جشنواره موسیقی فجر؛ حضور چهره‌های پاپ و غیبت ارکستر ملی و سمفونیک

حق نشر عکس n

سی‌امین جشنواره موسیقی فجر با حضور ۱۱۰ گروه موسیقی از ایران و ۸ گروه موسیقی از کشورهای عمدتا اروپایی از ۲۴ بهمن تا یکم اسفند در هفت تالار تهران و نیز ۷ استان اجرا خواهد شد.

برابر اطلاعات جدول ارائه شده از سوی دبیرخانه جشنواره گروه‌ها در هفت شاخه کودک و نوجوان،استعدادهای درخشان، بین‌الملل،بانوان،‌نسلی دیگر، رقابتی و نواحی تقسیم شده‌اند. اگرچه در این تقسیم بندی هیچ‌ نامی از گروه‌های موسیقی پاپ به میان نیامده است، اما حضور خوانندگان مطرح و پرطرفدار موسیقی پاپ می‌تواند در نوع خود و از منظر جذب مخاطب مهمترین اتفاق جشنواره به شمار‌آید.

حضور چهره‌های مطرح موسیقی پاپ و پرکردن خالی مخاطب و کسر بودجه

در چند سال اخیر که بودجه‌های حوزه فرهنگ و هنر تقلیل پیدا کرد و به خصوص امسال و با پایین‌آمدن قیمت نفت،حضور تمام قد چهره‌های مطرح موسیقی پاپ می‌تواند توجیهی چندجانبه داشته باشد. از یک سو تامین بخشی از بودجه جشنواره از طریق فروش بلیت و تامین نقدینگی مورد نیاز و از دیگر سو دادن فضایی به افراد و گروه‌های مطرح موسیقی پاپ که در چند مدت اخیر اجراهای آنها با تهدید ارعاب برخی منتقدان و مخالفان دولت روبرو و برخی از اجراها نیز لغو شد.

در میان چهره‌های مطرح موسیقی پاپ می‌توان از بنیامین بهادری، حسین خواجه‌امیری، فریدون اسرایی،مازیار فلاحی و محسن یگانه و گروه سون یاد کرد.

سال گذشته رضا صادقی،رضا یزدانی، حمید عسگری،علی عبدالمالکی و محمد اصفهانی اجرای برنامه داشتند که از جمله غایبان جشنواره امسال به شمار می‌روند. تفاوت اجراهای گروه‌های موسیقی پاپ امسال با سال گذشته در روز اجرای اضافه آنهاست. بخش پاپ یک روز قبل از جشنواره(۲۳ بهمن) در برج میلاد شروع می‌شود و یک روز بعد از جشنواره(۱ اسفند) و همزمان با مراسم اختتامیه در تالار وحدت به کار خود پاپان می‌دهد تا در عمل تاییدی باشد بر نیاز دست‌اندرکاران جشنواره به چنین بودجه ای.

در غیاب بزرگان موسیقی سنتی که تقریبا هر ساله و همزمان با جشنواره موسیقی فجر در کشورهای دیگر به اجرای برنامه می‌پردازند،حضور گروه‌های معروف موسیقی پاپ عملا خلاء مخاطب را برای جشنواره تا حدودی پر می‌کند

اجرای ارکستر سمفونیک عراق در غیبت ارکستر‌های سمفونیک و ملی ایران

در جدول ارائه شده از سوی روابط عمومی جشنواره موسیقی فجر نام و نشانی از ارکستر سمفونیک تهران و ارکستر ملی ایران دیده نمی‌شود تا تاییدی باشد بر فقدان بودجه برای راه‌اندازی این دو ارکستر مهم. در مقابل از ارکستر سمقونیک عراق نام برده شده است که در آخرین روز جشنواره با یک رهبر مهمان ایرانی(ارش امینی) به صحنه خواهد رفت.

در یک و نیم سال گذشته شکل‌گیری دو ارکستر ملی و سمفونیک ایران مدام از سوی مسولان وزارت ارشاد خبری می‌شد. حتی اعلام شد که فرهاد فخرالدینی برای رهبری ارکستر ملی و منوچهر صهبایی برای رهبری ارکستر سمفونیک معرفی شدند، اما فرهاد فخرالدینی شهریور ماه امسال به روزنامه شرق گفت که"ارکستر ملی تنها روی کاغذ روزنامه تشکیل شده است" یک ماه بعد از سخنان آقای فخرالدینی، علی مرادخانی(معاون هنری وزیر ارشاد) از تامین بودجه این دو ارکستر خبر داد و گفت به زودی این دو ارکستر آغاز به کار خواهند کرد.

دی ماه امسال نیز حسین نوش‌‌آبادی، سخنگوی وزارت ارشاد در نشست خبری خود با رسانه‌ها گفت" مشکلات مالی این دو ارکستر حل‌‌شده و از هفته‌آینده برنامه‌ها آغاز می‌شود" در همین ماه دوباره فخر الدینی به ایلنا گفت" من خبری درباره اجرای ارکستر ملی در جشنواره موسیقی فجر ندارم."

همچنانکه بهرام جمالی مدیر عامل بنیاد رودکی که مسئولیت اجرایی این دو ارکستر با اوست ، با اشاره به "رفع نشدن مسائل حقوقی ارکسترها" از "مشخص نبودن اجرای این دو ارکستر در جشنواره موسیقی فجر خبر داده بود.اما اکنون که ۴ ماهی از گفته‌های آقای مرادخانی می‌گذرد هیچکدام از این ارکسترها در جشنواره موسیقی فجر هم اجرایی ندارند.

