ایو سن لوران، طراحی مد و لباس بر پرده سینما

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption ایو سن لوران اولین طراح مدی بود که به شهرت فراوان و موقعیت یک ابرستاره رسید

ایو سن لوران در سن ۲۱ سالگی در راس مهمترین موسسات مد و طراحی لباس جهان رسید. تا زمان مرگش در سال ۲۰۰۸ او یکی از چهره های مهم و بسیار تاثیر گذار در عالم مد و طراحی لباس بود. در مورد زندگی حرفه ای و خصوصی پر ماجرای او امسال دو فیلم سینمایی روی پرده می رود.

قبل از او طراحان برجسته ای مثل کریستین دیور فرانسوی و یا کریستوبال والنسیاگا اسپانیایی، دنیای طراحی لباس در پاریس را که مرکز مد جهان بود زیر سلطه خود داشتند. ولی تا زمان از راه رسیدن ایو سن لوران هیچ طراحی به این حد از شهرت و محبوبیت شخصی دست نیافته بود.

در سالهای دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ او همواره مرکز توجه مجلات فرهنگی- هنری و ستون های شایعه پراکنی روزنامه های عامه پسند بود. با ستاره های سرشناسی مثل میک جگر خواننده گروه رولینگ استونز، اندی وارهول نقاش و هنرمند پر سر و صدای آن زمان و گروه کثیری از مدلهای مشهور نشست و برخاست داشت و عکس های وی مرتب در مطبوعات به چاپ می رسید.

ایو سن لوران که در سال ۱۹۳۶ در مستعمرات فرانسه در الجزایر متولد شده بود به یکی از شاگردان با استعداد آتیله ای طراحی مد و سپس به مشهورترین استاد این رشته بدل شد. او که از سنین پایین به مد و طراحی لباس علاقه وافری داشت در سنین نوجوانی به شهر پاریس رفت و کار در موسسه دیور را شروع کرد. پس از سه سال و درگذشت دیور، در سن ۲۱ سالگی به مدیریت هنری این موسسه رسید.

بسیاری از این رشد شتابان او حیرت کردند ولی شکی وجود نداشت که یک ستاره پر استعداد متولد شده است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پی‌یر نینی بازیگر فرانسوی (راست) با ایو سن لوران (چپ) شباهت های ظاهری فراوانی دارد.عکسی از استودیوی او در سال ۱۹۶۵

در یکی از دو فیلم سینمایی که امسال در مورد زندگی ایو سن لوران ساخته شده است پی‌یر نینی بازیگر فرانسوی نقش او را بازی می کند. با وجودیکه او ۲۵ ساله است ولی در فرانسه بسیار شناخته شده است و برای ایفای نقش های کمدی استعداد ویژه ای دارد. در عین حال او از نظر مشخصات ظاهری با دوران جوانی و جذابیت ایو سن لوران شباهت زیادی دارد.

پی‌یر نینی می گوید: "برای شناخت شخصیت او و آمادگی این نقش، پنج ماه کار کردم. با تعداد زیادی از افرادی که او را می شناختند ملاقات کردم. محور اصلی این فیلم مناسبات او با پی‌یر برژه است که هم در کار حرفه ای و هم در زندگی خصوصی شریک و زوج او بود. من واقعا خوش شانس بودم که توانستم با پی‌یر برژه که اکنون ۸۳ ساله است در مورد کار و زندگی مشترک آنها صحبت کنم. هم یک افتخار بود و هم یک کمک بزرگ به ایفای این نقش. چون این فیلم اساسا داستان عشق آنهاست."

کارگردان این فیلم که عنوان آن را خیلی ساده "ایو سن لوران" انتخاب کرده اند، جلیل لسپر است که سابقا بازیگر و در فیلم هایی نظیر"به کسی نگو" بازی کرده است. او نیز به بررسی رابطه بسیار ویژه بین ایو سن لوران و پی‌یر برژه علاقه ویژه ای دارد.

