درخشش اسپانیا و "دختر جادویی" در جشنواره فیلم سن‌سباستین

حق نشر عکس EPA

شصت و دومین جشنواره بین المللی فیلم سن سباستین اواخر وقت شنبه ۲۷ سپتامبر، پنجم مهرماه، با اعطای جوایز در این شهر ساحلی در شمال اسپانیا به کار خود پایان داد. فیلم اسپانیایی"دختر جادویی" با دریافت دو جایزه مهم، صدف طلایی برای بهترین فیلم و صدف نقره ای برای بهترین کارگردانی، در تاریخ این جشنواره رکورد جدیدی به جا گذاشت و سینمای امروز اسپانیا را در قالب متفاوتی مطرح کرد.

سن سباستین هر چند اهمیت جشنواره هایی نظیر کن و یا تورنتو را ندارد ولی طی بیست سال اخیر با تاکید ویژه روی ایجاد پیوند بین سینمای اروپا و آمریکای لاتین توانسته است بر اهمیت خود بیافزاید و از زمان تاسیس آن در سال ۱۹۵۲ در بخش " آ " از فهرست جشواره های مورد تایید اتحادیه بین المللی تهیه کنندگان سینما قرار دارد.

این جشنواره به اتکا نوآوری در دسته بندی و پذیرش آثار سینمایی و شاید به همان اندازه به خاطر فضای جالب آن و مناظر و ویژگی های شهر سن سباستین توانسته است گروه کثیری از دست اندرکاران صنعت فیلم و سینما دوستان را به خود جلب کند. بسیاری از منتقدان و بازدید کنندگان نه فقط فضای صمیمی و بی آلایش بلکه سرعت نسبتا آرام رویدادها و گستردگی ژانر فیلم های گزینش شده و نمایش آثار عمیق سینمایی در این جشنواره را می ستایند.

جوایزاصلی

سینمای اسپانیا با کسب چهار جایزه از مجموع هفت جایزه اصلی شب اعطای جوایز را در سن سباستین ربود. این موفقیت رکوردی تاریخی برای سینمای این کشور است که امروزه با وجود دشواری های مالی شدید ناشی از بحران اقتصادی سالهای اخیر، با افزودن بر نوآوری و خلاقیت خود به این مشکلات تن نداده است.

حق نشر عکس Getty
Image caption دنزل واشنگتن در شب افتتاحیه جشنواره جایزه دونوسیتا را برای دستاوردهای سینمایی دریافت کرد

جایزه صدف طلایی برای بهترین فیلم، مهمترین جایزه جشنواره که به تهیه کننده داده می شود، به فیلم اسپانیایی "دختر جادویی" اعطا شد. این فیلم در عین حال جایزه صدف نقره ای برای بهترین کارگردانی را برد. کارلوس برمو به عنوان تهیه کننده و کارگردان با دریافت هر دو جایزه رکورد جدیدی در تاریخ این جشنواره به جا گذاشت. "دختر جادویی" داستان غم انگیز و تکاندهنده پدری است که تلاش می کند آخرین آرزوهای دختر جوانش را که به سرطان خون مبتلا است برآورده کند.

این دومین فیلم بلند فیلمساز ۳۴ ساله مادریدی است که در سن بیست سالگی تحصیل در دانشکده هنر مادرید را رها و کار هنری خود را در رشته چیدمان سازی شروع کرد. او تهیه اولین فیلمش در سال ۲۰۱۱ را هم برعهده داشت و با شرکت فیلمسازی کوچکی که تاسیس کرده بود آن را مستقیما روی اینترنت توزیع کرد. منتقدان در اسپانیا از او به عنوان پرچمدار دوران جدیدی از صنعت فیلم در این کشور یاد می کنند.

جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره به فیلم "زندگی وحشی" به کارگردانی سدریک کان و محصول فرانسه اعطا شد. ماجرای آن بر اساس داستان واقعی تلاش های پدری است که پس از از دست دادن حق سرپرستی دو پسر خردسالش، تصمیم می گیرد آنها را به مادرشان پس ندهد.

