نگاهی به جشنواره موسیقی جوان؛ بازگشتی شوق‌انگیز

حق نشر عکس Mehr

هشتمین جشنواره موسیقی جوان پرو پیمان‌تر از هر سال دیگر از ۱۵ تا ۲۰ شهریور در خانه هنرمندان، تالار رودکی و تالار وحدت برگزار شد.

برابر اعلام دبیرخانه جشنواره، ۲۵۳ نوازنده و خواننده از ۲۶ استان کشور در جشنواره به اجرای برنامه پرداختند. ۱۵۲ نوازنده و خواننده موسیقی دستگاهی ایران، ۹۴ نوازنده موسیقی کلاسیک در بخش رقابتی، و ۲ نوازنده عود، ۳ نوازنده کلارینت، ۲ نوازنده ابوا در بخش غیررقابتی اجراهای خود را در معرض داوران و علاقه‌مندان قرار دادند.

در طول برگزاری این جشنواره نوازندگان سازهایی چون سه‌تار، تار، سنتور، عود، نی،تمبک، ویلن، ویلنسل، ابوا، کلارینت، فلوت، پیانو،گیتار نواخته می‌شود.

تفاوت مهم این دوره جشنواره با دوره قبل اضافه‌شدن بخش‌های غیرسنتی و موسیقی کلاسیک غرب به بخش رقابتی و اجراهاست. اگرچه

نگاهی به ترکیب و تعداد شرکت‌کنندگان بخش‌های سنتی نشان می‌دهد که سیطره موسیقی سنتی و نسبت آن با موسیقی کلاسیک غرب دو به یک است.

به نوشته سایت جشنواره موسیقی جوان، علی مرادخانی، معاون هنری وزیر ارشاد که بنای جشنواره موسیقی جوان در دوره مدیریت او بر مرکز موسیقی پا گرفت، پیشنهاد داد که "سال‌های آینده بخش موسیقی نواحی نیز به این جشنواره اضافه شود."

آقای مرادخانی اشاره‌ای به حضور فعالان جوان در عرصه موسیقی‌ پاپ و انواع دیگر موسیقی نکرد که نشان می‌دهد، هنوز سیاست مشخصی در حمایت جدی و جشنواره‌ای از موسیقی پاپ فراهم نیست.

حضور چهره‌های شاخص در جمع داوران

حق نشر عکس s

از جمله ویژگی‌های مهم این جشنواره حضور چهره‌های برجسته موسیقی در مقام داوری اجرای نوازندگان است. دبیری جشنواره را هومان اسعدی بر عهده داشت که از جمله چهره‌های دانشگاهی شناخته شده در حوزه موسیقی است.

درکنار‌ آن در بخش سنتی به نام‌هایی چون رامبد صدیف و شهرام ناظری در بخش آواز، حسین علیزاده، هوشنگ ظریف و داریوش طلایی در بخش تار و سه‌تار، مجید کیانی و سعید ثابت (سنتور)، مهدی آذرسینا و سعید فرج‌پوری (کمانچه)، محمد موسوی و عبدالنقی افشارنیا(نی)، محمد فیروزی و سعید نایب‌محمدی (عود)، ملیحه سعیدی و پریچهر خواجه(قانون) برمی‌خوریم.

در بخش کلاسیک نیز رافائل میناسکانیان، فریماه قوام صدری، آرپینه ایسرائیلیان ،گالیک بابایان(پیانو)، مرجان قنبری مهر، سیاوش ظهرالدینی و ابراهیم لطفی (ویلن)، داوود جعفری، محسن تویسرکانی، کریم قربانی (ویلنسل)، آذین موحد، فیروزه نوایی، مجید سینکی(فلوت) و مهرداد پاکباز، پدرام فلسفی، امیر هوشنگی و گلفام خیام در ساز گیتار به داوری اجراها پرداختند.

حضور این تعداد افراد شاخص در بخش داوری که به نوعی چکیده موسیقی ایران در شاخه‌های مختلف‌اند کیفیت و غنایی ویژه به این جشنواره بخشیده است.

از دیدگاه‌های داوران که در سایت جشنواره موسیقی جوان انعکاس یافته‌است، می‌توان دریافت که به جز در شاخه آواز در بقیه سازهای سنتی و کلاسیک تکنیک و محتوای ارائه شده توسط نوازندگان از رشد محسوس نسبت به دوره‌های قبلی حکایت می‌کند. ‌

به خصوص نوازندگان شهرستانی در این بخش‌ها سخن گفته‌اند و در برخی از سازها همانند ساز نی، حضور زنان نوازنده‌ نیز جالب توجه بود.

همین وضعیت در بخش‌ سازهای کلاسیک غرب نیز حکمفرماست و داوران سازهای ویلن، ویلنسل، گیتار و فلوت از رشد خوب نوازندگان و تکنیک و قابلیت‌های اجرایی مناسبشان، سخن گفته‌اند.

شهرام ناظری؛ آموزش آواز مشکلات اساسی دارد

حق نشر عکس Mehr
Image caption شهرام ناظری و حسین علیزاده

در بخش آواز اما روایت متفاوت‌ با سایر بخش‌هاست. شهرام ناظری که خود از جمله خوانندگان شاخص آواز در ایران به شمار می‌رود، در گفت‌ وگویی با روابط عمومی جشنواره گفت: "آموزش آواز مشکلاتی اساسی دارد و وضعیت آواز نگران کننده‌تراز قبل شده است"

آقای ناظری با تاکید بر این نکته که " آموزش آواز بر پایه یک اسلوب درست یا یک هدف فرهنگی ملی پیش نرفته است" بر وجود نوعی" رهاشدگی و بیراهه‌رفتن" در این شاخه از موسیقی تاکید کرد و گفت:"کیفیت این دوره از سال قبل ضعیف‌تر بود."