جلیل لسپر می گوید: "ایو سن لوران در مورد طراحی لباس برای زنان همیشه یک دیدگاه انقلابی داشت. ولی سرنوشت در همان سالهای جوانی یک فرصت فوق العاده برای وی فراهم کرد و به احتمال فراوان او بدون پی‌یر برژه هیچگاه به تمام این دستاوردها نمی رسید."

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption پی‌یر برژه طرح های اوریجینال ایو سن لوران را در اختیار فیلمسازان قرار داد

جلیل لسپر می افزاید: "برای اینکه زندگی هدف و معنای درخوری داشته باشد باید کسی را دوست داشت که در مقابل او نیز چنین عشقی داشته باشد. در غیر اینصورت زندگی چه معنایی خواهد داشت؟ ایو سن لوران از نظر عاطفی واقعا به پی‌یر برژه نیاز داشت، هر چند ما در فیلمنامه با صداقت مشکلات رابطه آنها در سالهای آخر را هم نشان داده ایم."

"طرح های خوب او همه یک نوع خلوص و اصالتی داشتند. می توان گفت که او در عالم مد یک شاعر بود. ولی در این فیلم من می خواستم مردم ببینند که او در عین حال، حداقل در جمع دوستان نزدیکش، یک فرد شوخ طبع بود و در آن محیط ها شرم و خجالتی بودن او از بین می رفت."

"اینکه پی‌یر نینی از نظر مشخصات ظاهری با ایو سن لوران شباهت هایی دارد نکته مهمی است ولی دلیل انتخاب این بازیگر این بود که من مطمئن بودم می تواند شوخ طبعی ویژه شخصیت داستان را به خوبی ارائه دهد."

لیزا آرمسترانگ منتقد مد و طراحی لباس در روزنامه بریتانیایی دیلی تلگراف نوشته است: "ایو سن لوران کماکان در صحنه طراحی لباس یک چهره برجسته است. او نه تنها استعداد و خلاقیت فراوانی داشت بلکه به خوبی به تغییرات محیط واکنش نشان می داد. به عنوان مثال از اواخر سالهای دهه ۱۹۶۰ که نوآوری های جوانان معمولی به مرور داشت روی طراحی لباس تاثیر می گذاشت و مرکز مد به مرور از پاریس به لندن گرایش پیدا می کرد، ایو سن لوران این تغییر را دریافت و با واکنش به موقع توانست مرکزیت را به پاریس برگرداند. و در مورد شریک کار و زندگی خصوصی او یعنی پی‌یر برژه باید گفت که یک چنین ترکیبی از هر دو عامل حرفه ای و خصوصی در یک دوستی واقعا نادر است."

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption موضوع اصلی فیلم رابطه عاشقانه ایو سن لوران با شریک کاری و زوج او پی‌یر برژه است

به گفته لیزا آرامسترانگ در این فیلم به خوبی نشان داده می شود که چطور این دو نفر یکدیگر را کامل می کردند. او می افزاید: "در این فیلم در مورد طراحی و نوآوریهای ایو سن لوران در لباس زنان بیش از حد تصویر سازی نشده ولی به خوبی هوشمندی او و شریکش در رها کردن موسسه مد دیور و رفتن به سمت خلق یک ژانر دیگر از طراحی را نشان می دهد."

لیز آرامسترانگ می افزاید: "تا قبل از ایو سن لوران مهمترین عناصر در دنیای طراحی مد و لباس زرق و برق سالن ها، برنامه های نمایش مد و طرحای های شیک ولی در عین حال بیش از حد رسمی برای لباس زنان بود. ولی ایو سن لوران ضمن حفظ زیبایی و عنصر شیک پوشی، توانست لباس هایی خلق کند که اصطلاحا هم مردانه و هم زنانه بودند. در دهه های اخیر خیلی از زنان به راحتی شلوار و یا پی‌یراهن هایی می پوشند که کاملا شبیه لباس های مردانه است و این عادی شده ولی نباید فراموش کرد که تا قبل از نوآوری های او چنین چیزی ممکن نبود. طراحی یک کت و شلوار ساده ولی شیک برای زنان در عالم مد آن زمان یک انقلاب محسوب می شد."

