پروانه در راه اسکار؛ داستان مهاجران افغان به روایت فیلمساز ایرانی

حق نشر عکس d
Image caption تلخون حمزوی پروانه را برای پایان نامه کارگردانی فوق لیسانس سینما ساخت

فیلم کوتاه "پروانه"، نخستین فیلم تلخون حمزوی فیلمساز ایرانی مقیم سوئیس است که امسال در فهرست اولیه فیلم‌های کوتاه جوایز اسکار قرار گرفته است.

تلخون حمزوی که این فیلم را برای پایان نامه کارگردانی فوق لیسانس سینما ساخته، پیشتر برای همین فیلم جایزه نقره ای دانشجویی اسکار در سال ۲۰۱۳را نیز گرفت.

اینک رسانه های سوئیسی و همچنین خود او مشتاقانه در انتظار اعلام فهرست نهایی نامزدهای فیلم کوتاه اسکار هستند که در پایان همین هفته (پانزدهم ژانویه، ۲۵ دی ماه) اعلام خواهد شد.

پروانه که در میان ده فیلم برگزیده از میان ۱۴۱ فیلم کوتاه از سراسر جهان توسط هیئت انتخاب فیلم کوتاه اسکار قرار گرفته است درباره دختری افغان است که در سوئیس پناهجو است و در طی ماجراهایی علیرغم محیط نامساعد زندگی‌اش برای خود دوستی از جنس خود دست و پا می کند.

فیلمی خوش ساخت و روان که اگرچه پایبند کلیشه‌های رایج داستانی است اما تصویرسازی‌هایش از فضاهای شهری بسیار درخشان است و نوید ظهور کارگردانی را می دهد که باید در انتظار فیلم های بعدی او ماند.

تلخون حمزوی می‌گوید: "این سوژه یعنی موضوع مهاجران برایم جالب بود، بخصوص که این روزها در باره این موضوع بسیار بحث می شود ولی داستان اصلی مربوط به دختری ست که تلاش می کند تا از شرایط نامناسب رها شود و با آن مبارزه کند."

حق نشر عکس Getty
Image caption حمزوی برای پروانه جایزه نقره ای دانشجویی اسکار در سال ۲۰۱۳را گرفت

پروانه در باره دختر جوان افغان است که در زوریخ تلاش می کند تا برای مادرش مختصر پولی بفرستد او این پول را از طریق کار سیاه (کار غیرقانونی) به دست آورده است اما چون هنوز پناهجوست و اجازه کار و اقامت ندارد برای فرستادن پول با مشکل روبه‌رو می‌شود.

تلخون حمزوی که متولد ۱۳۵۷ در تهران است، از کودکی در سوئیس بزرگ شده است، دوازده سال پیش وارد رشته سینما در مدرسه عالی هنر زوریخ شد و سپس آن را تا دوره فوق لیسانس ادامه داد.

او تا کنون چند فیلم کوتاه برای پروژه های دانشگاهی خود ساخته است که پیش از پروانه، فیلم کوتاه نشنیدن را درباره بن بست در روابط زناشویی ساخته بود که در جشنواره فیلم‌های کوتاه کلرمونت به نمایش درآمده بود.

در حالی که در سالهای اخیر بحث ها و تصمیم گیریهای بسیاری برای سخت تر کردن شرایط برای مهاجران از کلیه کشورهای جهان و حتی اروپا در سوئیس در جریان است به نظر می رسد، پروانه که داستان آن در باره یک پناهجوی افغان است می تواند بار دیگر توجه افکار عمومی را به این موضوع جلب کند.

سوئیس در حال حاضر در بین کشورهای اروپایی، یکی از سخت ترین شرایط اعطای تابعیت را دارد و همچنین اخیرا قوانین سخت گیرانه ای برای محدود کردن مهاجرت اروپاییان به این کشورکه زمانی بهشت کار و زندگی این قاره برای اروپایی ها محسوب می شد وضع کرده است.

اما تلخون حمزوی می گوید که بیش از آن که بخواهد به این موضوع بحث برانگیز در کشوری که از هر هفت نفر یک نفر خارجی است بپردازد این که دختری در شرایط چالش برانگیز به مبارزه برای تغییر بپردازد برای او اهمیت داشته است.

از سوئیس تاکنون تنها دو فیلم بلند موفق شده اند به جایزه اسکار دست یابند که از قضا یکی از آنها یعنی سفر امید (زاویه کولر، ۱۹۹۰) نیز در باره مهاجرت یک خانواده کرد علوی از ترکیه به سوئیس است.

این فیلم که جایزه بهترین فیلم خارجی اسکار را دریافت کرد یکی از معدود موفقیت های بین المللی سینمای سوئیس در عرصه فیلم های بلند در ربع قرن اخیر بوده است.

در مجموع از سوئیس تاکنون پنج فیلم برای بهترین فیلم خارجی سال نامزد اسکار شده اند، اما در مورد فیلم کوتاه تاکنون، سوئیس توفیقی در اسکار نداشته است.

اگر فیلم تلخون حمزوی نامزد اسکار شود این نخستین باری است که یک فیلم کوتاه که می تواند به نوعی حاصل کار مشترک سوئیسی ها، ایرانی ها و افغان ها باشد وارد رقابت های اسکار می شود که میلیونها نفر در سراسر جهان آن را دنبال می کنند و توفیق در آن می تواند راه فیلمسازی را برای فیلمسازان برگزیده هموارتر سازد.

در سال ۲۰۰۰ فیلم "کشتن جو" محصول بریتانیا و ساخته مهدی نوروزیان، فیلمساز ایرانی - بریتانیایی نامزد دریافت اسکار بهترین فیلم کوتاه شد.