آلیس در سرزمین عجایب؛ آینه‌های گم و پیدای ماندانا مقدم

حق نشر عکس BBC World Service

آخرین مجموعه آثار حجم و چیدمان ماندانا مقدم در گالری آران تهران به نمایش در آمده است.

ماندانا مقدم از هنرمندان فعال و شناخته شده در حوزه هنرهای مفهومی و چیدمان در یک دهه گذشته بوده است. او این بار، در کارهایش از آینه های تکه تکه شده، چوب و آهن استفاده کرده و کوشیده است با گذاشتن دایره گسترده ای از واژگان در کنار کارهایش، ابعاد مفهومی این آثار را گسترش دهد.

زیر، زیر آن، کمتر از آن ،در زیر، پوشیده، پنهان، اعجاز، معجزه پدیده، اتفاقات عجیب و غریب، شخصیت، جادو، اتفاق عجیب، عجیب تر از عجیب، به اندازه کافی عجیب، غیر مترقبه،معجزه، شانس، دولت، ملت، پادشاهی، سرزمین، قلمرو، قطعه از خاک، قطعه ی از زمین، نقشه، زمین، زمین تند، خاک سفت، تخصیصات، کاشتن، عرصه های باغ و باغ سبزیجات کلماتی هستند که در کنار عکس یکی از آثار او به روی پوستر و کارت دعوت نمایشگاه به چاپ رسیده اند.

حق نشر عکس BBC World Service

بار معنایی و ذاتی این کلمات در کنار حجم ها و چیدمان های ماندانا مقدم به شکلی اجتناب ناپذیر مخاطب را به قلمروهایی غیرمتعارف و متفاوت می کشاند.

او پیش از این نیز در کارهای حجم و چیدمانش از آینه برای خلق آثارش استفاده کرده بود، اما این بار آینه های تکه تکه اش با شکل ها و زوایای متفاوت در کنار برش های چوب و آهن باز نمود ویژه ای پیدا کرده اند.

ماندانا مقدم خود معتقد است که این آینه‌ های تکه‌ تکه شده‌ در این مجموعه با زاویه ‌های مختلفی که دارند در سطح و عمق حضور گم و پیدای آدمی را نمایان می کنند.

انگار آثار به نمایش درآمده در این نمایشگاه، خلق لحظه هایی است که هیچ ثبات ندارند و مخاطب را مسافر مسیرهای نامرسوم، رمز آمیز و در هم تنیده می کنند.

حق نشر عکس BBC World Service

باربد گلشیری، از هنرمندان و منتقدان هنری، در باره این مجموعه که آن را آیینه بندان بن بست نامیده، گفته است: "آثار مقدم اجازه نمی دهند درباره آیینه هایشان به عبث بر شاعرانگی آن استعاره های مرده پا بفشاریم یا مثلا بر تقابل های مهوّع، نور و تاریکی، خیر و شر، معصومیت و گناه و هرچه از این دست."

"این را خصوصا جایی آشکار می بینیم که حجمی ایستاده است و حجمی دیگر کم و بیش با همان شکل پیش پایش دراز شده، درست مانند سایه، اما به جای آنکه تیره باشد از همان جنس است."

"کار دیگری نیز که تمام این حجم ها می کنند، به کناری گذاشتن زنگار است که دیدیم کمک دست کلیشه آیینه است. تسمه ی آهنی ای که دور کارها را قاب می گیرد از ظریف کاری بویی نبرده. میخ ها توی چشم می زنند و آهن دور آن است که دارد نرم نرم زنگار می بندد نه آینه ها."

به گفته ماندانا مقدم کل این مجموعه ایده اش از قصه آلیس در سرزمین عجایب گرفته شده است و شاید همین نکته کلیدی باشد برای ورود به دنیای اسرار آمیز او.

آلیس داستان خیالی دخترکی است که به طور اتفاقی به دنبال یک خرگوش سفید به سوراخی در زمین می رود و با دنیا و موجودات عجیب و غریبی رو به رو می شود.

آن سوی آیینه نیز ادامه قصه آلیس در سرزمین عجایب است. آلیس در سرزمین عجایب به دنبال پیدا کردن هویت تازه است و این بار خود خواسته قدم به شهر آیینه می گذارد تا زندگی را از جایی دیگر تجربه کند.

حق نشر عکس BBC World Service

آنچه در این مجموعه به چشم می خورد توازنی است که هنرمند با آینه، آهن چوب و رنگ در فرم و فضا ایجاد کرده است.

قطعات این چیدمان بیشتر با فرم هایی متفاوت از کلید انگار به رازهای سر به مهر بسته آدمی اشاره دارد: در کنار سوراخ هایی که روزنه ای می شوند برای درک جهان هستی که مدام به سمت و سویی دیگر می روند.

قرار است به زودی تعدادی از این مجموعه آثار در مکان های مختلف از جمله یک بیمارستان در استکهلم پایتخت سوئد نصب شوند.

در یک نگاه

ماندانا مقدم متولد سال ۱۳۴۱ در تهران است. او سال ۱۳۶۴ برای ادامه تحصیلات هنری خود به سوئد رفت و در حال حاضر گاهی در تهران و گاهی در استکلهم به سر می برد.

ماندانا مقدم تاکنون نمایشگاه های متعددی در گالری ها و مراکز معتبر هنری در کشورهای مختلف دنیا داشته است. از جمله او در سال ۲۰۰۵ از سوی موزه هنرهای معاصر تهران در دوران مدیریت علیرضا سمیع آذر با یک اثر چیدمان با عنوان چهل گیس در پنجاه و یکمین دوره دوسالانه ونیز حضور یافت.

حق نشر عکس BBC World Service