خواهد شد؟

کارمن اوسپینا یکی از مدیران موسسه انتشاراتی رندوم هاوس که از جمله برگزارکنندگان جشنواره داستان نویسی توییتر است، می گوید: "هنوز تا رسیدن به آنجا فاصله زیادی داریم. هنوز هم بخش اعظم فروش آثار ادبی در قفسه های کتابفروشی هاست. تجارب ادبی جدید حتی در شکل بیان و عرضه اثر، همیشه جالب هستند و ما می کوشیم آنها را تشویق و حمایت کنیم. ولی تا این لحظه هیچ طرح مشخصی برای تغییر روشهای معمول در عرضه آثار ادبی مطرح نشده است."

مطالب مرتبط