ژان پل گوتیه؛ از مدونا تا پدرو آلمودووار

حق نشر عکس Getty

انگشت شمار آدم هایی هستند که طرز لباس پوشیدن مردم را در قرن بیستم تحت تاثیر قرار دادند. بی شک ژان پل گوتیه یکی از آنهاست؛ طراحی که تن به بازار نداد، برعکس بازار را با خودش همراه کرد.

اولین دفیله (Catwalk) گوتیه در اوایل دهه هفتاد با تمسخر مطبوعات روبرو شد، اما حالا یعنی چهار دهه بعد، باربیکن- یکی از مراکز هنری معروف لندن- نمایشگاه بزرگی را به مرور آثار او اختصاص داده؛ اولین نمایشگاه در تقدیر از او با نمایش ۱۶۵ اثر که در فاصله سال های ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۴ ساخته شده اند و حالا در معرض دید علاقه مندانی هستند که مشتاقانه برای دیدن این نمایشگاه صف می کشند.

گوتیه و لندن

حق نشر عکس Getty

گوتیه عاشق پاریس است و سنبل این شهر - برج ایفل- را می توان روی تعداد قابل توجهی از لباس های او دید، اما لندن هم تاثیر زیادی بر آثار او داشته و به راحتی می توان رد این تاثیر را در طراحی های او دنبال کرد؛ به ویژه که گوتیه در اوایل دهه هفتاد به لندن سفر کرد و تحت تاثیر فرهنگ پانک قرار گرفت. از ویوین وست وود تا دیوید بووی او را به شدت تحت تاثیر قرار دادند و او مجموعه ای هم خلق کرد با پرچم بریتانیا.

حالا که نمایشگاه بزرگی از آثار او در لندن در حال برگزاری است، گوتیه خوشحال به نظر می رسد: "خیلی خوشحالم از بابت این نمایشگاه در لندن، به دو دلیل: اول این که همیشه دلم می خواهد به لندن بروم چون برایم خیلی جای ویژه ای است. اگر یک جای دیگر به جز پاریس وجود داشته باشد که من دلم بخواهد آنجا زندگی کنم، آن مکان لندن است. ارتباط زیادی با آنجا دارم و وقتی آنجا هستم فکر می کنم در خانه ام، حتی گاه بیشتر از پاریس. دلیل دوم باربیکن است. مفتخرم که این گالری شگفت انگیز و این مکان خارق العاده با معماری زیبایش میزبان آثار من است."

مردی که متفاوت بود و هست

حق نشر عکس Getty

گوتیه آدم متفاوتی به نظر می رسد که هیچ گاه علاقه ای به دنبال کردن جمع نداشت. این ویژگی را در طراحی هایش به شدت گسترش داد و نتیجه اش نگاه و دید کاملاً متفاوتی است که البته باب سلیقه هر کسی نیست، اما امضای طراح اش را در بردارد و نمونه مشابهی برای آن نمی توان سراغ کرد. این ویژگی را در تمام آثار او می توان یافت؛ چه آنها که به تولید انبوه رسیده اند و چه لباس هایی که خلق تنها یکی از آنها هزار و شصت ساعت طول می کشد.

گوتیه در واقع این ایده کودکی اش را بسط داد:"به عنوان یک بچه همیشه زن هایی توجه ام را جلب می کردند که شبیه بقیه نبودند."

گوتیه با لباس به عنوان امری بسیار شخصی برخورد می کند که برآمده از شخصیت و دیدگاه خود اوست. می گوید "بدن ما و این که چطور خودمان را معرفی می کنیم، نوعی مکالمه است. لباس، مو و دکور بدن ما هویت حقیقی مان را بیان می کنند.

آلبوم عکس: ژان پل گوتیه؛ از مدونا تا پدرو آلمودووار

اما هرچند درباره لباس و بیان هویت ما از طریق آن حقیقت را می گوید، ولی لباس هایی که او طراحی می کند، هویت حقیقی خود او را بیان می کنند و به شدت برآمده از دنیا و زندگی شخصی اش هستند. حال اگر این دنیا با دنیای مخاطب ارتباط برقرار کند، نتیجه شگفت انگیز است: از جمله طراحی های گوتیه برای مدونا- از جمله لباس معروف و پر سر و صدای او در تور ۱۹۹۰ که در آن سینه ها به شکل قیف درآمده بودند- که حاکی از تطابق دو روح پر شر و شور و پیشرو دارد."