جایزه صدف نقره ای

بهترین بازیگر مرد: خاویر گوتییرز رسید، به خاطر بازی در فیلم اسپانیایی "تالاب" به کارگردانی آلبرتو رودریگز. داستان این فیلم پلیسی با پس زمینه های سیاسی که در سالهای اول دهه ۸۰ و بازگشت دمکراسی به اسپانیا اتفاق می افتد، تلاش دو کارآگاه پلیس برای دستگیری یک قاتل زنجیره ای است.

بهترین بازیگر زن: پاپریکا استین بازیگر دانمارکی به خاطر بازی در فیلم "قلب ساکت" اثر بیله آگوست محصول دانمارک رسید. داستان این فیلم خانوادگی برجسته شدن تفاوت شخصیت ها و اختلافات در روزهایی است که مادر خانواده به خاطر تشدید بیماریش تصمیم می گیرد مرگ خود را جلو بیاندازد.

بهترین فیلمنامه: به خاطر فیلم "قطره" محصول آمریکا به دنیس لهان نویسنده و فیلمنامه نویس آمریکایی رسید. این اولین فیلم به زبان انگلیسی مایکل روسکان کارگردان بلژیکی است که یکی از فیلم های قبلی او به نام "کله گرد" محصول ۲۰۱۱ در بخش فیلمهای به زبان غیر انگلیسی اسکار نامزد شده بود.

بهترین فیلمبرداری: باز هم به خاطر فیلم "تالاب" به الکس کاتالان فیلمبردار اسپانیایی اعطا شد. الکس کاتالان یکی از پرکارترین فیلمبرداران نسل جوان سینمای اسپانیا است و در سالهای اخیر دو بار برای دریافت جایزه گویا، معتبرترین جوایز سینمایی اسپانیا، نامزد شده است.

رویدادهای خبرساز

حق نشر عکس d
Image caption بنیسیو دل‌تورو پورتو بازیگر پورتو ریکویی به همراه دنزل واشنگتن جایزه دونوسیتا برای دستاوردهای سینمایی را دریافت کرد

جشنواره امسال یازده روز از ۱۷ تا ۲۷ سپتامبر ادامه داشت و قبل از اعطای جوایز اصلی رویدادهای خبرساز آن اعطای جایزه ویژه جشنواره به نام دونوستیا برای دستاوردهای سینمایی به دنزل واشنگتن و بنیسیو دل تورو بود. اعطای جایزه دونوستیا که نام خود را از اسم شهر سن سباستین در زبان محلی باسک به عاریه گرفته است، از سال ۱۹۸۶ به عنوان جایزه ویژه ای به دست اندرکاران صنعت سینما شروع شد. اولین برنده آن گریگوری پک بازیگر قدیمی و سرشناس آمریکایی بود و در طول سالهای گذشته شمار زیادی از کارگردانان و بازیگران از کشورها و قاره های مختلف این جایزه را دریافت کرده اند.

جایزه دنزل واشنگتن روز جمعه ۱۹ سپتامبر و جایزه بنیسیو دل تورو روز جمعه ۲۶ سپتامبر و هر یک در جشن ویژه ای اعطا شدند. تک تک این مناسب ها شور و حال ویژه ای به این جشنواره می دهد. دنزل واشنگتن هنگام دریافت جایزه در بخشی از سخنان خود گفت" من زبان اسپانیایی بلد نیستم ولی از صمیم قلب یک اسپانیایی ام."

بنیسیو دل تورو که زاده پورتو ریکو است اسپانیایی را مثل زبان مادری صحبت می کند. او هنگام دریافت جایزه بر ضرورت گسترش مرزهای فرهنگی و جغرافیایی سینما تاکید کرد و افزود حضور برجسته تر فیلم ها و بازیگران اسپانیایی زبان در سالهای اخیر یکی از عوامل مهم برای گسترش این مرزهاست.

اعطای این جوایز ویژه و دعوت از بازیگران و کارگردانهای سرشناس برای معرفی فیلم خود به تبلیغات و جذابیت این جشنواره می افزاید. امسال به غیر از دنزل واشنگتن که برای معرفی فیلم جدید خود به نام " تسویه حسابجو" همراه با آنتوان فوکوآ کارگردان فیلم به سن سباستین آمده بود، بازیگران دیگری مثل آنتونیو باندراس، اورلاندو بلوم، جان مالکوویچ با حضور خود و معرفی فیلمهای جدیدشان بر زرق و برق این جشنواره افزودند.

