جشنواره کن؛ چه فیلم‌هایی شانس بیشتری برای نخل طلا دارند؟

حق نشر عکس Getty
Image caption مراسم اکران فیلم 'خواب زمستانی' در جشنواره کن

جشنواره کن از نیمه گذشته و به روزهای پایانی اش نزدیک می شود. تقریبا مهم ترین فیلم های بخش مسابقه و بخش نوعی نگاه به نمایش درآمده و تکلیف خیلی از فیلم ها و فیلمسازان شاخص و صاحب نام معلوم شده است.

در روزهای گذشته فیلم های مایک لی، اتوم اگویان، دیوید کراننبرگ، نوری بیلگه جیلان، تامی لی جونز، برتران بونلو، بنت میلر و برادران داردن به نمایش درآمده و آنهایی که شانس بیشتری برای بردن نخل طلا دارند، اسم شان سر زبان هاست و خیلی ها به برنده شدن شان در یکی از بخش ها تقریبا امیدوارند. اگرچه هنوز فیلم های کارگردان های مطرحی مثل ژان لوک گدار، کن لوچ، الیور آسایاس، میشل هازاناویسیوس، اگزویه دولان و آندره زیاگنیتسف به نمایش درنیامده اند.

از میان فیلم های به نمایش درآمده در بخش مسابقه اصلی، "آقای ترنر" ساخته مایک لی، "خواب زمستانی" ساخته نوری بیلگه جیلان، "دو روز، یک شب" ساخته برادران داردن، "شگفتی ها" ساخته آلیس روراچر (سینماگر زن ایتالیایی) شانس بیشتری برای دریافت نخل طلا دارند. همین طور از فیلم های "شکار روباه"، درام ورزشی فیلمساز آمریکایی بنت میلر، "تیمبوکتو" ساخته فیلمساز آفریقایی عبدالرحمان سیساکو و "افسانه های وحشی" ساخته دیمیان زیفرون، استقبال خوبی به عمل آمده و این احتمال که آنها هم شانسی برای بردن نخل طلا داشته باشند، وجود دارد. در این میان فیلم "گرفتار" ساخته اتوم اگویان و "سن لوران" ساخته برتران بونلو، در فاصله ای دورتر از بقیه فیلم ها می ایستند و شانس شان برای برنده شدن کمتر است.

فیلم "آقای ترنر" مایک لی، با این که فیلم بسیار خوش ساختی است و از نظر تصویری همانند تابلوهای ترنر، زیبا و خیره کننده است، انتظار خیلی از منتقدان (به ویژه منتقدان فرانسوی) و علاقمندان آثار این سینماگر مهم بریتانیایی را برآورده نکرد.

دیک پاپ، فیلمبردار همیشگی مایک لی، با الهام از پرتره های ترنر، نقاش امپرسیونیست انگلیسی، قاب ها را عین نقاشی های ترنر طراحی کرده است.

تیموتی اسپال، بازیگر محبوب مایک لی هم در نقش ترنر، بازی تحسین برانگیزی ارائه کرده و ممکن است جایزه بهترین بازیگر مرد را دریافت کند. فیلم خیلی طولانی و خسته کننده است. برخی آن را به نوعی اتوبیوگرافی مایک لی دانسته و دنبال شباهت های بین شخصیت ترنر و مایک لی گشته اند اما مایک لی، این موضوع را انکار کرده است.

فیلم "تیمبوکتو" ساخته عبدالرحمان سیساکو، فیلمساز اهل مالی، از نظر موضوع و سبک بصری، اثر قابل توجهی است.

سیساکو در این فیلم، به زادگاهش یعنی مالی بازگشته و یک جامعه عقب مانده آفریقایی را که مردمش زیر فشار و محدودیت های تحمیل شده از سوی گروه های مسلح جهادگر اسلامی قرار دارند، به تصویر کشیده است - گروه های متحجری که همانند طالبان می خواهند برداشت افراطی خود از شریعت اسلامی را با زور و سرنیزه به مردم به ویژه زنان تحمیل کنند. آنها با بی حجابی زنان، موسیقی، فوتبال و کشیدن سیگار مخالف اند.

سنگسار زنان و مردان به اتهام زنا و شلاق زدن دختران جوان به اتهام خواندن آواز و ازدواج اجباری دختران کم سن وسال، گوشه هایی از محدودیت ها و خشونتی است که به نام خدا و اسلام صورت می گیرد. اما سیساکو تا حد زیادی تصویری کلیشه ای از این گروه ها و خشونت ها و افراط گرایی آنها ارائه کرده است. بازی های بد و اغراق آمیز و فیلمنامه شلخته با شخصیت هایی یک بعدی، تاثیر زیبایی های بصری فیلم را ا حد زیادی از بین برده و باعث شده است که فیلم نتواند به عمق تنش های موجود بین افراط گرایی و درک متعادل از اسلام در آن منطقه از قاره آفریقا بپردازد.