از جمله ایراداتی که آقای ناظری بر آوازخوانان گرفت این بود که" یک جوانی صدای خوبی دارد و می خواند اما حتی نوع بیانش ایراد دارد. لحنش مشکل دارد یا تحریرش آنطوری که باید درست نیست و آن تسلطی که می بایست در حدی که زحمت کشیده اند، داشته باشند را ندارند" که او همه این مشکلات را به نبود آموزش درست آواز مرتبط می‌داند.

جشنواره‌ای که ۹ سال تعطیل بود

جشنواره موسیقی جوان در۸ سال دوره وزارت ارشاد محمود احمدی‌نژاد تقریبا تعطیل بود و تنها یک دوره آن در زمان وزارت حسین صفارهرندی به دبیری داریوش پیرنیاکان برگزار شد.

بعد از آن تا سال ۱۳۹۲ جشنواره جوان در تعطیلی و توقف بود، مثل جشنواره موسیقی نواحی، جشنواره موسیقی (گل یاس) و یکی، دو جشنواره دیگر.

کاهش بودجه دفتر موسیقی به یک سوم و تعطیلی ارکستر ملی و سمفونیک و کم کردن روزهای جشنواره، همگی از کم اعتنایی دولت قبلی به موسیقی حکایت می‌کرد.

تعطیلی جشنواره جوان از آن جهت اهمیت داشت که مجموعه وزارت ارشاد دولت آقای احمدی‌نژاد به انحاء‌ مختلف خواستار توقف فعالیت‌های موسیقی توسط نوجوانان و جوانان در قالب حمایت‌های دولتی می‌شدند.

با روی‌ کار‌آمدن دولت حسن روحانی، نخستین جشنواره‌ای که برگزار شد همین جشنواره موسیقی جوان بود که درست یک ماه بعد از آغاز به کار دولت در ۱۵ تا ۲۲ شهریورماه سال ۱۳۹۲ برگزار شد.

حق نشر عکس Mehr
Image caption علی مرادخانی، معاون هنری وزیر ارشاد

حضور تیمی نسبتا حرفه‌ای در سطح اجرایی و سیاستگذاری سبب شده است تا در همین یک سالی که از برپایی دور تازه این جشنواره می‌گذرد، رشد محسوسی را در کلیت آن شاهد باشیم.

حسین علیزاده که خود در زمره سیاستگذاران اصلی این جشنواره به شمار می‌رود، در گفت وگویی با روابط عمومی جشنواره ضمن اشاره به رشد کیفی این دوره جشنواره گفت: "همانطور که خود جشنواره موسیقی جوان به نسبت سال گذشته با برنامه‌ریزی دقیق تر و با زمانبندی بهتری شروع شد متقاضیان نیز با تکلیف روشن تری شرکت کردند."

او از برگزاری جلسات متعدد شورای سیاستگذاری در یک سال اخیر خبر داد که اضافه‌شدن بخش بداهه در تکنوازی‌ها و نیزتغییر در مفاد مسابقه برای اجرای افراد مختلف از جمله دستآورد‌های این نشست‌ها بوده است.

به گفته آقای علیزاده: "جشنواره تنها جایی است که بچه‌ها می‌توانند بیایند و به خوبی معرفی شوند."

اگر چه این پرسش باقی است که نبود و عدم پخش رسانه‌ای این اجراها و محدود کردن نوازندگان جوان به اجرا در سالنی با ظرفیتی ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفره و در نهایت انعکاس آن در مطبوعات چگونه می‌تواند به معرفی آنها به علاقه‌مندان به موسیقی کمک کند.

در رقابت‌های از این دست در عرصه‌های جهانی، برنامه‌هایی خاص در شبکه‌های تلویزیونی تدارک دیده شده است که به معرفی ملی و حتی جهانی استعدادها در منظر عمومی کمک‌های شایان توجهی می‌کند.

اما ممنوعیت نمایش ساز در صدا و سیما و نبود برنامه‌ریزی منسجم در این زمینه سبب شده است تا عملا کمتر موزیسین جوانی دیده شود.

جشنواره موسیقی جوان با هدف شناسایی استعدادهای موسیقایی در شاخه‌های مختلف راه‌اندازی شد. نخستین دوره آن در سال ۱۳۷۸ و همزمان با وزارت عطاء‌الله مهاجرانی برگزار شد. سپس و تا سال ۱۳۸۲ پنج دوره متوالی آن برگزار شد با این تفاوت که در همین‌ سال‌ها جشنواره‌های فصلی جوان هم برگزار می‌شد که برگزیدگان آن به جشنواره اصلی می‌آمدند و با یکدیگر به رقابت برمی‌خاستند.

در آخرین دوره‌ای که در وزارت ارشاد احمد مسجدجامعی برگزار شد(سال ۱۳۸۲)، جشنواره به سمتی رفت که به جای اجراهای انفرادی و تکنوازی و یا تکخوانی، به گروه‌نوازی روی آورد و از گروه‌های موسیقی جوان خواسته‌ شد تا با یگدیگر به رقابت برخیزند.

مطالب مرتبط