مدونا و گوتیه

حق نشر عکس Getty

شاید هیچ کس دیگری در دنیای پاپ از نظر متفاوت بودن و تلاش برای تجربیات تازه و نهراسیدن از انتقاد به اندازه مدونا به گوتیه شبیه نیست. از این روست که شاید همکاری این دو برگ درخشانی را در کار گوتیه رقم می زند.

هر دو هم به ویژگی متفاوت بودن یکدیگر باور دارند؛ گوتیه درباره مدونا می گوید: مدونا عصاره رویای آمریکایی است. از هیچ چیز نمی ترسد. یک شمایل در مد که همان طور که مد تغییر می کند، او هم تغییر می کند" و مدونا معتقد است: "گوتیه متفاوت است چون همیشه ریسک می کند. از این که از لباس های سنتی در فرهنگ های مختلف تاثیر می گیرد خوشم می آید؛ از تبت تا آفریقا و این که چطور ترکیب شان می کند. هر کسی نمی تواند این لباس ها رو بپوشد، بعضی از آنها از حد خارج اند، اما جنبه سوررئالیستی کارهایش را دوست دارم."

تلاش برای تغییر ذائقه

حق نشر عکس Getty

خیلی نمی گذرد از زمانی که تردیدی وجود نداشت که مدل ها باید قدبلند و موبور باشند، اما گوتیه از اولین کسانی بود که سعی کرد این کلیشه را درهم بشکند. او در آگهی ای در روزنامه لیبراسیون برای انتخاب مدل نوشت: "طراحی که دنباله روی دیگران نیست به مدل های غیرمعمولی نیاز دارد که زیبایی قراردادی لازمه آن نیست."

او از همه نوع مدل با هر نوع بدن و نژاد استفاده کرد؛ بدن های خالکوبی شده را به روی سن دفیله آورد و مدل های سیاه پوست را به کار گرفت. یکی از الهه های او فریدا خلفا از شمال آفریقا بود که در سال ۱۹۷۹ با گوتیه کارش را آغاز کرد و به یک سوپر مدل بدل شد.

فرهنگ پاپ و سینما

حق نشر عکس Getty

گوتیه اما در نهایت به ترکیب غریبی از مخاطب عام و خاص رسیده: لباس های او بیشتر اثر هنری ای به نظر می رسند که برای مخاطب خاص- و حتی کاملاً خاص- طراحی شده اند، اما هوشمندی گوتیه در همراهی با فرهنگ پاپ- از همان مدونا تا طراحی بسیار جذاب اش برای تور کایلی مینوگ در سال ۲۰۰۸- و همین طور کار با سینما، او را به یک طراح سرشناس و مردم پسند هم بدل کرده است، تا آنجا که عطر مردانه گوتیه به پرفروش ترین عطر در اتحادیه اروپا بدل شده است.

گوتیه از کودکی ارتباط زیادی با دنیای سینما داشت. خودش می گوید که در ابتدا ایده هایش را از فیلم های مختلف الهام می گرفت و این که یک طراح مد است را مدیون سینماست: "نه یا ده دسالم بود که فیلمی از ژاک بکر به نام تجملات پاریس دیدم که تمام کارم را مدیون آن هستم. فضای لباس های دوران جنگ جهانی دوم شیفته ام کرد و آن لحظه ای بود که فهمیدم می خواهم طراح مد بشوم."

گوتیه بعدتر به صورت جدی به عنوان طراح لباس با فیلمسازان شناخته شده ای کار کرد؛ لوک بسون(عنصر پنجم)، پیتر گریناوی(آشپز، دزد، همسرش و فاسق او) و از همه مهمتر پدرو آلمودووار که به نظر می رسد از همه این فیلمسازان دنیای نزدیک تری به گوتیه دارد در فیلم هایی چون کیکا و پوستی که در آن زندگی می کنم.

او در سال ۲۰۰۸ لباس پری دریایی زیبایی را برای ماریون کوتیار طراحی کرد تا با آن بر روی صحنه اسکار حاضر شود و جایزه اش را برای بازی در نقش ادیت پیاف بگیرد.

گوتیه در سال ۲۰۱۲ به عنوان یکی از داوران بخش مسابقه جشنواره کن انتخاب شد؛ اولین طراح مد که به هیات داوران بزرگ ترین جشنواره سینمایی جهان راه یافت.