جسد فرای سوزانده شد؛ وصیتی که اجرا نشد

حق نشر عکس parstimes.com

پس از گذشت بیش از هفتاد روز از مرگ ریچارد فرای، ایرانشناس برجسته آمریکایی، خانواده او جسدش را سوزاندند و به این ترتیب به بیش از دو ماه مناقشه میان مسئولان حکومت ایران بر سر انتقال پیکر او به ایران و اجرا یا عدم اجرای وصیت او مبنی بر دفن شدن در کنار زاینده رود خاتمه دادند.

خبرگزاری فرانسه امروز ۲۴ ژوئن خبر داده است که خانواده ریچارد فرای روز هشتم ژوئن جسد او را در بوستون آمریکا سوزانده اند.

ریچارد نلسون فرای که روز پنجشنبه ۲۷ مارس (هفتم فروردین) درگذشت، بنیانگذار کرسی مطالعات ایرانی در دانشگاه‌های کلمبیا و هاروارد بود و کتابها و مقالات متعدد او درباره تاریخ ایران اغلب به عنوان منابع علمی ایرانشناسی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

او که در سال ۱۹۲۰به دنیا آمده بود، وصیت کرده بود در آرامگاه آرتور اوپهام پوپ و فیلیس آکرمن، دو آمریکایی ایران‌شناس، در کرانه‌های زاینده رود در اصفهان دفن شود.

ریچارد فرای در زمان محمد خاتمی چند بار به ایران سفر کرده بود و محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور سابق ایران، نیز در زمان مسئولیت خود وعده دفن آقای فرای در اصفهان را داده بود؛ علاوه بر آن، آقای احمدی نژاد در سال ۲۰۰۷ خانه‌ای تاریخی را در این شهر به او پیشکش کرده بود. هر چند که ریچارد فرای در یادداشتی در سال ۲۰۱۱ نوشت که دریافته است که مالکیت این خانه به او واگذار نشده و صرفا تا زمانی که زنده است می تواند در آن زندگی کند.

حق نشر عکس IRNA
Image caption خانه ای که احمدی نژاد برای زندگی به ریچارد فرای بخشید و فرای بعدها نوشت که متوجه شده مالک خانه نیست

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران، پس از مرگ فرای در توییترش نوشت: "درگذشت پرفسور ریچارد فرای عمیقا اندهگینم ساخت؛ یک دوست واقعی و محقق مسائل ایران. میراث عظیم وی برای همیشه جاودان خواهد ماند."

اما محافظه‌کاران منتقد دولت گفتند او جاسوس سیا بوده و جسدش نباید به ایران برود.

مخالفان دفن ریچارد فرای چند بار در مورد احتمال نبش قبر او هشدار دادند و گروهی در مقابل مقبره آرتور پوپ، دیگر ایران‌شناس آمریکایی که در اصفهان دفن شده، تجمع کردند و نوشته‌هایی را در مخالفت با خاک‌سپاری آقای فرای به دیوار چسباندند.

برخی از نمایندگان مجلس ایران هم او را راهزن فرهنگی نامیدند و گروهی با عنوان "مردم شهیدپرور اصفهان" با انتشار بیانیه‌ای تهدید کردند که در صورت دفن ریچارد فرای در اصفهان "او را می‌سوزانیم و خوراک سگ‌های بیابان می‌کنیم."

حق نشر عکس fars
Image caption ریچارد فرای در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی با او دیدار کرده بود

با بالاگرفتن این مناقشه ها، علی جنتی، وزیر ارشاد، گفته بود که دولت ایران در این زمینه مسئولیتی ندارد و وصی فرای به وصیت او عمل کند.

کاظم موسوی‌ بجنوردی، رئیس مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، که می گوید فرای به صورت شفاهی او را وصی خود تعیین کرده، گفته بود که تاکنون دوبار از علی‌اکبر ولایتی، مشاور رهبر ایران در امور بین المللی، خواسته است که نظر آیت الله خامنه ای را در مورد دفن ریچارد فرای در اصفهان بپرسد.

آقای موسوی بجنوردی گفته بود: "به ایشان گفتم که اگر با آوردن پیکر فرای به ایران موافق نیستند، این قضیه را اعلام کنند؛ ولی اگر موافق هستند، سفارش کنند تا این بحث کاملا فرهنگی، سیاسی نشده و به ضرر ایران تمام نشود."

اما در هفتاد روز گذشته، خبری از موافقت یا مخالفت آیت الله خامنه ای با اجرای وصیت ریچارد فرای در کنار زاینده رود منتشر نشد و خانواده ریچارد فرای، سرانجام جسد او را سوزاندند.

'بهتر که سوزانده شد'

حق نشر عکس Fars
Image caption تجمع مخالفان دفن فرای در اصفهان

احمد سالک، نماینده‌ مردم اصفهان که از مخالفان دفن ریچارد فرای در اصفهان بود، با شنیدن خبر سوزاندن پیکر ریچارد فرای به خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) گفته است: بهتر که سوزانده شد، حالا دیگر نمی‌خواهد به آن بپردازید و آن را بزرگ کنید.

او درباره‌ احتمال آوردن خاکستر ریچارد فرای به اصفهان گفته است: "چه کسی حال دارد یک مشت خاکستر را به اصفهان بیاورد. مگر مردم می‌گذارند خاکستر او در اصفهان دفن شود؟"

ریچارد فرای در سال ۲۰۰۸ در گفتگویی با سی ان ان گفته بود: "ایرانی‌ها مردم بسیار مهمان‌نوازی هستند و من آن‌ها را بسیار دوست دارم و فکر می‌کنم دلیلی وجود نداشته باشد که مانع دفن من در اصفهان دفن شود. اصفهان در مرکز ایران امروز مرکز فرهنگی ایران بوده و هرچیزی در این شهر بوی هنر و فرهنگ می‌دهد."

فرای بارها از علاقه‌اش به ایران سخن گفته بود و با بیان این‌که توجهی به اختلاف‌ها و چالش‌های موجود بین ایران و آمریکا ندارد، می گفت که تنها مسأله‌ مهم، دیدگاه مردم دو کشور است.

مطالب مرتبط