افتتاح جشنواره رم؛ از فیلم ترسناک ایرانی تا گفتگوی بزرگان دنیای سینما

حق نشر عکس EPA
Image caption چیارا فرانچینی (راست) و الیسا سدناویی، بازیگران فیلم ملودرام در مراسم افتتاحیه

نهمین دوره جشنواره بین المللی فیلم رم پنج شنبه شب، شانزدهم اکتبر افتتاح شد؛ جشنواره ای که هنوز نوپاست اما سعی دارد با دعوت از چهره های شناخته شده، رفته رفته خود را به باسابقه ترین جشنواره سینمایی جهان که آن هم در ایتالیا برگزار می شود(ونیز) نزدیک کند و رقیبی باشد برای آن.

پوسترهایی که سخاوتمندانه در سراسر شهر توزیع شده اند، تاکید دارند که "رم شهر سینماست"، که البته حقیقتی است: رم میزبان چینه چیتاست؛ یکی از معروف ترین استودیوهای سینمایی تاریخ و از سوی دیگر با آثار فیلمسازان بزرگی چون فدریکو فلینی پیوند خورده و در حافظه جمعی سینمادوستان جایگاه ویژه ای یافته است.

همه این ها به اضافه یک کاخ دیدنی و بزرگ با فضایی چشمگیر برای فرش های قرمز، فضا را مهیا می کند تا رم جشنواره جذابی باشد؛ هرچند برای رقابت با ونیز هنوز راه درازی در پیش دارد.

ملودرام؛ فیلم افتتاحیه

یک فیلم ایتالیایی به نام ملودرام (Soap Opera) ساخته الساندرو جنووسی جشنواره امسال را افتتاح کرد؛ یک کمدی نسبتاً جذاب که البته سعی دارد تنها یک ملودرام نباشد. جنووسی که از تئاتر به سینما آمده، در یک فضای بسته روابط و دنیای چند شخصیتش را می کاود. غالب داستان در یک ساختمان می گذرد؛ ساختمانی که ما گاه از آن فاصله می گیریم و دوربین تصویر کاملی از بیرون ساختمان به ما می دهد در حالی که دیوارها برداشته شده اند و ما می توانیم داخل هر چهار آپارتمان را ببینیم.

همان طور که از نام فیلم برمی آید، فیلم هجوی است بر ملودرام های انبوهی که در سینما و تلویزیون به کرات دیده می شوند. جنووسی همان شخصیت های آشنا را با بازیگران معروف سینمای ایتالیا جان می بخشد اما تلاش دارد لایه های عمیق تری به آن اضافه کند و آن طور که خود می گوید ترکیبی بسازد از سه ژانر: کمدی، ملودرام و نوآر.

هرچند غالب بازی ها و فضاسازی جذاب است و می تواند تماشاگر را با فیلم همراه کند، اما "ملودرام " در نهایت در دام همان چیزی می افتد که در حال هجو آن است: صحنه های پر سوز و گداز که عامدانه و به قصد هجو ساخته شده اند، اما در نهایت کارکردی مشابه همان سریال های تلویزیونی می یابند.

سینماگران ایرانی

سینماگران ایرانی غالباً حضور چشمگیری در هشت دوره قبلی جشنواره رم داشته اند (از حضور فیلم های مرجان ساتراپی تا جایزه برای مریم کشاورز و داوری جشنواره برای لیلا حاتمی)، امسال اما تنها حضور سینماگران ایرانی به حضور یک فیلمساز تازه کار ایرانی ساکن آمریکا محدود شده است.

آنا لیلی امیرپور در "دختری در شب تنها به خانه می رود" یک شهر تخیلی در ایران را در آمریکا بازسازی کرده و در یک فیلم غریب که به زبان فارسی ساخته شده، مجموعه ای از ژانرها را با هم می آمیزد تا قصه نامتعارف خود را درباره یک زن خون آشام در ایران و عشق ممنوعش به پسری به نام آرش را روایت کند؛ در شهری پر از فساد با چند شخصیت فرعی شامل یک فاحشه، یک معتاد و یک واسطه.

حق نشر عکس EPA

امیرپور فیلمش را این گونه توصیف می کند: "اگر سرجیو لئونه و دیوید لینچ یک بچه راک اندرول ایرانی داشتند که نوسفراتو برای مراقبت از آن می آمد."

این فیلم سیاه و سفید که به شیوه بصری چشمگیری فیلمبرداری شده، داستان ساده اش را در لایه های متعددی می گستراند و می تواند با تاکید بر فرم، در کنار ستایش از سینما و ژانرهای آن، لایه های متعددی را به این شهر تخیلی ( که "شهر بد" نام گرفته) و شخصیت های آن اضافه کند، و در ساختاری مینی مالیستی یک تجربه فرمی موفق را با تماشاگرش قسمت کند: یک فیلم کمدی ترسناک وسترن نوآر تا حدی موزیکال و حتی ملودرام که تنها ایرادش شاید چند صحنه بسیار خشن آن است که فیلم نیازی به آنها ندارد.

امسال یک سینماگر افغانی تبار هم در جشنواره حضور دارد: برهان قربانی با فیلم "ما جوان هستیم، ما قوی هستیم" به عنوان محصولی از آلمان. قربانی که خود فرزند پناهندگان افغانی است، واقعه رخ داده در ماه اوت ۱۹۹۲ در آلمان را تصویر می کند که در آن سه هزار نئونازی به پناهندگان ویتنامی حمله کردند. فیلم زندگی سه شخصیت را در این روز دنبال می کند.

بخش اصلی

در بخش "گالا" که بخش اصلی جشنواره رم محسوب می شود، استیون سودربرگ، فیلمساز شناخته آمریکایی با آخرین ساخته اش که یک سریال تلویزیونی ده قسمتی به نام "نیویورکی" (The Knick) است، حضور دارد.

این قصه که بارها به تصویر در آمده، در نیویورک اوایل قرن بیستم می گذرد و در زمان نبود هیچ نوع آنتی بیوتیک، تلاش های دکتر جان تاکری (با بازی کلایو اوون) و تیم همراهش را برای به کارگیری روش های نو در جراحی و درمان روایت می کند.

سودربرگ می گوید با آن که داستان صد سال پیش اتفاق می افتد، اما نشانه های مختلفی از امروز در آن وجود دارد و تلاش تصویری او به شکلی صرف معاصر کردن فضا شده است.

"سیاه و سفید" ساخته مایک بیندر با بازی کوین کاستنر مساله نژادپرستی و مشکلات آن را در خانواده وکیلی به نام الیوت اندرسون دنبال می کند و "پیامبر خلیل جبران" فیلمی است که سعی دارد راه جهان جبران خلیل جبران را به دنیای تخیلی و انیمیشن هموار کند.

گفت و گوی بزرگان

یکی از محبوب ترین برنامه های جشنواره رم جلساتی است که تحت عنوان "گفت و گو" برگزار می شود و در واقع نوعی "جلسه آموزشی استادان" است که تجربه های چهره های شناخته شده را با مخاطبان قسمت می کند.

امسال چهره هایی چون ویم وندرس، آسیا آرجنتو، توماس میلیان، پارک چان ووک، کلایو اوون، تاکاشی میکه، والتر سالس، ژیا ژانگ که، کوین کاستنر و جرالدین چاپلین در این جلسات حضور خواهند داشت.

جشنواره فیلم رم تا بیست و پنجم اکتبر ادامه خواهد داشت.