جشنواره سن سباستین فیلم ها را، چه آنهایی که در بخش رقابت رسمی هستند و چه آنهایی که برای اکران عمومی برگزیده شده اند، در چندین بخش مختلف دسته بندی می کند و هر ساله با ابتکار جدیدی به این بخش ها می افزاید. از سال گذشته در کنار بخش هایی مثل کارگردانان جوان، سینمای کودکان، آثار کلاسیک، ساخت اسپانیا و افق آمریکای لاتین، بخش جدیدی با عنوان "سینمای رام نشده" افزوده شده و به فیلم هایی می پردازد که موضوع آنها ورزشهای پرخطر، موسیقی اعتراضی جوانان و یا فرهنگ و هنر حاشیه ای و اعتراضی است.

علاوه براین کارگاه های آموزشی و تبادل تجربه برای سینماگران جوان و مجمع ویژه ای برای دیدار دانشجویان فیلمسازی از سراسر جهان دایر می شود.

درخشش اروپا

در جشنواره امسال نزدیک به صد فیلم به نمایش درآمد و هفده فیلم در بخش رقابت رسمی شرکت داشتند که اکثرا فیلمهای اروپایی بودند. فرانسه و اسپانیا هر یک با چهار فیلم حضور برجسته تری داشتند و خارج از مرزهای اروپا سه فیلم از آمریکای جنوبی، یک فیلم کره ای و یک فیلم هم از آمریکا به رقابت پرداختند.

خوزه لوئیس روبوردینوس مدیر جشنواره فیلم سن سباستین می گوید:"هدف اصلی ما همواره ارائه یک تصویر گسترده و متنوع از سینمای جهان است. ولی در عین حال می خواهیم به اشکال مختلف از گسترش صنعت سینما و فعالیت های مربوط به آن حمایت کنیم. یکی از این راهها توسعه همکاری بین سینمایی اروپا و آمریکای لاتین است."

سال گذشته برندگان اصلی جوایز این جشنواره دو فیلم مکزیکی و ونزوئلایی بودند. اما با توجه به تعداد فیلم های اروپایی در بخش رقابت رسمی امسال" قاره کهن" سینمای خود را به رخ کشید.

وضعیت سینمای اسپانیا

شاید صنعت سینمای هیچ کشور دیگری مثل اسپانیا تحت تاثیر پیامدهای بحران اقتصادی سالهای گذشته آسیب ندیده است. با این وجود دست اندرکاران سینمای این کشور از تهیه کننده ها گرفته تا کارگردانان و بازیگران، توانسته اند تولید فیلمهایی در خور توجه را ادامه دهند. در جشنواره سن سباستین ۱۶ فیلم بلند اسپانیایی برای اولین بار روی پرده رفت.

برای درک بهتری از وضعیت مالی نامناسب سینمای اسپانیا کافی است به این آمارها دقت کنیم:

کمک مالی دولت به صنعت سینما در فاصله سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴ که حزب دست راستی این کشور حکومت را در دست گرفته، ۵۶ درصد کاهش یافته و به ۳۳ میلیون یورو رسیده است. همزمان متوسط بودجه تولید فیلم در اسپانیا طی پنج سال اخیر حدود ۵۰ درصد تنزل کرده و اکنون به کمتر از دو میلیون یورو رسیده است. از میان ۱۶ فیلم اسپانیایی که در جشنواره امسال سن سباستین اکران شدند فقط بودجه دو فیلم بالاتر از دو میلیون یورو بود.

اما خوزه لوئیس روبوردینوس مدیر جشنواره سن سباستین می گوید با وجود پیامدهای بحران اقتصادی، سینمای اسپانیا با خلاقیت در خور توجهی به کار خود ادامه می دهد. شاید یکی از دلایل موفقیت سینمای اسپانیا استقبال مردم این کشور از فیلم های بومی باشد. به عنوان مثال در سال جاری از میان ۱۰ فیلم پرفروش در سینماهای این کشور پنج مورد فیلمهای داخلی بوده اند.