تامین بودجه این دو ارکستر قرار بود با دستور رئیس جمهور در دی ماه گذشته جدای ازبودجه‌های سالانه موسیقی انجام شود، اما با توجه به فراهم نشدن امکانات برای اجرا در جشنواره موسیقی فجر باید بر فراهم شدن امکان آن در چند ماه آینده نیز تردید‌های جدی وارد کرد. در غیاب ارکستر سمفونیک و ملی اما، ارکستر فیلارمونیک شهر تهران که نخستین اجرای خود را آخر دی‌ماه به رهبری نادر مشایخی در تماشاخانه ایرانشهر به صحنه برد، در جشنواره حضور دارد تا شاید بتواند خلاء یکی از این دو ارکستر را پر کند.

در کنار این ارکستر باید از ارکستر موسیقی نو به رهبری علیرضا مشایخی هم نام برد که تقریبا پای ثابت جشنواره موسیقی فجر است. همچنانکه منوچهر صهبایی که مدتی از او به عنوان رهبر ارکستر سمفونیک تهران یاد می‌شد، رهبری یک ارکستر زهی را در جشنواره بر عهده دارد.

در حوزه موسیقی سنتی و کلاسیک و پاپ کلاسیک ایران و از میان خوانندگان و نوازندگان نسل‌های جوانتر می‌توان سامان احتشامی(نوازنده پیانو) و مجید ناظم‌‌پور(نوازنده بربط)، محمدرضا صادقی(خواننده و از شاگردان شناخته شده محمد نوری) ،سینا سرلک با گروه لوتوس، وحید تاج با گروه نغمه صبا و مجتبی عسگری با گروه یاد اشاره کرد.

از میان نوازندگان و آهنگسازانی که تعلق خاطری به جریان جدی موسیقی کلاسیک ایران دارند نیز می‌توان به محمدرضا فیاض(گروه درنگ)، احسان ذبیحی‌فر(گروه چهارگان)، پژمان طاهری (گروه موسیقی ایرانی)، پیمان بزرگ‌نیا(سازینه نواحی ایران)، سعید کردمافی(همنوازان رها)، سعید نایب محمدی(نغمه‌های مرکب) و پیام جهانمانی(دستاس) اشاره کرد. این افراد و گروه‌ها در مجموعه‌ای با عنوان نسلی دیگر به اجرای برنامه می‌پردازند.

هفت اجرا ویژه بانوان

سالن فرهنگسرای نیاوران در شمال تهران انتخاب شده است تا هفت گروه از نوزاندگان و خوانندگان زن تنها برای همجنسان خود اجرای برنامه کنند. در این میان یک گروه (گروه خنیا با آواز پری ملکی) با همخوانی میان زن و مرد اجازه یافته‌اند که برای عموم افراد برنامه اجرا کنند.

نگاهی به ترکیب گروه‌های موسیقی بانوان نشان می‌دهد که عمده آنها چهره‌هایی هستند که در سال‌های گذشته نیز در جشنواره اجرای برنامه داشتند،‌اگر چه این گروه‌های تقریبا در جشنواره‌های موسیقی فجر دولت گذشته این اندازه هم امکان حضور در صحنه را نداشتند.

در بخش استعدادهای درخشان که نزدیک به ۲۵ اجرای مختلف(روزانه سه تا چهار اجرا) در حوزه تکنوازی،دو نوازی و چندنوازی موسیقی کلاسیک غرب را به صحنه می‌برند،می توان اجراهای متفاوت و نسبتا حرفه‌ای از نسل جوان و جدی موسیقی را دید. عمده این افراد محصول جشنواره موسیقی جوان امسال هستند که چند ماه قبل در تهران برگزار شد.

همین ویژگی را می‌توان در بخش رقابتی جشنواره موسیقی فجر مشاهده کرد. در این بخش که عمده آنها را گروه‌های جوان شکل می دهند،‌نزدیک بیش از ۲۰ گروه موسیقی سنتی ایرانی و موسیقی کلاسیک غرب در دو حوزه مجزا با یکدیگر به رقابت بر می‌خیزند.

در سی‌دوره گذشته و برخلاف جشنواره‌های تاتر و فیلم، هیچگاه گروه‌های حرفه‌ای به رقابت با یکدیگر در جشنواره موسیقی فجر نپرداختند و این جشنواره عملا محل رقابت گروه‌های آماتور و جوان بوده است که عمده آنها چند ماهی قبل از جشنواره شکل می‌گیرند و بعد از جشنواره نیز جز اجراهای محدود فرصت عرض اندام پیدا نمی‌کنند.

هنرمندان استونی، هلند، ‌آلمان،تونس، سوئیس و ارمنستان از جمله کشورهایی هستند که در بخش بین‌الملل امسال اجرای برنامه دارند. بخشی که با دعوت از تکنوازان و یا گروه‌های کم تعداد(دوئت و تریو و کوراتت) سعی کرده‌اند بیشترین صرفه‌جویی را در مصرف ارز داشته باشند. قرار بود ارکستر سمفونیک پیتسبورگ از آمریکا نیز در این جشنواره حضور داشته باشد که به نظر می‌رسد محدودیت‌های بودجه‌ای و نیز فشارهای جریان‌های منتقد دولت مانع اصلی بر سر راه چنین اجرا و حضوری شده باشد