دنیس هاپر؛ یک هپی که عکس می گرفت

حق نشر عکس Dennis Hopper courtesy The Hopper Art Trust. www.dennishopper.com

چمدان عکس رابرت کاپا که گم شد بخشی از تاریخ بشر ناپدید شد و وقتی دهه ها بعد عکس ها در خانه ای در مکزیک پیدا شدند، تاریخ عکاسی بخشی از خودش را بازیافت. حالا آکادمی سلطنتی هنرهای بریتانیا عکس های فراموش شده ای از دنیس هاپر، فیلمساز معروف آمریکایی - که عمدتاً با فیلم ایزی رایدر شناخته می شود- برپا کرده که تصویری است از یک نسل :" دنیس هاپر؛ آلبوم گمشده".

یک یاغی

دنیس هاپر در حول و حوش بیست سالگی با بازی در فیلم هایی چون یاغی بی هدف( نیکلاس ری- ۱۹۵۵) و غول(جرج استیونس - ۱۹۵۶)، نقش جوان های یاغی دهه پنجاهی را بازی کرد که به سنت های جا افتاده پشت پا می زدند و در دهه شصت، خودش به عنوان یک جوان یاغی، سهم هرچند کوچکی داشت در شر و شور هپی ها و جوانانی که به نسل های پیش از خود نه گفتند.

اما هاپر با دوربین عکاسی اش این دهه را ثبت کرد، بی آن که خیلی ها از آن خبر داشته باشند. خودش می گوید از سال ۱۹۶۱ تا ۱۹۶۷( پیش از ساخت ایزی رایدر) دوربین را زمین نگذاشته است. او طی این شش سال هجده هزار عکس گرفت و برای این کار به مکان های مختلفی چون نیویورک، سان فرانسیسکو و مکزیک هم سفر کرد.

هاپر که شاید از بازی در هالیوود چندان رضایت نداشت، طی این سال ها دنیا و علایق خود را در عکاسی خلاصه کرد. خودش دلیل توجه اش به عکاسی در آن سالها را این چنین خلاصه می کند:" من عکاسی کردم چون واقعیت چیزی که در اطراف من اتفاق می افتاد بسیار جذاب تر از فانتزی ای بود که من در آن کار می کردم[هالیوود]."

او اولین عکس هایش را در سن هجده سالگی گرفت، اما آن طور که خودش می گوید تنها این شش سال عصاره زندگی او به عنوان یک عکاس است: " من با بروک[هیوارد] در سن بیست و پنج سالگی ازدواج کردم که دوربین خوبی به من هدیه داد و آن موقع از جهت مالی قادر بودم که عکس بگیرم و چاپشان کنم. این ها تنها دستاورد هنری من در این سال های قبل از ایزی رایدر بودند. بعد از آن دیگر هیچ وقت دوربین با خودم حمل نکردم."

شاید موفقیت ایزی رایدر سبب شد تا هاپر دیگر هیچ وقت دوربین به دست نگیرد و همه وقت اش را این بار صرف سینما کند، اما همه این عکس هایی که هاپر می گوید حتی یک پنی هم از آنها درآمد نداشته، کمک کردند تا او به قول خودش "زنده بماند" و حالا گنجینه نسبتاً با اهمیتی هستند از یک نسل و رفتار و کردارش که با پیش و پس از خود به شدت متفاوت است:"می خواستم چیزی را ثبت کنم. می خواستم چیزی از خودم جا بگذارم که ثبت چیزی باشد، چه حالا مارتین لوترکینگ باشد، چه هپی ها، چه یک هنرمند."

"من یک هپی بودم"

نقش هپی ها در زندگی و آثار هاپر انکار ناپذیر است. تعداد قابل توجهی از عکس های این مجموعه به زندگی هپی ها و جمع های آنها اختصاص دارد. لباس های آنها و رفتار متمایزشان در عکس های هاپر خودنمایی می کنند و رقص های آنها به شکلی فرازمینی و شاید عرفانی و توام با تحسین ثبت می شود.

تردیدی نیست که هاپر شیفته هپی ها بود و موفق ترین فیلمش- ایزی رایدر- هم نوعی ادای دین به آنهاست:"من در حرکت هپی ها و همین طور حمایت از آزادی بیان دخیل بودم. من هیچ وقت موتورسوار نبودم، هرچند فکر می کردم که موتور نمادی است از آزادی. موتورسوارها کابوی ها مدرن بودند و این چیزی بود که من می شناختم چون در یک مزرعه بزرگ شدم و در فیلم های وسترن سینمایی و تلویزیونی زیادی بازی کردم. خب این بخشی از حساسیت های من شده بود... من یک هپی بودم."

ریشه ها و علایق هاپر به این جریان که به روشنی در ایزی رایدر بسط و گسترش یافته، در غالب این عکس ها قابل ردیابی است. علاقه او به نماهای عمومی و نمایش انسان در دل طبیعت که حضور مسلط طبیعت را در ترکیب بندی عکس گوشزد می کند، نماهای آشنای ایزی رایدر را به یاد می آورد؛ فیلمی که نماینده نسلی بود که به قول هاپر " نوع تازه ای از بشر" است :"ما آزادی بیشتری می طلبیم و بیشتر خطر می کنیم...فکر می کنم ما قهرمان هستیم... می خواهم درباره خودمان فیلم بسازم."

نمایشگاهی از دهه هفتاد

هاپر در ده شصت در چند نمایشگاه گروهی عکس شرکت کرد( از جمله نمایشگاه گالری رابرت فریزر در لندن در سال ۱۹۶۶) و در سال ۱۹۷۰ از سوی هنری ت. هاپکینز، مدیر موزه هنری فورت ورث در تگزاس دعوت شد تا اولین نمایشگاه انفرادی عکس های خود را برپا کند. هاپر چهارصد عکس از از میان هزاران عکس خود را برای این نمایشگاه انتخاب کرد. نمایشگاه تازه آکادمی سلطنتی هنرهای بریتانیا همان عکس های انتخابی را به همان شکلی که در سال ۱۹۷۰ چیده شده بودند، بازسازی کرده است.

عکس های این نمایشگاه را می توان به سه دسته تقسیم کرد: پرتره ها، حرکت های اجتماعی و طبیعت.

هاپر دوستان شناخته شده زیادی داشت و بسیاری از آنها جلوی دوربین او قرار گرفتند. برخی از مشهورترین عکس های پل نیومن، توسط هاپر خلق شده اند و عکس های به یاد ماندنی ای از رابرت راشنبرگ، اندی وارهول و جین فوندا در این مجموعه دیده می شود( از جمله عکس تاریخی ای از ازدواج روژه وادیم و جین فوندا) ؛ همین طور عکس های بسیار جذابی برای سینمادوستان از پشت صحنه فیلم وسترن "پسران کتی الدر" ساخته هنری هاتاوی با بازی جان وین و دین مارتین.

از سخنرانی های مارتین لوترکینگ تا جنبش های اعتراضی و از همه مهمتر نوع زندگی هپی ها، بخش مهمی از عکس های هاپر را تشکیل می دهند و طبیعت هم حضور چشمگیر و مسلطی دارد که در ترکیب بندی های سیاه و سفید بیشتر به چشم می آید.

این نمایشگاه تا نوزدهم اکتبر ادامه دارد.