فیلم "گرفتار"، ساخته اتوم اگویان، تریلری پرهیجان درباره پورنوگرافی کودکان و پدوفیلیاست. فیلم شروع خوبی دارد و تماشاگر بخوبی درگیر موضوع و شخصیت های آن می شود اما فیلمنامه ضعیف و رویکرد هالیوودی اگویان به موضوع و پایان هپی اند آن، باعث می شود که فیلم حتی نتواند به سطح برخی سریال های تلویزیونی جنایی ای سال ها مثل "کارآگاهان حقیقی" و "فارگو" برسد.

فیلم "خواب زمستانی" نوری بیلگه جیلان، سینماگر برجسته سینمای ترکیه، که رقیب سرسخت فیلم برادران داردن به شمار می رود، یک درام چخوفی گیراست و به نوعی ادامه دهنده سبک روایی و بصری جیلان است با همان شخصیت های تنها، غمزده و پریشان او در فضاهایی عموما سرد و خاکستری و از این نظر خیلی به آثار چخوف نزدیک است.

داستان یک بازیگر تئاتر و نمایشنامه نویس میان سال بدبین و ازخود راضی است که خود را به گوشه پرتی در ارتفاعات کاپدوکیا در فلات آناتولی تبعید کرده تا در آرامش آنجا مقالات و نمایشنامه هایش را بنویسد اما تنش هایش با زن جوانش نهال، خواهرش، معلم ده و روستایی خشنی به نام اسماعیل، مانع این خواسته اوست. با این که فیلم طولانی و بیشتر از فیلم های قبلی جیلان متکی بر گفتگوست اما درام آنقدر پر تنش و دیالوگ ها آنقدر چالش گرانه است که تماشاگر علاقمند به این نوع سینما را خسته نمی کند. میشل سیمون منتقد سرشناس فرانسوی و سردبیر مجله پزیتیو آن را یک شاهکار و مستحق دریافت نخل طلا دانسته است.

دو روز و یک شب

حق نشر عکس darden
Image caption برادران داردن که تاکنون دو نخل طلا به دست آورده‌اند با 'دو روز و یک شب' برای سومین بار نامزد این جایزه‌اند

نمایش "دو روز و یک شب" ساخته برادران داردن از بلژیک، مثل آثار قبلی آنها، از نظر روایتی و سبک بصری بسیار ساده اما تاثیرگذار است. داردن ها که فیلم هایشان عموما درونمایه اجتماعی قوی ای دارد، در این فیلم، یکی از مهمترین مسائل بشری یعنی بیکاری را نشانه رفته اند. داستان زن جوان و متاهلی به نام ساندرا(با بازی ماریون کوتیار) که دارد کارش را از دست می دهد و با همه توانش در سیستمی که تنها به بهره کشی فکر می کند و انسان و شرافت اخلاقی برایش کوچک ترین اهمیتی ندارد، برای حفظ شغل اش و بقا می جنگد. رویکرد داردن ها به این موضوع انسانی و مبارزه و کشمکش دراماتیک ساندرا با سیستم، بسیار ساده و رئالیستی و پرهیز از هرگونه اغراق و سانتیمانتالیسم است. ماریون کوتیار با چهره رنجور و رنگ پریده اش در نقش ساندرا نا امید و افسرده، بسیار سمپاتیک است. داردن ها که تا کنون دو بار نخل طلا را به دست آورده اند، حالا برای سومین بار خود را برای دریافت این جایزه آماده می کنند.

فیلم "سن لوران" ساخته برتران بونلو، از فیلم های دیگر بخش مسابقه است که مورد توجه منتقدان فرانسوی قرار گرفته است. فیلمی درباره ایو سن لورن، طراح لباس مشهور فرانسوی و خدای مُد.

لازم به یادآوری است که نسخه دیگری نیز سال قبل بر اساس زندگی این طراح مُد با عنوان «ایو سن لورن» ساخته شد (به کارگردانی جلیل لسپرت ) که در جشنواره برلین امسال نشان داده شد. اما نسخه فعلی که در کن نشان داده شد، چنان که سوژه آن اقتضا می کند، فیلمی شیک و پرزرق و برق درباره زندگی فردی است که تنها می تواند برای آنها که به دنیای مد علاقمندند، جذاب باشد اما جذابیت چندانی برای عامه مردم ندارد. فیلم فاقد کشش لازم برای دنبال کردن شخصیت این چهره خلاق دنیای مد است. هیچ چالش و رمز و رازی در فیلم وجود ندارد و در نهایت آنچه که از ایو سن لورن در ذهن ما باقی می ماند، جوانی است همجنس گرا، شیک پوش، خودشیفته و عاشق زرق و برق و عیاشی های شبانه و مشروب و سکس و مواد مخدر که با این که به خواسته هایش یعنی شهرت،، ثروت و زیبایی رسید اما سرانجام در تنهایی مُرد.

