جلد کتاب در ایران؛ یک دور تمام

پروژه «ویترین» که این روزها در گالری ممیز خانه هنرمندان تهران برپا بوده است، برای اولین بار، سیر طراحی جلد کتاب های ایرانی به طور به هم پیوسته و گسترده مورد پژوهش و نمایش قرار می دهد.

این پروژه که شامل نمایشگاه، رونمایی کتاب و برگزاری نشست تخصصی در زمینه‌ طراحی جلد کتاب است، به همت دو طراح گرافیک شکل گرفته است. پریسا تشکری و مجید کاشانی در اولین گام، طراحان جلد کتاب را از سراسر ایران شناسایی کردند و از میان حدود ۳۰۰ طراح، صدنفر را به این نمایشگاه دعوت کردند. در مرحله بعد هیأت انتخابی متشکل از قباد شیوا، ابراهیم حقیقی و ساعد مشکی ۵۳۴ اثر از بهترین‌های این صد طراح را برای حضور در نمایشگاه و کتاب ویترین برگزیدند.

نمایشگاه دارای دو بخش است: بخش تاریخی که جلد کتاب‌های قدیمی را در معرض دید گذاشته و بخش معاصر که کتاب‌های ۳۵ سال گذشته (از ابتدای انقلاب اسلامی تا سال ۹۳) را مورد نمایش و بررسی قرار می دهد.

بسیاری از طرح جلدهای این نمایشگاه برای کتابخوانان و هنردوستان دارای حسی نوستالوژیک هستند. برخی از جلدها در کنار کتاب‌های مهم تاریخ ادبیات تبدیل به تصاویری جاودانه شده‌اند و برخی یادآور دوره‌هایی از سیاست و اوضاع اجتماعی ایران هستند.

در این نمایشگاه که نسل‌های مختلفی از طراحان گرافیک ایران در آن حضور دارند، آثار به یاد ماندنی از هنرمندانی چون مرتضی ممیز، نورالدین زرین کلک، قباد شیوا، آیدین آغداشلو، بهزاد غریب پور، ابراهیم حقیقی، ساعد مشکی، بیژن صیفوری، رضا عابدینی و مجید عباسی در کنار دهها طراح گرافیک جوان دیده می شود.

همزمان با گشایش این نمایشگاه، کتاب "ویترین" (مروری بر تاریخ طرح جلد کتاب‌های ایرانی) که به دو زبان فارسی و انگلیسی از سوی انتشارات میردشتی منتشر شده‌، رونمایی شد.

در بخش اول این کتاب، مقالاتی از آیدین آغداشلو، محمدرضا ریاضی، ابراهیم حقیقی، بیژن صیفوری، حسن کیاییان و استیون هلر با رویکرد «بررسی تاریخچه‌ طراحی جلد‌کتاب در ایران از دوران باستان تا امروز» مورد بررسی قرار گرفته است. در این بخش نمونه‌هایی از کتاب‌هایی که جلدهایشان با تکنیک‌های دستی و صنعتی در طول دوران‌های مختلف تاریخی ایران طراحی و تولید شده‌اند به چشم می‌خورد.

در بخش دوم طرح جلدهای برگزیده ای که در طول سال‌های ۱۳۵۷ تا ۱۳۹۲ طراحی شده‌اند نمایش داده می‌شود.

جز کتاب و نمایشگاه، روز یکشنبه، اول تیرماه نشست تخصصی‌ای با حضور چندطراح و ناشر برجسته در خانه‌ی هنرمندان ایران برگزار شد.

جعفر همایی (مدیر نشر نی)، داوود موسایی (مدیر نشر فرهنگ معاصر)، مجید عباسی (طراح گرافیک و مدیر هنری نشر چشمه) و کیانوش غریب‌پور (طراح گرافیک و مدیر هنری نشر افق) به‌عنوان سخنران و ساعد مشکی (طراح گرافیک و ناشر) در نقش گرداننده‌ جلسه، حاضران در این نشست بودند. در این نشست که با هدف ایجاد تعامل بیشتر بین طراحان و ناشران برگزار شد، حاضران در مواردی چون ارتباط طراح و ناشر، مدیریت هنری نشر، دستمزدها، یونیفرم و ارتباط گرافیک با اقتصاد نشر با هم گفتگو کردند.

ناصر تقوایی، فیلمساز و نویسنده، در حال بازدید از این نمایشگاه

سعید پورصمیمی، بازیگر، از دیگر بازدیدکنندگان این نمایشگاه بود.