گولام گالین، بازیگر فرانسوی در فیلم "ایو سن لوران" نقش پی‌یر برژه را بازی می کند. او می گوید:"پی‌یر برژه را امروزه به نسبت سالهای اول کارش خیلی بهتر می شناسند. حتی در خود فرانسه نیز در سالهای شروع همکاری او با ایو سن لوران کسی چهره او را نمی شناخت در صورتیکه سن لوران در همان زمان کاملا مشهور بود."

پی‌یر برژه به شکل فعالی به ساختن این فیلم کمک کرده و از جمله بایگانی های مربوط به طراحی، لباس ها و حتی منزل و ساختمان های محل کارشان را در اختیار فیلمساز قرار داده است. ولی او در ساخت فیلم دیگری که در مورد زندگی ایو سن لوران ساخته شده و آن نیز در ماههای آینده اکران خواهد شد، هیچ همکاری نکرده است.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption ایو سن لوران (راست) مشغول صحبت با پی‌یر برژه (چپ) سال ۱۹۹۲ به هنگام معرفی طرح های پاییزی آن سال در پاریس

گولام گالین بازیگر نقش پی‌یر برژه می گوید که ما در مقابل این کمک های او استقلال خود را در تولید فیلم معاوضه نکردیم. او می افزاید:" پی‌یر برژه به خوبی می تواند یک هنرمند یا کار اصیل هنری را تشخیص دهد. او همین خصوصیت را در ایو سن لوران و در جمع هنرمندانی که با آنها رفت و آمد داشتند دیده بود و دقیقا همین قابلیت و ذات هنری را در جلیل لسپر به عنوان یک فیلمساز دیده و به او اطمینان کرده است."

او می افزاید:"ولی خود من به عنوان بازیگر ابدا سعی نکرده ام در ایفای نقشم پی‌یر برژه را راضی کنم. خود او نیز در فیلمنامه و یا بازی ما دخالت نکرد. هیچ مرز و یا محدودیتی وجود نداشت. و من واقعا از محصول نهایی کار راضی هستم و به آن افتخار می کنم. در عالم واقعیت داستان عاشقانه ای است بین دو مرد ولی هیچکس به این فیلم عنوان همجنسگرایانه نداده است. این فیلم به نسل های جدید نشان می دهد که این دو مرد حدود ۵۰ و حتی ۶۰ سال پیش، با وجود تمام تفاوت هایشان، تا چه حد در کنار هم نیرومند و جسور بودند."

زندگی ایو سن لوران با رسیدن به سالهای پایانی و وابستگی شدید وی به الکل و مواد مخدر برای مقابله با افسردگی و فشار کاری ناشی از تولید دو مجموعه طراحی در هر سال، فضای فیلم تیره تر می شود. ایو سن لوران که در دوران جوانی با وجود خجالتی بودن بسیار پر انرژی بود، به مرور سست و بیحال می شود. گاهی اوقات چنان پریشان و یا پرت است که واقعا نمی داند که کیست و کجاست.

جلیل لسپر کارگردان فیلم می گوید بخشی از این مشکل این بود که ایو سن لوران و پی‌یر برژه به سرعت به موفقیت رسیدند و ورود به صنعت تولید انبوه لباس ثروت زیادی برای آنها به ثمر آورد. او می افزاید: "خیلی اوقات وقتی کسی به اوج کار خود می رسد دیگر کاری برای انجام دادن ندارد و همه چیز طعم و معنای خود را از دست می دهد. ایو سن لوران اولین کسی نبود که به این حالت دچار شد. ولی با وجود همه این مشکلات این زوج توانستند سالهای سال با هم بمانند و این همان داستان عاشقانه ای است که در این فیلم به تصویر درآمده است."