فیلم "هومزمن" ( به معنی تحت اللفظی "مرد سر به راه") ساخته تامی لی جونز، اگرچه به قدرت فیلم قبلی اش "سه مراسم تدفین" نیست اما در مجموع بسیار راضی کننده بود و تا الان از فیلم های موفق بخش مسابقه است. هومزمن، وسترن غیرمتعارفی است که تنش بین غرب وحشی و تمدن آمریکایی تم اصلی آن است.

هیلاری سوانک مثل همیشه نقش زنی محکم و پرقدرت را بازی می کند که وظیفه مردان شجاع فیلم های وسترن کلاسیک را به عهده می گیرد و راهی ماموریتی دشوار و خطرناک شده و قبول می کند که سه زن مجنون را از منطقه نبراسکا به آیووا برساند. تامی لی جونز، به عنوان بازیگر و کارگردان، به خوبی از پس هر دو وظیفه اش برمی آید.

تامی لی جونز، در کنفرانس مطبوعاتی بعد از نمایش فیلم، درباره بازیگری و کارگردانی همزمان در فیلم گفت که اصلا کار سختی برایش نبود. او گفت هیچ مشکلی با بازیگران فیلم نداشته است و سخت ترین وجه کار برای او هوا بوده نه آدم ها.

منتقدان چه می گویند

هر ساله همزمان با برگزاری جشنواره کن، مجله فیلم‌فرانسز، جدول روزانه‌ای منتشر می‌کند که در آن منتقدان برگزیده نشریات معتبر فرانسوی به بهترین فیلم ها ستاره می‌دهند و در صورتی که فیلمی را مستحق نخل طلا بدانند به آن نخل‌طلا می‌دهند. امسال استفان دولرم سردبیر نشریه کایه دو سینما و فیلیپ رویه سردبیر سابق مجله پوزیتیف، در این نظرخواهی شرکت کرده اند.

تا امروز فیلم "خواب زمستانی" به کارگردانی نوری بیلگه جیلان با ۳ نخل و فیلم "سن لوران" ساخته برتران بونلو با ۲ نخل، در صدر این جدول قرار دارند. فیلم های "آقای ترنر" ساخته مایک لی، "تیمبوکتو" ساخته عبدالرحمان سیساکو و "گرفتار" ساخته اتوم اگویان، هر کدام یک نخل در این نظرخواهی نصیب آنها شده است.

مجله سینمایی انگلیسی اسکرین نیز همه ساله، ویژه نامه روزانه ای را به مناسبت جشنواره کن منتشر می کند که در آن علاوه بر گزارش ها و نقد فیلم، ارزیابی برخی از منتقدان سینمایی مطرح در قالب یک جدول در صفحه آخر آن منتشر می شود.

این نظرخواهی منحصر به ۱۸ فیلم بخش مسابقه اصلی است و منتقدان سرشناسی چون میشل سیمون، درک مالکوم، روبی کالینز (دیلی تلگراف)، استفانی زاخارک (ویلج وویس) و کیت مویر و وندی آیدا از تایمز لندن در آن شرکت دارند و هر روز به فیلم های به نمایش درآمده در آن روز، ستاره می دهند و بر مبنای ستاره های آنها، امتیاز نهایی ه فیلم در جدول تعیین می شود.

تا امروز، بیشترین ستاره ها به فیلم های "آقای ترنر" ساخته مایک لی و "خواب زمستانی" ساخته نوری بیلگه جیلان تعلق گرفته است. "آقای ترنر" و "خواب زمستانی" در مجموع با ۳.۶ امتیاز، در جدول بالاترین امتیاز را کسب کرده اند. بعد از این دو فیلم، فیلم های " نقشه ستاره های سینما" ساخته دیوید کراننبرگ و "شکارچی روباه" ساخته بنت میلر هر کدام با ۲.۷ امتیاز و "هومزمن" (سر به راه) ساخته تامی لی جونز، "تیمبوکتو" ساخته عبدالرحمان سیساکو و " شگفتی ها" ساخته الیس رورواچر، با ۲.۶ امتیاز، در رده های پایین تر جدول مجله اسکرین قرار دارند.

­­­­